ÔNG NGUYỄN SƠN HÀ - VƯỜN TRẺ "CHIM NON" VÀ DI SẢN BẤT TỬ CỦA NGƯỜI ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI (KỲ 3 - KỲ CUỐI)
Vinh quang của ông Nguyễn Sơn Hà không chỉ nằm ở phát minh sơn hay hiến tặng vàng. Kỳ 3 tập trung vào di sản xã hội, đặc biệt là tư tưởng tiến bộ về giáo dục. Ông và phu nhân đã thành lập vườn trẻ "Chim Non" – vườn trẻ tư thục đầu tiên, miễn phí cho con em công nhân, và con đường của ông sau 1945.
Sau năm 1945, ông Nguyễn Sơn Hà tiếp tục cống hiến. Ông được nhân dân Hải Phòng tín nhiệm bầu làm Đại biểu Quốc hội Khóa I (năm 1946). Khi kháng chiến toàn quốc bùng nổ, ông lên chiến khu, tham gia công tác trong Chính phủ. Ông đã hiến toàn bộ Hãng sơn Résistance cho Nhà nước, trở thành một trong những viên gạch đầu tiên xây dựng nền công nghiệp xã hội chủ nghĩa.
Nhưng di sản lớn nhất, thể hiện tầm nhìn vượt thời đại của ông, lại nằm ở lĩnh vực giáo dục, đặc biệt là giáo dục mầm non.
Là một chủ xưởng, ông thấu hiểu nỗi vất vả của những người công nhân, đặc biệt là công nhân nữ. Họ đi làm, nhưng con cái không ai trông nom, phải mang con đến xưởng, nhem nhuốc, đói khổ.
Trăn trở vì điều đó, ông Nguyễn Sơn Hà và phu nhân là bà Nguyễn Thị Chắt đã quyết định làm một việc phi thường: Họ dùng tiền của gia đình, xây dựng một vườn trẻ ngay trong khuôn viên của mình, đặt tên là Vườn trẻ Chim Non.
Đây được xem là vườn trẻ tư thục (theo mô hình hiện đại) đầu tiên ở Hải Phòng, và có thể là của cả Việt Nam.
Mục tiêu: Vườn trẻ này nhận con em của công nhân Hãng sơn Résistance và cả trẻ em nghèo, lang thang cơ nhỡ trong thành phố.
Hoạt động: Vườn trẻ hoàn toàn miễn phí. Trẻ em được chăm sóc, nuôi dạy, cho ăn uống đầy đủ.
Người quản lý: Chính bà Nguyễn Thị Chắt, phu nhân của ông, đã đứng ra trực tiếp quản lý, chăm lo cho các cháu như con ruột của mình.
Giữa thời thuộc địa, hành động này không chỉ là từ thiện, đó là một tư tưởng tiến bộ về phúc lợi xã hội, về quyền trẻ em.
Ông Nguyễn Sơn Hà mất năm 1980. Ông đã sống một cuộc đời trọn vẹn: một nhà công nghiệp tài ba dám cạnh tranh sòng phẳng với thực dân, một nhà tư sản yêu nước vĩ đại hiến dâng cả gia tài cho Độc lập, và một nhà hoạt động xã hội có trái tim nhân hậu, đi trước thời đại. Tên ông đã trở thành bất tử cùng thành phố Cảng Hải Phòng.
