Ông Phan Văn Hòa – nguyên cựu chiến binh, Tiểu đội trưởng thông tin thuộc Đại đội 2, Tiểu đoàn 18 thông tin, Quân khu Trị - Thiên

Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào (1971) và chiến dịch giải phóng Quảng Trị (1972) là những bài kiểm tra khốc liệt về khả năng giữ vững "hệ thần kinh" của chiến trường. Khi toàn bộ các trục đường dây trần bị bom đạn Mỹ cắt nát, mạch máu thông tin từ Bộ Chỉ huy chiến dịch Mặt trận B5 xuống các sư đoàn chủ lực phụ thuộc vào những chiến sĩ rải dây dã chiến. Câu chuyện của ông Phan Văn Hòa – nguyên cựu chiến binh, Tiểu đội trưởng thông tin thuộc Đại đội 2, Tiểu đoàn 18 thông tin, Quân khu Trị - Thiên – là một trang sử thầm lặng nhưng đầy quả cảm.

Mùa hè năm 1972, cao điểm dốc Khỉ (huyện Cam Lộ, Quảng Trị) trở thành "tọa độ chết" nối liền thông tin giữa Cam Lộ và hướng Tây thị xã Quảng Trị. Địch tập trung máy bay B-52 và pháo bầy đánh phá liên tục nhằm bẻ gãy hệ thống dây cáp điện thoại dã chiến của ta. Hoàn cảnh chiến đấu vô cùng ngặt nghèo: Đất đá bị cày xới, dây thông tin bị đứt nát thành từng đoạn nhỏ. Cứ sau mỗi đợt bom, tín hiệu liên lạc lại chuyển sang tiếng "tè tè" vô vọng, đẩy các mũi tấn công của ta vào nguy cơ mất phương hướng.

Nhiệm vụ của ông Hòa và tiểu đội lúc đó là: "Mưa bom bão đạn không rời vị trí", bất kể ngày đêm, cứ dây đứt là phải lao ra trận địa tìm đầu dây để nối lại dòng tín hiệu.

Trưa ngày 28 tháng 6 năm 1972, Sư đoàn 304 chuẩn bị phát lệnh phối hợp hiệp đồng binh chủng đánh chiếm một cứ điểm quan trọng ở cánh Tây. Đúng vào khoảnh khắc quyết định, một loạt pháo tọa độ dội xuống dốc Khỉ, đường dây liên lạc độc đạo từ Sở Chỉ huy đến trận địa pháo binh bị cắt đứt hoàn toàn.

Ông Hòa lập tức khoác cuộn dây cáp dã chiến, một mình lao ra khỏi hầm giữa làn mưa pháo. Men theo vách đất sạt lở, ông tìm được một đầu dây đứt, nhưng đầu dây bên kia đã bị sức nổ hất văng sang phía bên kia một rãnh bom sâu hoắm đang bốc khói khét lẹt.

Khi ông Hòa vừa bò sang kéo được hai đầu dây lại gần nhau thì một quả pháo khác nổ gần. Sức ép hất tung ông vào vách đá, mảnh pháo găm vào bắp tay phải, máu chảy xối xả. Đáng ngại hơn, cú nổ đã làm cháy xém một đoạn lõi đồng, khiến đoạn dây bị hụt mất một khoảng ngắn, không thể buộc nối hai đầu lại với nhau theo cách thông thường.

Trong tình thế khẩn cấp, chỉ còn chưa đầy một phút là đến giờ nổ súng, ông Hòa đã có một quyết định táo bạo.

"Lúc đó tay phải tôi đã tê dại, đầu óc choáng váng vì mất máu. Tôi biết nếu chậm trễ, pháo binh sẽ không nhận được lệnh, bộ đội xung phong sẽ làm mồi cho làn đạn địch. Tôi dùng tay trái vơ lấy hai đầu dây đồng, tước lớp vỏ nhựa rồi dùng hai hàm răng cắn chặt, dùng chính cơ thể mình làm vật dẫn điện trung chuyển dòng tín hiệu", ông Hòa kể lại trong cuốn hồi ký của cựu chiến binh thông tin.

Dòng điện truyền tin chạy qua cơ thể làm người ông giật thon thót, lồng ngực thắt lại. Nhưng ông vẫn nghiến chặt răng, giữ nguyên tư thế áp sát vào lòng đất. Nhờ "cầu cầu nối sống" bằng xương bằng thịt ấy, mệnh lệnh hành quân từ Bộ Chỉ huy được truyền đi thông suốt. Trận đánh năm đó thắng lợi, cứ điểm bị san phẳng. Khi đồng đội tìm thấy ông Hòa ở rãnh bom, ông đã ngất lịm đi, nhưng hai hàm răng vẫn khóa chặt hai đầu dây thông tin quân sự.

Sau ngày đất nước hòa bình thống nhất, trải qua các giai đoạn sáp nhập và tách tỉnh từ Bình Trị Thiên cũ, người cựu chiến binh thông tin Phan Văn Hòa chọn ở lại bám trụ với mảnh đất Quảng Trị miền Trung nắng gió.

Hiện nay, ông đang sống những năm tháng tuổi già bình dị tại xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị – mảnh đất nằm ngay sát chân dốc Khỉ khói lửa năm xưa.

Đối với các nhà chép sử, câu chuyện dùng thân mình nối mạch thông tin của ông Hòa là biểu tượng tuyệt vời cho tinh thần "Kịp thời, chính xác, bí mật, an toàn" của bộ đội thông tin liên lạc Việt Nam. Chiến công thầm lặng của những cựu chiến binh như ông chính là những sợi dây vô hình nhưng bền chặt, nối liền ý chí từ hậu phương đến tiền tuyến, góp phần làm nên đại thắng của dân tộc.