ÔNG TRẦN VĂN LẮM: KHI KÝ ỨC TRỞ THÀNH NGỌN LỬA TRI ÂN

Ở ấp Hiệp Trị 2, xã Tân Hoà, những ngày bình thường trôi qua thật nhẹ nhàng. Người dân chăm lo ruộng vườn, những con đường quê nối dài giữa những mái nhà, trẻ nhỏ đến trường và cuộc sống ngày càng đổi thay.

Trong sự bình yên ấy, ông Trần Văn Lắm, sinh năm 1962, vẫn mang trong mình một phần ký ức của những năm tháng chiến tranh.

Ông là thân nhân trong một gia đình có liệt sĩ. Với ông, hai tiếng “liệt sĩ” không phải là một khái niệm nằm trên giấy tờ hay chỉ được nhắc đến vào những dịp kỷ niệm. Đó là một phần máu thịt của gia đình, là một cái tên luôn được nhớ đến trong những ngày quan trọng, là khoảng trống mà thời gian không thể xóa nhòa.

Chiến tranh đã lùi xa nhiều năm. Những thế hệ sinh ra sau ngày đất nước hòa bình có thể chỉ biết đến chiến tranh qua sách vở, hình ảnh và những câu chuyện được kể lại. Nhưng với những gia đình như gia đình ông Lắm, chiến tranh vẫn hiện diện theo một cách rất khác – qua ký ức của người thân.

Có những câu chuyện được kể đi kể lại nhiều lần nhưng vẫn không thấy cũ.

Đó có thể là chuyện về những ngày tiễn người thân lên đường. Là những lần chờ đợi trong thấp thỏm. Là những năm tháng gia đình mong ngóng một tin tức. Và rồi có những người mãi mãi không trở về.

Ông Lắm lớn lên trong hoàn cảnh đất nước còn nhiều khó khăn. Bởi vậy, ông càng hiểu giá trị của cuộc sống yên bình hôm nay. Những điều tưởng như rất bình thường – một bữa cơm gia đình đủ đầy, một buổi chiều được ngồi bên người thân, những đứa trẻ được đến trường – thực ra là thành quả mà nhiều thế hệ đã phải đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và cả sự hy sinh.

Mỗi khi nhắc về người thân đã khuất, ông Lắm không nói nhiều về sự mất mát. Ông thường nhắc đến sự biết ơn.

Bởi ông hiểu rằng, nếu chỉ nhìn sự hy sinh bằng nỗi đau, ký ức sẽ mãi là một vết thương. Nhưng nếu nhìn bằng lòng biết ơn, sự hy sinh ấy sẽ trở thành động lực để những người ở lại sống tốt hơn.

Trong gia đình, những ngày giỗ hay những dịp tưởng niệm là lúc mọi người cùng nhau nhắc về người đã hy sinh. Một nén nhang được thắp lên, một mâm cơm được chuẩn bị, những câu chuyện cũ được kể lại. Những việc ấy giản dị nhưng mang ý nghĩa rất lớn.

Đó là cách một gia đình giữ gìn ký ức.

Ông Lắm hiểu rằng thời gian có thể làm thay đổi cảnh vật, làm những con đường quê ngày càng khang trang hơn, làm những mái tóc xanh ngày nào trở thành bạc trắng. Nhưng ký ức về người đã hy sinh thì cần được truyền lại.

Bởi vậy, ông luôn mong muốn con cháu trong gia đình hiểu được nguồn cội của mình. Biết rằng trong những ngày tháng bình yên hôm nay, có những người đã không còn cơ hội trở về với gia đình. Biết trân trọng những gì mình đang có và sống sao cho xứng đáng với sự hy sinh ấy.

Với ông, lòng biết ơn không nhất thiết phải bắt đầu bằng những việc lớn. Nó có thể bắt đầu từ việc sống tử tế với người bên cạnh, chăm lo cho gia đình, tích cực tham gia các hoạt động của địa phương, giữ gìn tình làng nghĩa xóm và góp phần xây dựng quê hương.

Đó cũng là cách những người ở lại tiếp tục viết câu chuyện của những người đã hy sinh.

Nhìn quê hương hôm nay đổi mới từng ngày, ông Lắm càng cảm nhận rõ hơn giá trị của hai chữ “hòa bình”. Những con đường sạch đẹp, những ngôi nhà mới, tiếng cười của trẻ nhỏ và nhịp sống bình yên nơi quê nhà chính là minh chứng rõ ràng nhất cho những gì các thế hệ đi trước đã hy sinh để bảo vệ.

Và trong hành trình ấy, những gia đình có người thân là liệt sĩ vẫn âm thầm giữ một vai trò đặc biệt: giữ ký ức, giữ tình thân và giữ ngọn lửa tri ân.

Câu chuyện của ông Trần Văn Lắm không phải câu chuyện về những điều quá lớn lao. Đó là câu chuyện của một người con, một người thân trong gia đình liệt sĩ đang sống giữa đời thường, nhưng trong lòng luôn có một khoảng ký ức dành cho người đã khuất.

“Hoa lửa” vì thế không chỉ nằm trong những trang sử hào hùng. Hoa lửa còn hiện diện trong những mái nhà bình dị, nơi có người vẫn nhớ, vẫn kể và vẫn gìn giữ tên tuổi của những người đã hy sinh.

Năm tháng có thể trôi qua, nhưng lòng biết ơn thì không.

Ở ấp Hiệp Trị 2 hôm nay, ngọn lửa ấy vẫn được ông Trần Văn Lắm lặng lẽ gìn giữ – bằng ký ức, bằng tình thân và bằng chính cách ông sống trong những ngày bình yên.

Để mỗi thế hệ mai sau hiểu rằng: bình yên hôm nay được viết nên từ sự hy sinh của những người đi trước, và trách nhiệm của người ở lại là giữ cho những cái tên ấy mãi được nhớ về.