Ông Hoàng Thái Sơn (1919-1996)

Ông Hoàng Thái Sơn tên thật là Hoàng Văn Ninh, sinh năm 1919 ở Bản Rành, xã Thượng Ân, huyện Ngân Sơn, Bắc Kạn (nay là xã Bằng Vân, tỉnh Thái Nguyên), nguyên là lính khố đỏ đóng ở Lạng Sơn. Trong một lần về thăm nhà, Hoàng Văn Ninh cùng người anh là Hoàng Văn An và em gái Hoàng Thị Mỹ được đồng chí Võ Nguyên Giáp lúc này đang hoạt động ở Ngân Sơn giác ngộ. Cả ba anh em bắt đầu tham gia phong trào cách mạng từ đó.

Cuối tháng 10-1943, ông Hoàng Văn Ninh được giao làm Đội trưởng tự vệ chiến đấu của xã với bí danh Thái Sơn. Tháng 5-1944, khi bị địch bao vây nhà, ông đã nhanh trí chạy thoát. Đồng chí Doanh Hằng hồi tưởng: “...Tốp thứ ba vây nhà Thái Sơn, anh Sơn phát hiện bèn cởi áo trước khi ra cửa, đánh tiếng cô em gái: “Nhớ đặt nồi nước nóng cho anh để đi đồng về còn tắm!”, lính vây nhà thấy thế không cản hỏi nữa. Thế là cả ba anh em đều thoát”.

Tháng 5-1944, đội vũ trang thoát ly Ngân Sơn được thành lập, ông Hoàng Thái Sơn làm Đội trưởng. Ngày 22-12-1944, ông là một trong những đội viên đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Sau khi tham gia 3 trận Phai Khắt - Nà Ngần - Đồng Mu, ông đi cùng một tổ “Nam tiến” xuống vùng Bắc Kạn, Thái Nguyên.

Tháng 10-1945, ông Hoàng Thái Sơn có mặt trong Chi đội Giải phóng quân đầu tiên Nam tiến vào Nam Bộ. Một thời gian sau, ông trở về quê làm Huyện đội trưởng, rồi được biệt phái sang hoạt động ở Lào. Năm 1963, ông được điều về làm Trung đoàn trưởng Trung đoàn 148. Tháng 6-1964, ông quay lại hoạt động trên đất bạn Lào cho đến khi kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ. Ông về nghỉ hưu tại thị xã Bắc Giang (cũ) với quân hàm thượng tá, ông qua đời năm 1996. Với những đóng góp của mình, ông được tặng nhiều huân chương cao quý.