Ðồng chí Phạm Hùng - Người cộng sản kiên trung của Đảng
Sinh ra và lớn lên ở miền sông nước Cửu Long - vùng đất có truyền thống yêu nước, kiên cường đấu tranh chống giặc ngoại xâm, người thanh niên Phạm Văn Thiện - tức Phạm Hùng đã sớm dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng. Từ một thanh niên yêu nước chân chính, đồng chí Phạm Hùng đã đến với chủ nghĩa cộng sản, trở thành người đảng viên cộng sản thế hệ đầu tiên.
Tôi luyện trong thực tiễn phong trào đấu tranh cách mạng đầy gian khổ, hy sinh, đồng chí Phạm Hùng đã trở thành một người cộng sản kiên trung, mẫu mực. Những năm tháng theo học ở trường Trung học Mỹ Tho, đồng chí đã hòa mình vào phong trào yêu nước của thanh niên và học sinh. Năm 1930, đồng chí được kết nạp vào Ðảng Cộng sản Ðông Dương và được tổ chức phân công làm Bí thư chi bộ trường Trung học Mỹ Tho - một trong những chi bộ cộng sản đầu tiên của tỉnh Mỹ Tho, trực tiếp lãnh đạo các cuộc đấu tranh trong trường học hòa nhịp với phong trào cách mạng đang dâng cao của các tầng lớp nhân dân trong tỉnh. Lo sợ trước ảnh hưởng ngày càng lớn của đồng chí Phạm Hùng trong phong trào đấu tranh của thanh niên, học sinh, tháng 10/1930, nhà trường thực dân buộc đồng chí thôi học, nhưng hành động đó đã không "dập tắt" được ý chí, lý tưởng cách mạng của người thanh niên yêu nước nhiệt thành.
Năm 1931, được tổ chức phân công làm Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho, đồng chí cùng Tỉnh ủy đã trực tiếp lãnh đạo xây dựng nhiều tổ chức, cơ sở Ðảng, tiếp tục phát động đấu tranh trong các tầng lớp nhân dân. Tháng 6/1931, đồng chí bị địch bắt, bị kết án 3 năm tù, giam cầm ở Nhà tù Mỹ Tho. Tại đây, đồng chí tiếp tục tổ chức đấu tranh chống lại chế độ nhà tù hà khắc, mưu trí xây dựng được đường dây liên lạc với cơ sở cách mạng bên ngoài. Sau một cuộc lãnh đạo tù chính trị đấu tranh, đồng chí bị địch cầm cố trong xà lim và đưa ra xét xử trong phiên Tòa đại hình tại Mỹ Tho ngày 20/9/1932, khép án tử hình và đưa đi biệt giam tại xà lim án chém ở Khám Lớn-Sài Gòn. Sự đày ải và án tử hình của kẻ thù đã không làm nhụt chí đấu tranh của người cộng sản Phạm Hùng. Trước áp lực đấu tranh của dư luận trong nước, ở nước Pháp, của Quốc tế Cộng sản, chính quyền thực dân phải giảm án từ tử hình xuống chung thân khổ sai đối với đồng chí Phạm Hùng và một số đồng chí khác. Tháng 1/1934, thực dân Pháp đưa đồng chí ra giam cầm tại "địa ngục trần gian" Côn Ðảo.
Tại Côn Ðảo, mặc dù thường xuyên phải chịu những hình phạt tra tấn man rợ của kẻ thù, đồng chí Phạm Hùng vẫn luôn giữ vững khí tiết của người cộng sản, một lòng theo Ðảng, vững tin vào tương lai tất thắng của cách mạng. Ðồng chí được bổ sung vào Ban lãnh đạo Chi bộ cộng sản ở Nhà tù Côn Ðảo - một Chi bộ đặc biệt dưới sự chỉ đạo của Xứ ủy Nam Kỳ. Là Bí thư Chi bộ đặc biệt (từ cuối năm 1941), đồng chí đã thể hiện vai trò tiên phong trong lãnh đạo tổ chức các cuộc đấu tranh, chống địch đàn áp; lãnh đạo xây dựng tổ chức Ðảng trong nhà tù một cách bí mật và gọn nhẹ, thực chất là vai trò của một Ðảo ủy, với những cốt cán trung kiên và có năng lực hoạt động, hình thành được trung tâm lãnh đạo bên trong và bên ngoài nhà tù; lãnh đạo việc tương tế, tổ chức học tập lý luận, văn hóa, tuyên truyền, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho đồng chí, đồng đội; tổng kết kinh nghiệm đấu tranh; tổ chức các chuyến vượt Côn Ðảo cho tù chính trị về đất liền hoạt động…
Ðồng chí đã cùng Ðảo ủy kiên quyết, mưu lược và khi thời cơ đến, nhanh chóng thống nhất chủ trương, đoàn kết lực lượng, tổ chức đấu tranh giành chính quyền ở Côn Ðảo bằng phương pháp hòa bình, giải thoát hàng ngàn tù nhân, góp phần vào thắng lợi vĩ đại của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
