Ông Hoàng Văn Lường - Kính Phát (1922-1996)

Ông Hoàng Văn Lường (bí danh Kính Phát), dân tộc Nùng, sinh ngày 5-5-1922 tại thôn Quan Làng, xã Đức Vân, Ngân Sơn, Bắc Kạn (nay là xã Ngân Sơn, tỉnh Thái Nguyên). Gia đình ông là cơ sở cách mạng quan trọng ở vùng “trung tâm huấn luyện Việt Minh” Chợ Rã - Ngân Sơn đầu những năm 1943-1944. Anh trai ông, Hoàng Thanh Bảo, là thành viên Việt Minh liên xã và sau này là Trưởng ban Kiểm tra Tỉnh ủy Bắc Thái.

Tháng 4-1944, trong một trận vây ráp của quân Pháp và tay sai tại nhà ông, đồng chí Đồng Văn Bằng, Bí thư Ban Cán sự tỉnh Chu Trinh (mật danh của tỉnh Bắc Kạn) bị bắn và đã anh dũng hy sinh. Gia đình ông Lường phải bỏ nhà vào rừng lánh nạn. Từ đây, ông Hoàng Văn Lường bắt đầu hoạt động cách mạng, bí mật gây dựng cơ sở và tháng 5-1944 chính thức tham gia tổ xung phong Nam tiến của huyện Ngân Sơn.

Hồi ký của đồng chí Doanh Hằng ghi lại, trong một trận bao vây ở rừng Rừng Vành (Thượng Ân), khi bị ba tên lính chặn đường, Hoàng Văn Lường đã dũng cảm lao vào gạt nòng súng, dùng dao đánh bị thương địch để mở đường rút. Cùng lúc đó, cha ông - cụ Hoàng Văn Xoan vì kiệt sức trên đường chạy đã bị giặc giết hại.

Ngày 22-12-1944, khi Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập tại rừng Trần Hưng Đạo, Hoàng Văn Lường là một trong 34 đội viên đầu tiên dự lễ tuyên thệ và tham gia ngay các trận Phai Khắt, Nà Ngần, Đồng Mu. Sau đó, ông trở lại Ngân Sơn hoạt động vũ trang tuyên truyền.

Tháng 11-1945, do mẹ mất và hoàn cảnh gia đình khó khăn, ông trở về quê. Khi Pháp tấn công Việt Bắc năm 1947, ông được điều làm liên lạc cho Ủy ban Kháng chiến Hành chính tỉnh Bắc Kạn. Từ năm 1951, ông nghỉ tại xã Huyền Tụng (Bạch Thông). Trong thời kỳ chống Mỹ, ông nhiều năm làm tiểu đội trưởng dân quân, đội trưởng sản xuất hợp tác xã và được kết nạp Đảng ngày 17/6/1966. Gia đình ông có một người con là liệt sĩ. Ông mất năm 1996, với những đóng góp cho cách mạng, ông được tặng Bằng Có công với nước, Huân chương Kháng chiến chống Pháp và công nhận là Lão thành cách mạng.