Ông Hoàng Văn Thắng – Nguyên cựu chiến binh, Tiểu đội trưởng thuộc Đại đội 16 công binh cầu đường, Bộ Tư lệnh Đoàn 559

Nếu bến phà Long Đại là "cửa ngõ" ngã ba chiến lược thì bến phà Quán Hàu (huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình) chính là "nút thắt cổ chai" hiểm yếu trên tuyến Quốc lộ 1A cũ. Để đưa những đoàn xe chở đầy nhu yếu phẩm, khí tài từ hậu phương lớn vượt sông Nhật Lệ vào chi viện thẳng cho mặt trận Đường 9 và Thành cổ Quảng Trị, một cuộc chiến thầm lặng nhưng đầy máu và nước mắt đã diễn ra dưới lòng sông. Câu chuyện của ông Hoàng Văn Thắng – nguyên cựu chiến binh, Tiểu đội trưởng thuộc Đại đội 16 công binh cầu đường, Bộ Tư lệnh Đoàn 559 – là một lát cắt kiên cường như thế.

Mùa hè năm 1972, chiến sự Quảng Trị bước vào giai đoạn đỉnh điểm khốc liệt. Bến phà Quán Hàu trở thành mục tiêu đánh phá hủy diệt của không quân và pháo hạm Mỹ từ biển dội vào. Hoàn cảnh lúc bấy giờ vô cùng ngặt nghèo: Địch sử dụng bom lôi, bom từ trường thế hệ mới thả dày đặc dưới lòng sông Nhật Lệ nhằm phong tỏa toàn bộ phà sắt. Mặt sông ban ngày trống trải, ban đêm sáng rực ánh pháo sáng. Nhiều chiếc phà bị đánh chìm, dòng chảy bị cắt đứt khiến hàng dài xe quân sự chở đạn dược dồn ứ ở bờ Bắc.

Nhiệm vụ của ông Thắng và tiểu đội công binh lúc đó vô cùng khẩn cấp: Bằng mọi giá phải khôi phục tuyến vượt sông bằng "cầu phao dã chiến" được ngụy trang chìm dưới mặt nước để đưa xe qua sông ngay trong đêm.

Đêm ngày 18 tháng 8 năm 1972, trời tối đen như mực nhưng dòng sông Nhật Lệ liên tục bị xới tung bởi những loạt pháo kích từ hạm đội Mỹ ngoài khơi. Tiểu đội của ông Thắng nhận lệnh phải ráp nối xong 12 đốt cầu phao bằng luồng và gỗ trước 23 giờ đêm để hộ tống một tiểu đoàn xe tăng lội nước vào chi viện cho cánh Đông Quảng Trị.

Khi các đốt cầu phao đang được định vị vào trục dây cáp ngầm dưới lòng sông, một quả pháo nổ gần hất tung cột nước lớn, sức ép cực mạnh làm đứt phựt một đầu cáp chủ lực cố định bờ Bắc. Chiếc cầu phao bắt đầu có nguy cơ bị dòng nước xiết cuốn trôi ra biển, kéo theo cả ba chiếc xe tải chở đạn đang đậu mớm ở lối xuống phà.

Trong lằn ranh sinh tử, không một chút chần chừ, ông Thắng cùng hai chiến sĩ công binh đã ôm theo khóa cáp, lao mình xuống dòng sông Nhật Lệ đang cuộn sóng.

"Nước sông lúc đó buốt lạnh và khét lẹt mùi thuốc súng. Dưới đáy sông, rạn đá và mảnh bom găm cào rách hết da thịt. Chúng tôi phải nín thở, mò mẫm trong bóng tối để tìm lại đầu cáp thép to bằng cổ tay. Lúc ấy chỉ nghĩ, chậm một phút là cầu trôi, xe cháy, bộ đội trong Quảng Trị sẽ mất đi nguồn chi viện hỏa lực", ông Thắng bồi hồi nhớ lại.

Với vết thương ở vai trái máu chảy loang ra dòng nước, ông Thắng đã mưu trí dùng sức người ghì chặt đầu cáp vào mố neo sắt vững chắc bám vào lòng sông. Chiếc cầu phao được giữ cố định vừa vặn lúc xích xe tăng đầu tiên lăn bánh qua sông an toàn.

Sau ngày đất nước thống nhất, trải qua những năm tháng sáp nhập tỉnh Bình Trị Thiên cho đến khi phân tách địa giới hành chính như ngày nay, người cựu chiến binh công binh Hoàng Văn Thắng vẫn chọn gắn bó với dòng sông lịch sử.

Hiện nay, ông đang sống những năm tháng tuổi già an yên bên gia đình tại mảnh đất quê hương xã Quảng Ninh, tỉnh Quảng Trị – ngay gần di tích bến phà Quán Hàu năm xưa.

Đối với các nhà chép sử, câu chuyện ngâm mình giữ cáp ngầm của ông Thắng là minh chứng sống động cho tinh thần "Mở đường mà tiến, đánh địch mà đi" của lực lượng công binh Trường Sơn. Chiến công của họ không chỉ được ghi lại bằng những tấm huân chương, mà nằm ngay trong sự thông suốt của mạch máu giao thông nối liền hai bờ Quảng Bình - Quảng Trị trong những khúc quanh ngặt nghèo nhất của lịch sử dân tộc.