Ống Kính Giữa Biển Lửa
Câu chuyện kể về cuộc đời và sự nghiệp của Nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Khánh (1936-2023), một nhân chứng lịch sử đặc biệt. Ông là người dùng chiếc máy ảnh thô sơ làm vũ khí, xông pha khắp chiến trường miền Tây Nam Bộ trong suốt 15 năm để ghi lại chân thực nhất cuộc chiến đấu và đời sống của quân dân ta. Những bức ảnh của ông không chỉ là tư liệu, mà là tác phẩm nghệ thuật kinh điển, toát lên tinh thần bất khuất, lạc quan và khát vọng của con người Việt Nam giữa khói lửa. Câu chuyện còn là di sản quý
Người Thợ Ảnh Vào Trận
Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt nhất, khi những người lính cầm súng bảo vệ từng tấc đất, có một người lính khác cầm trên tay một thứ vũ khí đặc biệt: ống kính máy ảnh. Ông là Võ An Khánh, người thợ ảnh làng quê đã trở thành "người ghi chép lịch sử bằng hình ảnh" suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Hành trình của ông bắt đầu từ một hiệu ảnh nhỏ ở chợ Bà Kẹo, Cà Mau. Ở đó, ông âm thầm chụp ảnh thẻ cho những cán bộ cách mạng, bước đầu gắn bó với công việc đặc biệt: dùng hình ảnh để phục vụ cách mạng. Năm 1961, ông chính thức gia nhập lực lượng, trở thành cán bộ tuyên truyền. Đến năm 1969, khi chiến sự căng thẳng, ông một mình khoác ba lô, mang theo chiếc máy ảnh Liên Xô cũ, len lỏi vào rừng U Minh – một trong những chiến trường khốc liệt nhất – để làm phóng viên ảnh cho Thông tấn xã Giải phóng.
Trong 15 năm ròng rã, bước chân ông in dấu khắp vùng đất phương Nam. Từ rừng đước Năm Căn mênh mông, rừng tràm U Minh bát ngát, đến những vùng Cái Nước, Trần Văn Thời đầy bom đạn. Ông không chỉ chụp ảnh chiến trận, mà còn hướng ống kính vào đời sống thường nhật của bộ đội và nhân dân trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất. Mỗi lần bấm máy, ông đối mặt với muôn vàn hiểm nguy: bom đạn rình rập, bệnh sốt rét rừng, sự truy lùng của địch. Nhưng với ông, mỗi bức ảnh là một chứng tích lịch sử sống động cần phải được lưu giữ.
Những bức ảnh của Võ An Khánh đã trở thành huyền thoại. Bức "Biển lửa Cà Mau" ghi lại đêm Mỹ ném bom dữ dội, nhưng ánh mắt các du kĩnh trong ảnh vẫn sáng ngời quyết tâm. Bức "Phòng họp đặc biệt giữa chiến trường" chỉ với ánh đèn dầu leo lét dưới tán rừng, lại toát lên không khí trang nghiêm, quyết đoán của một cuộc họp quan trọng. Và có lẽ, bức ảnh lay động lòng người nhất là "Lớp học giữa rừng U Minh". Hình ảnh những đứa trẻ chăm chú học chữ trên chiếc bàn tre, trong khi xung quanh còn vương khói súng, đã trở thành biểu tượng cho khát vọng tri thức và hòa bình mãnh liệt của dân tộc Việt Nam.
Sau chiến tranh, ông tiếp tục sáng tác và để lại một gia tài nghệ thuật đồ sộ. Ngôi nhà của ông ở Cà Mau, nơi con gái ông – NSNA Võ Thị Kim Cương – gìn giữ, đã trở thành một "bảo tàng" thu nhỏ, lưu giữ hàng trăm bức ảnh và kỷ vật quý giá. Nơi đây không chỉ trưng bày lịch sử, mà còn kể câu chuyện về một con người đã dâng hiến cả đời mình cho nghệ thuật và đất nước.
Sự nghiệp của Nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Khánh là minh chứng cho sức mạnh của nghệ thuật chân chính. Ống kính của ông đã bắt trọn được hồn cốt của một thời đại: sự gian khổ, hy sinh, nhưng trên
hết là ý chí kiên cường, tinh thần lạc quan và khát vọng cháy bỏng về độc lập, tự do. Ông xứng đáng với danh hiệu cao quý Giải thưởng Hồ Chí Minh và mãi mãi là "người lính" đặc biệt của nền nhiếp ảnh cách mạng Việt Nam.
