Ông Nguyễn Văn Hùng - Một cựu tù chính trị bị giam cầm tại nhà lao Quảng Trị những năm 1971 - 1972

Bên cạnh những cuộc chiến đấu bằng súng đạn trên chiến trường, cuộc đối đầu tại mảnh đất lửa Quảng Trị còn có những chương hồi khốc liệt trong các nhà tù, trại giam của kẻ thù. Đó là mặt trận thầm lặng của ý chí, nơi những chiến sĩ cách mạng dùng lòng kiên trung để chiến thắng đòn roi tra tấn. Một câu chuyện như thế gắn liền với cuộc đời của ông Nguyễn Văn Hùng (sinh năm 1949, hiện trú tại thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị) – một cựu tù chính trị bị giam cầm tại nhà lao Quảng Trị những năm 1971 - 1972.

Năm 1970, ông Hùng khi ấy là một chiến sĩ trinh sát trẻ thuộc lực lượng an ninh vũ trang Quảng Trị. Trong một chuyến làm nhiệm vụ thâm nhập vào vùng kiểm soát của địch ở thị xã Quảng Trị để xây dựng cơ sở mật, ông không may bị chỉ điểm và rơi vào tay giặc. Chúng đưa ông về Nhà lao Quảng Trị – nơi được mệnh danh là "địa ngục trần gian" lúc bấy giờ, nhằm khuất phục người chiến sĩ trẻ.

Hoàn cảnh giam cầm của ông Hùng và các đồng chí tại nhà lao Quảng Trị vô cùng tàn bạo, được thiết kế để bào mòn cả thể xác lẫn tinh thần:

• Phòng giam biệt lập: Những căn hầm tối tăm, ẩm thấp, thiếu ánh sáng và dưỡng khí. Mỗi phòng giam chật hẹp bị nhồi nhét hàng chục con người, sinh hoạt hoàn toàn tại chỗ trong điều kiện vệ sinh tồi tệ.

Kỷ niệm thử thách nhất trong chuỗi ngày tù đày của ông Hùng diễn ra vào đầu năm 1972, khi chiến dịch giải phóng Quảng Trị đang chuẩn bị mở màn. Để áp chế tinh thần tù nhân và ngăn chặn các cuộc nổi dậy từ bên trong, chúa ngục đã ra lệnh cắt toàn bộ khẩu phần ăn và nước uống của phòng giam ông Hùng suốt ba ngày liền, đồng thời tăng cường đánh đập các đồng chí lãnh đạo phong trào.

Trong cái đói quay quắt, cái khát cháy họng và vết thương bị nhiễm trùng hành hạ, ông Hùng – khi ấy là Bí thư chi bộ Đảng trong tù – đã nhận định: Nếu khuất phục, địch sẽ lấn tới; nếu đấu tranh đơn lẻ, sẽ bị bẻ gãy. Ông đã vận động toàn bộ anh em trong phòng giam thực hiện một cuộc tuyệt thực tập thể để phản đối chế độ lao tù hà khắc.

"Lúc ấy cơ thể ai cũng kiệt quệ, nhưng ánh mắt của anh em nhìn nhau đều chung một ý chí. Chúng tôi bảo nhau: Chết vinh còn hơn sống nhục, nhất định không ký vào tờ giấy ly khai Đảng!" – Ông Hùng bồi hồi nhớ lại.

Sang đến ngày thứ tư của cuộc tuyệt thực, tên chúa ngục khét tiếng dẫn theo toán lính lưỡi lê tuốt trần xộc vào phòng giam. Hắn chỉ họng súng vào đầu ông Hùng, đe dọa sẽ bắn nát đầu người đứng đầu nếu không chịu chấm dứt cuộc bãi công. Đối mặt với họng súng đen ngóm và cái chết cận kề, ông Hùng nén cơn đau từ những vết thương trên cơ thể, gượng đứng thẳng dậy, nhìn thẳng vào mắt kẻ thù và dõng dạc: "Các ông có thể giết chúng tôi, nhưng không thể giết được lòng yêu nước của người dân Việt Nam. Khát vọng tự do của chúng tôi mạnh hơn súng đạn của các ông!"

Sự kiên cường, bất khuất của ông Hùng và tập thể tù nhân đã khiến tên chúa ngục phải chùn tay. Lo sợ một cuộc bạo động lớn có thể nổ ra trong bối cảnh chiến trường bên ngoài đang căng thẳng, địch buộc phải nhượng bộ, cấp lại nước uống và thuốc men y tế tối thiểu cho phòng giam.

Mùa hè năm 1972, khi quân ta tiến vào giải phóng thị xã Quảng Trị, ông Hùng cùng các đồng đội được phá ngục đón trở về với tổ chức. Trở về sau những năm tháng bị tra tấn tàn bạo, ông mang trên mình thương tật vĩnh viễn và những cơn đau nhức nhối mỗi khi thời tiết thay đổi.

Giờ đây, ở tuổi gần 80, người cựu tù chính trị năm xưa vẫn giữ nguyên tác phong nhanh nhẹn, nghiêm túc của một người chiến sĩ an ninh. Ông tích cực tham gia vào Ban liên lạc chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày của tỉnh Quảng Trị, đóng góp công sức xây dựng quê hương và thường xuyên tham gia các buổi giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. Câu chuyện về ý chí "thép" trong ngục tối của ông Hùng mãi là bài học vô giá về lòng trung thành vô hạn với Tổ quốc.