ÔNG NGUYỄN NGỌC SIA VÀ CHI BỘ ĐẢNG RA ĐỜI LÃNH ĐẠO PHONG TRÀO ĐẤU TRANH NĂM 1930 – 1931 TẠI MỸ CHÁNH HÒA

Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (3/2/1930), tháng 4 năm 1930, Liên Tỉnh ủy lâm thời Mỹ tho đã cử các đồng chí: Nguyễn Văn Nguyễn, Nguyễn Văn Ân (Mỹ Tâm), Nguyễn Văn Trí, Lê Thị Kim Chi (tức chị Tranh) … đã đến xây dựng cơ sở Đảng ở Bến Tre. Sau khi thành lập chi bộ Tân Xuân (tháng 4/1930), chi bộ đầu tiên của tỉnh, đồng chí Nguyễn Văn Ân, Lê Thị Kim Chi và các đồng chí trong chi bộ Tân Xuân đã liên hệ với những người yêu nước ở Mỹ Chánh Hòa và thành lập chi bộ Đảng Mỹ Chánh Hòa gồm 4 đảng viên: Nguyễn Văn Khánh, Nguyễn Văn Giác, Lê Văn Tốt và Lê Thị Ngọc do đồng chí Nguyễn Văn Khánh làm Bí thư1.

Đồng chí Lê Thị Kim Chi và những đảng viên của xã đã mở một lớp học ban đêm tại nhà đồng chí Nguyễn Văn Khánh, do thầy giáo Tốt và đồng chí Nguyễn Văn Khánh dạy cho những người không biết chữ trong làng, đồng thời tạo điều kiện để tiếp xúc với nhân dân.

Để kỷ niệm ngày Quốc tế lao động, chi bộ Tân Xuân đã chỉ đạo cho những nòng cốt của xã Mỹ Chánh Hòa vân động nhân dân tham gia cuộc mít tinh tổ chức tại cây da đôi ngày 1/5/1930.

Tháng 10/1930, hưởng ứng phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh, đồng chí Nguyễn Văn Khánh, đồng chí Lê Thị Ngọc, đồng chí Nguyễn Văn Giác vận động gần 300 người tham gia biểu tình chống thực dân Pháp và tay sai.

Theo kế hoạch, một số quần chúng được phân công phá cầu Vĩ, cầu Mỹ Quý để ngăn chặn đường tiến công của địch bảo vệ cuộc biểu tình.

Lực lượng biểu tình được tổ chức chỉnh tề có cờ búa liềm, băng khẩu hiệu do cô Bảy Lem cầm cờ đi trước, kế đó, đồng chí Lê Thị Ngọc cầm kiếm và bà Nguyễn Thị Đông, bà Trần Thị Thường cầm băng, bà Dương Thị Tươi cầm dao chuối, theo sau là hàng trăm quần chúng có trang bị gậy tầm vông, dao, mác, bao vây đồn ngã tư Mỹ Chánh. Trước khí thế dũng mãnh của quần chúng, bọn hội tề hốt hoảng bỏ chạy. Lực lượng biểu tình xông vào chiếm nhà việc Mỹ Chánh Hòa, đốt hồ sơ, sổ sách. Sau đó, quần chúng tổ chức mít tinh lên án thực dân Pháp và bọn Cả Vinh, Xã Để, nổi trống mõ, hô khẩu hiệu vang dậy khắp chợ Ba Mỹ:

- Đánh đổ đế quốc Pháp.

- Chống sưu cao thuế nặng.

- Đánh đổ địa chủ quan làng áp bức dân nghèo.

Cuộc mít tinh kéo dài đến 11 giờ mới giải tán.

Chiều ngày 14 tháng 02 năm 1931, chi bộ Mỹ Chánh Hòa đã tổ chức một cuộc biểu tình khác. Đoàn biểu tình mang theo cờ đỏ, băng khẩu hiệu, đốt pháo tre, đánh trống, mõ vang dội. Lực lượng tự vệ cầm giáo, mác, gậy, tầm vông vạc nhọn bảo vệ rất uy nghiêm. Đoàn biểu tình vừa đi, vừa hô khẩu hiệu:

- Đã đảo đế quốc Pháp và địa chủ phong kiến.

- Thực hiện độc lập dân tộc.

- Người cày có ruộng.

Đoàn vừa đến Bàu Cừ, lính làng nổ súng, làm bị thương 5 người: Nguyễn Thị Dương, Võ Thị Lan, Trần Thị Tươi và 2 người nữa. Nhân dân đã đưa những người bị thương về nhà bà Sáu Quận ở rạch Vọp để mổ đạn ra. Do mổ thô sơ, thiếu thuốc điều trị, 2 ngày sau có 2 người tử thương..

Ngày 1/5/1931, đồng chí Lê Thị Ngọc tổ chức cho ba quần chúng là ông Bảy Đấu, ông Năm Thân, ông Võ Văn Rùm (Mười Rùm) treo cờ Đảng lên ngọn cây dầu trước cửa nhà Xã Để. Cả mấy làng đều thấy cờ búa liềm tung bay trên ngọn cây dầu cao nhất vùng Ba Mỹ.

Để đối phó với phong trào cách mạng đang dâng lên mạnh mẽ ở Mỹ Chánh Hòa, Quận trưởng Ba Tri là Lê Minh Tiên đã trực tiếp chỉ huy bọn lính quận, tổng, hội tề làng lùng sục vào xóm ấp, tìm bắt những người đã lãnh đạo và tham gia phong trào. Chúng đã bắt được đồng chí Nguyễn Văn Khánh, Nguyễn Văn Giác và một số quần chúng trung kiên. Đồng chí Khánh bị địch đánh đập tàn nhẫn, chết đi sống lại nhiều lần, nhưng đồng chí vẫn không khai báo tổ chức Đảng và đảng viên. Cuối cùng, địch đày đồng chí Nguyễn Văn Khánh ra Côn Đảo1. Do bị địch đàn áp mạnh mẽ, số cán bộ đảng viên, nòng cốt của xã phải lánh đi nơi khác. Phong trào cách mạng trong xã tạm lắng xuống.