Ông vua ngành quân giới Việt Nam
Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa (1913–1997), tên thật là Phạm Quang Lễ, quê ở tỉnh Vĩnh Long, là một trong những biểu tượng rực rỡ nhất của tầng lớp trí thức cách mạng Việt Nam. Ông thuộc về thời kỳ lịch sử hiện đại, gắn liền với mốc son 1945 – Cách mạng Tháng Tám và công cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ.
Vào năm 1946, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc và Chủ tịch Hồ Chí Minh, kỹ sư Phạm Quang Lễ đã từ bỏ cuộc sống đầy đủ, mức lương cao cùng cơ hội nghiên cứu khoa học rộng mở tại châu Âu để trở về nước tham gia kháng chiến. Chính Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã đặt tên mới cho ông là Trần Đại Nghĩa với mong muốn ông hoàn thành những nhiệm vụ lớn lao. Trở về khi tay trắng không có vũ khí trong tay, ông đã lãnh đạo ngành quân giới Việt Nam vượt qua muôn vàn gian khổ, tự lực tự cường nghiên cứu và chế tạo thành công nhiều loại vũ khí có sức sát thương lớn, tiêu biểu như súng bazoka, súng không giật (SKZ) và đạn bay. Những phát minh mang đậm dấu ấn trí tuệ của ông đã góp phần trực tiếp làm thay đổi cục diện chiến trường trên nhiều mặt trận, đặc biệt trong giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp.
Không chỉ là "cha đẻ" của ngành công nghiệp quốc phòng Việt Nam, Thiếu tướng Trần Đại Nghĩa còn là người đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển của ngành khoa học kỹ thuật, giáo dục đại học và công nghiệp nặng nước nhà, từng đảm nhận nhiều chức vụ trọng yếu như Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước. Với những cống hiến vĩ đại và tầm vóc khoa học lỗi lạc, ông đã được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I (1996) và danh hiệu Anh hùng Lao động. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần tự lực tự cường và ý chí vượt khó vươn lên vì độc lập, tự do của dân tộc.
