Ông Nguyễn Văn Hòa bên dòng sông Thạch Hãn

Giờ đây, mái tóc đã bạc trắng, sức khỏe không còn như trước, nhưng ông vẫn thường tham gia các buổi gặp mặt cựu Thanh niên xung phong tại địa phương. Với ông, đó không chỉ là dịp ôn lại ký ức mà còn để tưởng nhớ những người đồng đội đã mãi nằm lại trên mảnh đất Quảng Trị anh hùng. Câu chuyện của ông Nguyễn Văn Hòa là hình ảnh tiêu biểu cho biết bao thanh niên xung phong năm xưa – những con người đã dành cả tuổi trẻ giữa bom đạn để đổi lấy hòa bình hôm nay. Họ không chỉ là nhân chứng lịch sử mà còn là biểu tượng của lòng yêu nước, sự hy sinh và ý chí kiên cường của dân tộc Việt Nam.Nhiều năm nay, ông thường xuyên tham gia các hoạt động của Hội Cựu chiến binh địa phương, đến thăm hỏi gia đình liệt sĩ và kể chuyện truyền thống cho thế hệ trẻ. Ông luôn nhắc con cháu rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu và tuổi xuân của biết bao người lính. Giờ đây, trên ngực áo bạc màu của người cựu chiến binh vẫn còn những tấm huân chương đã cũ. Đó không chỉ là phần thưởng cho những năm tháng chiến đấu gian khổ mà còn là minh chứng cho tinh thần quả cảm, lòng yêu nước và sự hy sinh của những người lính Quảng Trị năm xưa.Ông Lê Văn Thành, cựu chiến binh sống tại huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị, năm nay đã bước sang tuổi bảy mươi ba. Mỗi khi nhắc lại những năm tháng chiến tranh, giọng ông vẫn chậm rãi nhưng ánh mắt đầy xúc động. Với ông, ký ức về những ngày chiến đấu bảo vệ Thành Cổ Quảng Trị năm 1972 chưa bao giờ phai nhạt, dù chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Sinh ra trong một gia đình nghèo ven biển, tuổi thơ ông Thành gắn liền với những ngày quê hương chìm trong khói lửa. Năm 1969, khi vừa tròn mười tám tuổi, ông viết đơn tình nguyện nhập ngũ. “Lúc đó thanh niên trong làng ai cũng muốn ra trận. Chúng tôi chỉ nghĩ đơn giản rằng đất nước còn chiến tranh thì mình phải cầm súng”, ông kể. Sau thời gian huấn luyện, ông được biên chế vào một đơn vị bộ binh chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị. Những năm đầu ra trận, ông cùng đồng đội hành quân dọc tuyến đường Trường Sơn, vượt qua nhiều trận bom ác liệt để vận chuyển lương thực, đạn dược vào chiến trường miền Nam. Cuộc sống người lính vô cùng thiếu thốn. Có những ngày chỉ ăn cơm độn sắn, uống nước suối cầm hơi nhưng không ai nản chí. Mùa hè đỏ lửa năm 1972 là giai đoạn mà ông Thành nhớ nhất. Khi đó, chiến sự tại Quảng Trị diễn ra vô cùng khốc liệt. Đơn vị của ông nhận nhiệm vụ giữ chốt gần Thành Cổ Quảng Trị. Ban ngày pháo địch dội xuống liên tục, ban đêm bộ đội tranh thủ đào công sự, tải thương và tiếp tế lương thực. Ông kể rằng có những thời điểm, bom đạn dày đặc đến mức đất rung chuyển suốt ngày đêm. Đồng đội hy sinh ngay bên cạnh nhưng người còn sống vẫn phải tiếp tục chiến đấu. Một lần, trong lúc đang cùng tổ chiến đấu di chuyển thương binh ra phía sau, đơn vị bị pháo kích bất ngờ. Một người đồng đội thân thiết quê ở Nghệ An đã lấy thân mình che cho ông khỏi mảnh pháo. Người lính trẻ ấy hy sinh ngay tại chỗ, còn ông bị thương nặng ở vai và chân. Sau nhiều tháng điều trị, ông Thành tiếp tục trở lại đơn vị cho đến ngày đất nước thống nhất. Hòa bình lập lại, ông trở về quê hương với thương tật hạng ba. Cuộc sống thời hậu chiến khó khăn, ông làm đủ nghề để nuôi gia đình, từ làm ruộng đến phụ hồ. Dù vậy, ông chưa bao giờ kể công hay than vãn về những mất mát mình đã trải qua.Bà Trần Thị Lành, nguyên là cán bộ hoạt động cách mạng tại huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị, năm nay đã ngoài bảy mươi lăm tuổi. Dù tuổi cao, sức yếu, nhưng mỗi lần nhắc về những năm tháng hoạt động bí mật trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, giọng bà vẫn đầy xúc động. Với bà, đó là quãng đời gian khổ nhưng cũng đáng tự hào nhất của tuổi thanh xuân. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, bà Lành lớn lên giữa cảnh quê hương Quảng Trị chìm trong khói lửa chiến tranh. Những năm 1966 - 1967, chiến sự tại Quảng Trị ngày càng ác liệt. Chứng kiến nhiều người dân bị bắt bớ, tra tấn, nhà cửa bị bom đạn tàn phá, bà sớm tham gia phong trào cách mạng tại địa phương khi mới mười bảy tuổi. Ban đầu, nhiệm vụ của bà là làm giao liên, đưa thư từ, tài liệu và dẫn đường cho cán bộ cách mạng hoạt động trong vùng địch kiểm soát. Công việc tưởng chừng đơn giản nhưng luôn đối mặt với hiểm nguy. Ban ngày, bà giả vờ đi chợ hoặc gánh rau ra đồng để che mắt địch, ban đêm mới bí mật liên lạc với cơ sở cách mạng. Bà kể rằng thời điểm khó khăn nhất là giai đoạn năm 1972, khi Quảng Trị trở thành chiến trường khốc liệt. Địch tăng cường kiểm soát, lùng sục khắp nơi nhằm triệt phá cơ sở cách mạng. Nhiều đồng đội của bà bị bắt, có người hy sinh trong quá trình làm nhiệm vụ. Có lần, bà nhận nhiệm vụ chuyển một túi tài liệu quan trọng từ Cam Lộ về Đông Hà. Để tránh sự kiểm tra của địch, bà giấu tài liệu dưới đáy thúng khoai lang rồi đi bộ hàng chục cây số qua nhiều chốt kiểm soát. Khi đến gần cầu Hiền Lương, bà bị lính địch gọi lại kiểm tra. Trong khoảnh khắc căng thẳng ấy, bà vẫn giữ bình tĩnh, giả vờ là người dân đi bán hàng. Sau một hồi xét hỏi, địch cho đi. Chỉ khi vượt qua chốt an toàn, bà mới dám thở phào vì biết mình vừa thoát khỏi nguy hiểm trong gang tấc. Không chỉ làm giao liên, bà Lành còn tham gia nuôi giấu cán bộ cách mạng tại nhà riêng. Căn hầm bí mật dưới nền bếp từng nhiều lần che chở cho cán bộ trước các đợt càn quét. Có những đêm bom rơi rất gần, cả gia đình phải im lặng tuyệt đối để tránh bị phát hiện. “Lúc đó ai cũng sợ chứ, nhưng nếu mình nao núng thì cán bộ sẽ nguy hiểm”, bà nhớ lại.Sau ngày đất nước thống nhất, bà trở về cuộc sống đời thường với nhiều khó khăn. Chồng mất sớm, một mình bà làm ruộng nuôi các con khôn lớn. Dù cuộc sống thiếu thốn, bà vẫn luôn giữ tinh thần lạc quan và tích cực tham gia các hoạt động địa phương. Ngày nay, bà Trần Thị Lành được chính quyền và người dân địa phương kính trọng như một tấm gương tiêu biểu của người hoạt động cách mạng trong thời chiến. Những câu chuyện của bà không chỉ giúp thế hệ trẻ hiểu thêm về sự hy sinh thầm lặng của những người làm cách mạng, mà còn nhắc nhở mọi người biết trân trọng hòa bình hôm nay – thành quả được đánh đổi bằng biết bao máu xương và lòng quả cảm của cha ông đi trước.