Ông Ba Trắc – Lính trắc địa và bản đồ cảnh báo mặn thời gian thực
Thời trai trẻ, ông Ba Trắc (Nguyễn Văn Trắc) là một chiến sĩ trắc địa pháo binh. Công việc của ông là vác máy kinh vĩ đi trước, luồn sâu vào vùng địch kiểm soát để đo đạc cao độ, vẽ bản đồ địa hình và xác định tọa độ chuẩn xác đến từng mét cho pháo binh nã đạn. Khả năng đọc địa hình, định vị không gian và sự am hiểu về các đường đồng mức đã ăn sâu vào máu thịt ông. Đối với ông, một tấm bản đồ sai lệch dù chỉ một ly cũng có thể phải trả giá bằng xương máu đồng đội.
Trở về bám rễ ở Vĩnh Long, ông Ba Trắc đối mặt với một "kẻ thù" mới vô hình và nguy hiểm không kém: xâm nhập mặn. Nông dân quê ông thường xuyên lấy nước sông vào tưới cho vườn sầu riêng, chôm chôm theo thói quen. Khi phát hiện nước có vị mặn thì cây đã ngộ độc, rụng lá và chết đứng, thiệt hại hàng tỷ đồng. Các trạm đo mặn của tỉnh thì nằm khá xa, số liệu báo về đôi khi không kịp thời với con nước lớn ròng của từng nhánh rạch nhỏ. Áp dụng tư duy trắc địa, ông Ba Trắc quyết định lập một mạng lưới "cảnh báo mặn" cục bộ cho toàn phường Long Châu.
Ông tự chế các phao đo độ mặn cơ học đơn giản từ ống nhựa PVC và các quả rọi, dựa trên nguyên lý tỷ trọng của nước (nước càng mặn, sức nổi càng lớn). Ông đem cắm hàng chục chiếc phao này tại các ngã ba kênh rạch huyết mạch dẫn vào các vườn cây. Hàng ngày, bất kể sáng sớm hay đêm khuya theo chu kỳ thủy triều, ông đạp xe đi kiểm tra cao độ của từng chiếc phao. Ông dùng một ứng dụng bản đồ miễn phí trên điện thoại để cập nhật tọa độ những điểm nước an toàn (màu xanh) và những điểm nhiễm mặn (màu đỏ) rồi gửi vào nhóm Zalo của nông dân trong phường. Tấm bản đồ "tác chiến" của người lính trắc địa năm xưa giờ đây trở thành chiếc phao cứu sinh, giúp hàng trăm hộ vườn chủ động đóng mở cống, bảo vệ trọn vẹn những vựa trái cây trĩu quả.
