Ông Hoàng Văn Nam – nguyên cựu Thanh niên xung phong thuộc Đại đội 556 (C556), Tổng đội 25 TNXP

Nếu các trận đánh trên cao điểm Đông Hà, Cam Lộ là những đòn sấm sét bẻ gãy hệ thống phòng ngự của địch, thì cuộc chiến thầm lặng bên dòng sông Cam Lộ (huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị) lại là cuộc đọ sức cân não để giữ vững mạch máu hậu cần cho các binh chủng hợp thành. Để chuẩn bị cho trận tổng tiến công giải phóng Quảng Trị năm 1972, những bến ngầm dã chiến – xếp bằng đá hộc chìm sâu dưới mặt nước – chính là lối đi huyết mạch cho những chiếc xe xích kéo pháo nặng hàng chục tấn lội sông vào mặt trận bờ Nam. Câu chuyện của ông Hoàng Văn Nam – nguyên cựu Thanh niên xung phong thuộc Đại đội 556 (C556), Tổng đội 25 TNXP – là một trang sử oanh liệt bên bến ngầm năm ấy.Tháng 4 năm 1972, chiến sự Quảng Trị bước vào giai đoạn quyết liệt nhất. Hoàn cảnh tại bến ngầm sông Cam Lộ vô cùng khốc liệt: Địch phát hiện ra tuyến vận tải thủy này nên cho máy bay săn đêm liên tục thả pháo sáng, bắn tên lửa tầm nhiệt dọn bến và thả dày đặc bom bi nổ chậm MK-26 ngụy trang trong lớp bùn nước dọc hai bên lối rẽ của ngầm.Nhiệm vụ của ông Nam và tiểu đội TNXP trực ngầm là: Đêm xuống, ngâm mình dưới dòng nước chảy xiết, dẫn đường cho xe xích kéo pháo vượt sông và lập tức lao ra ứng cứu, sửa ngầm ngay dưới làn bom đạn để đoàn xe không bị ùn tắc.Chèn đá hộc dưới lằn ranh xích sắtĐêm ngày 14 tháng 4 năm 1972, trời tối sầm, sương mù dày đặc quyện với khói súng khét lẹt trùm lên lòng sông. Một đoàn xe xích kéo pháo cỡ đại 130mm đang lầm lũi xé nước vượt sông. Khi chiếc xe đi đầu vừa tiến ra đến giữa lòng ngầm thì một loạt pháo tọa độ dội xuống từ cứ điểm địch phía xa. Sức nổ khủng khiếp làm sụt mất một mảng lớn đá hộc mạn hạ lưu, bánh xích của chiếc xe kéo pháo nặng nề trượt khỏi mặt ngầm, nghiêng hẳn sang một bên, động cơ gầm rú bất lực giữa dòng nước xiết.Đúng lúc đó, pháo sáng của địch bùng nổ, soi rõ con chiến mã bằng thép đang mắc cạn. Máy bay phản lực địch lập tức vòng lại, xả súng đại liên 20mm xối xả xuống mặt nước tung bọt trắng xóa.Trong lằn ranh sinh tử, nếu hoãn chuyến vượt sông để chờ xe cứu hộ, cả đoàn xe kéo pháo phía sau sẽ bị cô lập giữa dòng, khi trời sáng chắc chắn sẽ làm mồi cho máy bay oanh tạc và bến ngầm chiến lược sẽ bị lộ hoàn toàn."Lúc đó nước sông lạnh ngắt, đạn cày xối xả xung quanh nghe chíu chíu. Nhìn thùng xe chở pháo đang chao đảo, tôi biết mình không được phép chần chừ một giây nào. Tôi hét lên bảo ba anh em trong tổ: 'Khuân đá chèn xích, giữ chặt bến!'. Một tay tôi bám vào thành xích sắt nóng bỏng, tay kia cùng đồng đội ôm những tảng đá hộc nặng ba bốn mươi cân, dầm mình xuống nước, mò mẫm chèn chặt vào ngay trước mũi bánh xích đang sụt sâu dưới bùn cát", ông Nam bồi hồi nhớ lại.Mặc cho dòng nước ngập ngang ngực, chảy siết và khói bom mù mịt trùm lên đầu, ông Nam cùng đồng đội kiên cường bám trụ dưới lòng sông, dùng đôi bàn tay trần gạt bùn, xếp đá tạo thành một bệ đỡ dã chiến dưới bánh xích xe pháo. Đôi bàn tay phồng rộp, máu rỉ ra hòa cùng nước sông lạnh ngắt, nhưng ý chí của người chiến sĩ TNXP không hề lung lay.Sau hơn 20 phút vật lộn nghẹt thở với tử thần, bệ đá chèn đã hoàn thành. Ông Nam đứng thẳng người giữa dòng nước, hai tay giơ cao chiếc đèn pin bọc vải đỏ quẫy mạnh phát hiệu lệnh. Tiếng động cơ chiếc xe xích gầm lên dữ dội, xích sắt bám chặt vào lớp đá hộc mới chèn, dũng mãnh rướn người vượt qua hố sụt, đưa khẩu pháo nặng nề cập bờ Nam an toàn. Đoàn xe phía sau cứ thế nối đuôi nhau lướt qua bến ngầm, kịp thời dàn trận nổ súng đánh sập cứ điểm địch ngay trong đêm. Người giữ lửa bên dòng sông ranh giới năm xưaChiến tranh khép lại, những âm thanh chát chúa của bom đạn và tiếng động cơ xe xích năm xưa nay đã lùi sâu vào quá khứ. Dòng sông Cam Lộ khói lửa năm nào giờ xanh ngắt một màu, lặng lẽ chảy qua những bản làng trù phú và những rặng tre thanh bình. Trải qua các giai đoạn sáp nhập và điều chỉnh địa giới hành chính của địa phương, bến ngầm anh hùng năm xưa nay đã nhường chỗ cho những cây cầu bê tông hiện đại. Người cựu TNXP quả cảm Hoàng Văn Nam năm ấy nay đã thành một ông lão tóc bạc phơ, đang sống những năm tháng tuổi già an yên, giản dị tại huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị — mảnh đất anh hùng nơi ông đã dành trọn tuổi thanh xuân đẹp nhất của mình để níu giữ mạch đường cho những chuyến xe thông suốt.Đối với các nhà chép sử quân sự, câu chuyện của ông Nam và đồng đội bên bến ngầm sông Cam Lộ là minh chứng sống động cho tinh thần "Máu có thể đổ, nhưng đường không thể tắc" của lực lượng Thanh niên xung phong Việt Nam. Sự hy sinh thầm lặng, gan góc của họ đã biến những tảng đá hộc mộc mạc, những bàn tay trần thành tấm lá chắn thép, giữ vững mạch máu giao thông cho ngày toàn thắng của Tổ quốc.