Ông Nguyễn Gia Nhớ - Người kết bè giữ bến sông Long Đại

Bến phà Long Đại (Hiền Ninh, Quảng Ninh, Quảng Bình trước đây) là một trong những "cửa tử" khốc liệt nhất trên tuyến đường chiến lược 15A. Là điểm giao thoa huyết mạch chuyển tiếp hàng hóa từ hậu phương vào vĩ tuyến 17 để sang Quảng Trị, bến phà này là mục tiêu hủy diệt hàng đầu của không quân Mỹ. Trong cuộc chiến cam go giữ vững mạch máu thông suốt ấy, câu chuyện của ông Nguyễn Gia Nhớ — nguyên Đội trưởng Đội quyết tử công binh bến phà Long Đại — là biểu tượng của ý chí thép trước bom đạn.

Mùa hè năm 1968, giặc Mỹ mở chiến dịch mang tên "Sấm Rền", tập trung đánh phá phong tỏa các dòng sông ở Quảng Bình. Tại bến Long Đại, có ngày địch ném xuống hàng trăm quả bom tạ, bom bi và đặc biệt là bom nổ chậm nhằm đánh sập các bến phà, dập tắt mọi ý định vượt sông của xe ta. Hoàn cảnh ngặt nghèo đến mức phà sắt bị đánh chìm, ca nô bị phá hủy, toàn bộ hoạt động chi viện cho chiến trường Quảng Trị có nguy cơ bị tê liệt hoàn toàn.

Nhiệm vụ của ông Nhớ và đội quyết tử lúc đó là: Bằng mọi giá phải tìm ra giải pháp thay thế phà sắt, dùng các phương tiện thô sơ để đưa xe chở vũ khí vượt sông ngay trong đêm.

Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, ông Nguyễn Gia Nhớ đã đưa ra một quyết định táo bạo: Huy động lực lượng dân công địa phương vào rừng chặt cây bương, cây luồng bện thành những chiếc bè mảng dã chiến. Sáng kiến này dựa trên nguyên lý: bè gỗ bương không bị ảnh hưởng bởi bom từ trường và rất khó bị đánh chìm hoàn toàn bằng bom phá như phà sắt.

Đêm ngày 14 tháng 8 năm 1968, một đoàn xe xích kéo pháo nặng hàng chục tấn của sư đoàn chủ lực đang áp sát bờ Bắc sông Long Đại để vào chi viện cho trận địa Đường 9 - Bắc Quảng Trị. Trời tối đen, máy bay địch liên tục thả pháo sáng rực trời. Khi chiếc xe đầu tiên vừa lăn bánh xuống bè gỗ, một loạt bom tọa độ từ máy bay phản lực Mỹ dội xuống hạ lưu, tạo ra những ngọn sóng dữ dội hất văng chiếc bè ra xa trục mố phà.

Dây cáp néo bè bị đứt phựt. Chiếc bè chao đảo, có nguy cơ lật úp kéo theo cả xe pháo xuống lòng sông sâu.

"Lúc đó, nếu xe pháo chìm thì luồng lạch sẽ bị tắc nghẽn, mặt trận phía trước sẽ thiếu hỏa lực. Tôi hét lên bảo anh em: 'Còn người còn bến, lao xuống giữ bè!'", ông Nhớ nghẹn ngào kể lại trong cuốn sổ tay truyền thống của binh trạm.

Không một chút do dự, ông Nhớ cùng 5 chiến sĩ công binh ôm theo dây cáp, lao mình xuống dòng nước xiết đầy mảnh bom găm. Giữa lằn ranh cái chết, các anh dùng chính sức người, ngâm mình dưới nước làm "cột sống mố" sống, ghì chặt sợi dây cáp vào các gốc cây cổ thụ bên bờ để giữ cố định chiếc bè. Máu từ vết thương do mảnh đá găm vào vai ông Nhớ hòa vào dòng nước sông Son đỏ nặng phù sa, nhưng đôi tay ông vẫn bám chặt không buông.

Sau hơn 30 phút vật lộn với sóng dữ và bom đạn, chiếc bè được giữ vững, đoàn xe pháo lăn bánh qua sông an toàn trước khi trời rạng sáng.

Chiến tranh lùi xa vào quá khứ, trải qua các giai đoạn sáp nhập và phân chia địa giới hành chính từ tỉnh Bình Trị Thiên cũ trở lại ngày nay, bến phà Long Đại đã được thay thế bằng cây cầu bê tông cốt thép hiện đại. Ông Nguyễn Gia Nhớ sau những năm tháng cống hiến nay đã nghỉ hưu, sống một cuộc đời giản dị tại quê nhà huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình.

Đối với các nhà chép sử, câu chuyện của ông Nhớ và những người lính công binh bến phà Long Đại năm xưa là một tư liệu vô giá. Nó khẳng định một chân lý: Sức mạnh của cuộc chiến tranh nhân dân không chỉ được đo bằng vũ khí, công nghệ, mà chính là sự thông minh, sáng tạo và lòng dũng cảm vô bờ bến của những con người bình dị, sẵn sàng đem thân mình làm một phần gạch đá nối liền mạch máu giao thông cho ngày độc lập.