ông Mai Văn Tuấn và ông Đỗ Gia Thắng

Trong buổi sinh hoạt truyền thống tại trường, bác cựu chiến binh Nguyễn Văn Thịnh không mang theo huân chương hay những tấm ảnh cũ. Bác chỉ đặt lên bàn một đôi dép cao su đã mòn vẹt.

Một em học sinh tò mò hỏi:

– Thưa bác, đôi dép này có gì đặc biệt mà bác giữ đến bây giờ ạ?

Bác Thịnh cầm đôi dép trên tay, mỉm cười:

– Đây không phải đôi dép của bác. Nó là kỷ vật của một người dân mà bác chưa từng biết tên.

Các em học sinh chăm chú lắng nghe.

Bác kể, năm 1971, đơn vị của bác hành quân qua một vùng quê miền Trung. Sau nhiều ngày băng rừng, ai cũng đói và đôi chân phồng rộp vì đi bộ liên tục.

Chiều muộn, đơn vị dừng chân gần một ngôi nhà tranh nhỏ. Chủ nhà chỉ có hai mẹ con. Thấy bộ đội đến, người mẹ vội nhóm bếp nấu nồi khoai lang, còn cô con gái thì chạy đi gánh nước.

Bữa cơm hôm ấy chỉ có khoai luộc và bát rau rừng, nhưng với những người lính, đó là bữa ăn ngon nhất sau nhiều ngày hành quân.

Sáng hôm sau, đơn vị chuẩn bị lên đường.

Lúc mang ba lô, bác Thịnh mới phát hiện đôi dép của mình đã đứt quai.

Đường phía trước còn rất dài.

Bác định lấy dây rừng buộc tạm thì người mẹ trong căn nhà bước ra, lặng lẽ đặt trước mặt bác một đôi dép cao su.

– Chú mang đôi này đi.

Bác ngại ngùng:

– Bác giữ lại mà dùng.

Người mẹ cười hiền:

– Nhà tôi còn đi chân đất được. Các chú còn phải đi đánh giặc.

Không đợi bác từ chối, bà quay vào nhà.

Bác chỉ kịp cúi đầu cảm ơn.

Suốt những năm còn lại của cuộc chiến, bác luôn mang đôi dép ấy trong những chặng hành quân.

Ngày đất nước thống nhất, bác trở lại ngôi làng năm xưa.

Nhưng căn nhà tranh không còn nữa.

Hỏi thăm, bác mới biết người mẹ đã mất từ nhiều năm trước. Cô con gái ngày ấy cũng đã lập gia đình và chuyển đi nơi khác.

Bác không tìm được để nói một lời cảm ơn.

Từ đó đến nay, đôi dép vẫn được bác gìn giữ như một báu vật.

Bác nhìn các em học sinh rồi chậm rãi nói:

– Người ta thường nhớ đến chiến tranh bằng những trận đánh lớn. Còn bác nhớ chiến tranh bằng một đôi dép cao su và tấm lòng của một người mẹ Việt Nam.

Cả hội trường im lặng.

Một em học sinh đứng lên hỏi:

– Thưa bác, điều gì giúp các bác vượt qua những năm tháng gian khổ ấy?

Bác mỉm cười:

– Không chỉ có lòng dũng cảm. Mà còn là tình yêu thương của Nhân dân. Chính những bữa cơm đạm bạc, những ngụm nước, những đôi dép, chiếc áo... đã tiếp thêm sức mạnh để người lính đi đến ngày chiến thắng.

Bác nhẹ nhàng đặt đôi dép xuống bàn.

Đôi dép đã cũ, quai đã chai cứng, đế đã mòn theo năm tháng.

Nhưng trong trái tim những người có mặt hôm ấy, nó vẫn như mới.

Bởi đó không chỉ là một đôi dép.

Đó là biểu tượng của tình quân dân, của lòng yêu nước bình dị và của những con người sẵn sàng hy sinh những điều nhỏ bé nhất để góp phần làm nên hòa bình hôm nay.