Ông Nguyễn Văn Minh – Nguyên cựu chiến binh, y tá thuộc Tiểu đoàn quân y 14, Mặt trận B5

Cuộc chiến đấu bảo vệ mặt trận Quảng Trị năm 1972 không chỉ ghi dấu những người lính cầm súng trực tiếp đối đầu với quân thù, mà còn có sự cống hiến thầm lặng của đội ngũ y, bác sĩ dã chiến. Trong dòng chảy khốc liệt đó, bến phà Long Đại (thuộc xã Ninh Phước, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình ngày nay) chính là trạm trung chuyển thương binh huyết mạch từ chiến trường vĩ tuyến 17 ra hậu phương miền Bắc. Câu chuyện của ông Nguyễn Văn Minh – nguyên cựu chiến binh, y tá thuộc Tiểu đoàn quân y 14, Mặt trận B5 – là một minh chứng sống động như thế.

Mùa hè năm 1972, chiến sự tại Thành cổ Quảng Trị bước vào giai đoạn giằng co đẫm máu. Số lượng thương binh từ chiến trường bờ Nam sông Thạch Hãn chuyển ra ngày một nhiều. Hoàn cảnh lúc bấy giờ vô cùng ngặt nghèo: mạng lưới giao thông quanh bến phà Long Đại liên tục bị máy bay B-52 cày xới, biến nơi đây thành một "tọa độ lửa" đúng nghĩa. Các hang đá dã chiến ven sông Nhật Lệ trở thành trạm phẫu thuật tiền phương, nơi các y bác sĩ phải làm việc liên tục 24/24 giờ dưới ánh đèn pin hỏa tốc, trong bầu không khí đậm đặc mùi thuốc súng và máu.

Nhiệm vụ của ông Minh và tổ quân y lúc đó là: Đợi đêm xuống, trực tiếp đón các xe chở thương binh từ Quảng Trị ra, phân loại vết thương, thực hiện sơ cứu khẩn cấp ngay tại bến phà và tổ chức đưa thương binh vượt sông an toàn trước khi trời sáng.

Đêm ngày 15 tháng 8 năm 1972, trời mưa tầm tã, một đoàn xe dã chiến chở hơn 30 thương binh nặng từ hướng Đông Hà (Quảng Trị) vừa ra đến bờ Nam bến phà Long Đại thì bị kẹt lại do một loạt bom tọa độ đánh sập mố phà. Cùng lúc đó, tiếng gầm rú của máy bay AC-130 rà quét trên đầu báo hiệu một trận oanh tạc mới sắp bắt đầu.

Trong số thương binh nằm trên thùng xe, chiến sĩ trẻ Lê Văn Hải bị một mảnh pháo găm sâu vào lồng ngực, máu sủi bong bóng qua vết thương, hơi thở thoi thóp do tràn dịch màng phổi. Nếu không dẫn lưu kịp thời, chiến sĩ ấy sẽ hy sinh trước khi phà thông tuyến.

Bất chấp hiểm nguy, ông Minh cùng bác sĩ trưởng trạm quyết định dựng ngay một "phòng mổ dã chiến" bằng cách căng một tấm bạt nilon che mưa ngay dưới gầm chiếc xe tải Zil-157 để tránh ánh sáng pháo sáng của địch.

"Lúc đó, đất đá từ những loạt pháo kích rơi rào rào trên nóc xe, chiếc xe rung bần bật. Cầm ống dẫn lưu trong tay, tôi chỉ biết dồn toàn bộ tâm trí để giữ cho đôi tay thật vững. Mình chậm một giây, đồng đội sẽ mất mạng," ông Minh xúc động nhớ lại.

Giữa lằn ranh cái chết, bằng chiếc đèn pin bọc vải đỏ để giảm độ sáng và bộ dụng cụ y tế thô sơ, ông Minh đã hỗ trợ bác sĩ đặt ống dẫn lưu thành công, cứu sống chiến sĩ Hải ngay trận địa. Ngay khi ca phẫu thuật vừa hoàn thành, ông Minh cùng các đồng chí công binh lập tức cáng thương binh xuống bè mảng dã chiến, vượt qua dòng sông Long Đại đang cuộn sóng dưới làn mưa bom.

Sau ngày non sông thống nhất, trải qua các giai đoạn sáp nhập và tách tỉnh từ Bình Trị Thiên cũ, người cựu chiến binh quân y Nguyễn Văn Minh trở về đời thường nhưng không rời xa mảnh đất miền Trung nắng gió.

Hiện nay, ông đang sống những năm tháng tuổi già an yên tại một vùng quê thuộc huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị – mảnh đất tuyến đầu mà năm xưa ông từng ngày đêm đón nhận những người con yêu quý của Tổ quốc trở về từ khói lửa.

Đối với các nhà chép sử, ký ức của những người lính quân y như ông Minh là một tư liệu vô giá về tinh thần nhân văn và lòng quả cảm trong chiến tranh. Nó khẳng định một chân lý lịch sử: Chiến thắng của chúng ta được dệt nên không chỉ bằng những trận đánh vang dội, mà còn bằng cả những giọt mồ hôi, máu và sự tận tụy tột cùng của những người chiến sĩ áo trắng, sẵn sàng biến gầm xe, hang đá thành chiến hào giành giật sự sống cho đồng đội.