PÁC BÓ – NHỮNG NGÀY ĐẦU NGƯỜI TRỞ VỀ TỔ QUỐC

Sau gần 30 năm bôn ba ở nước ngoài, ngày 28/1/1941, Nguyễn Ái Quốc trở về Việt Nam. Người đặt chân qua biên giới Việt – Trung, trở về Pác Bó, Cao Bằng. Đây là một trong những khoảnh khắc đặc biệt nhất trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Người: sau một hành trình dài đi tìm con đường cứu nước, Người cuối cùng đã trở về với chính quê hương mình.

Nhưng Người trở về không phải trong một đoàn người đông đảo, cũng không có một ngôi nhà lớn để đón tiếp. Pác Bó khi ấy là một vùng núi xa xôi, địa hình hiểm trở, cuộc sống vô cùng thiếu thốn. Người cùng các đồng chí hoạt động trong những điều kiện rất khó khăn, nhiều lúc phải sống và làm việc trong hang đá, bên dòng suối.

Chính tại nơi ấy, hình ảnh một lãnh tụ sống giữa núi rừng, ăn những món ăn rất giản dị, tự mình làm việc trong điều kiện thiếu thốn đã trở thành một trong những hình ảnh rất đặc trưng về Hồ Chí Minh.

Người sống tại Pác Bó trong một hang đá, sau này được gọi là hang Cốc Bó. Dòng suối trước hang được Người đặt tên là suối Lê-nin, còn ngọn núi bên cạnh được gọi là núi Các Mác. Những cái tên ấy thể hiện sự gắn bó của Người với tư tưởng cách mạng mà Người đã lựa chọn sau nhiều năm hoạt động ở nước ngoài.

Nhưng cuộc sống của Người tại Pác Bó không hề nhàn nhã.

Mỗi ngày đều có rất nhiều công việc.

Người nghiên cứu tình hình.

Đọc tài liệu.

Viết tài liệu.

Gặp gỡ cán bộ.

Trao đổi với đồng bào.

Tổ chức lực lượng.

Và đặc biệt là tìm cách xây dựng cơ sở cách mạng trong nhân dân.

Người hiểu rằng thời cơ cách mạng đang đến gần.

Chiến tranh thế giới thứ hai đang diễn ra.

Pháp bị Đức chiếm đóng.

Nhật Bản mở rộng chiến tranh ở châu Á.

Đông Dương trở thành nơi chịu sự kiểm soát của cả thực dân Pháp và phát xít Nhật.

Trong tình hình ấy, Nguyễn Ái Quốc nhận thấy vấn đề cấp bách nhất đối với Việt Nam là giành lại độc lập dân tộc.

Từ nhận thức ấy, Người cùng Trung ương Đảng chuẩn bị những quyết sách quan trọng.

Tháng 5/1941, tại Pác Bó, Hội nghị Trung ương lần thứ 8 được tổ chức.

Hội nghị xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng Đông Dương.

Một quyết định rất quan trọng cũng được đưa ra:

thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh, gọi tắt là Việt Minh.

Mục tiêu là tập hợp đông đảo các tầng lớp nhân dân vào cuộc đấu tranh giành độc lập.

Đây là một bước phát triển rất quan trọng.

Bởi Nguyễn Ái Quốc hiểu rằng muốn giành độc lập không thể chỉ dựa vào một nhóm nhỏ những người cách mạng.

Phải tập hợp được toàn dân.

Người đặc biệt chú trọng đến việc vận động đồng bào các dân tộc ở Cao Bằng.

Người gần gũi với nhân dân.

Hỏi thăm cuộc sống của đồng bào.

Giải thích về tình hình đất nước.

Vận động mọi người tham gia hoạt động cách mạng.

Trong mắt những người dân địa phương, Người không phải lúc nào cũng xuất hiện với hình ảnh của một nhà lãnh đạo xa cách.

Người có thể ngồi bên bếp lửa.

Nói chuyện với đồng bào.

Cùng làm việc.

Cùng ăn những bữa cơm đơn giản.

Chính sự gần gũi ấy giúp Người xây dựng được mối quan hệ đặc biệt với quần chúng.

Một trong những câu chuyện thường được nhắc đến khi nói về thời gian ở Pác Bó là cuộc sống rất giản dị của Người.

Người từng sống bằng những bữa ăn đơn sơ, có lúc chỉ có cháo ngô, rau rừng.

Điều kiện sinh hoạt thiếu thốn nhưng Người vẫn làm việc đều đặn.

Từ cuộc sống ấy, Người viết những câu thơ rất nổi tiếng:

“Sáng ra bờ suối, tối vào hang
Cháo bẹ, rau măng vẫn sẵn sàng
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng
Cuộc đời cách mạng thật là sang.”

Bốn câu thơ không chỉ kể về cuộc sống của Người.

Nó còn cho thấy một thái độ sống rất đặc biệt.

Một căn hang có thể là nơi ở.

Một phiến đá có thể trở thành bàn làm việc.

Một bữa ăn đơn giản có thể trở thành nguồn sống.

Nhưng điều quan trọng nhất vẫn là công việc cách mạng.

“Bàn đá chông chênh” trở thành nơi Người viết và nghiên cứu.

Không có bàn làm việc sang trọng.

Không có phòng làm việc rộng lớn.

Chỉ có núi rừng, một phiến đá và những tài liệu cách mạng.

Nhưng từ nơi ấy, những quyết định quan trọng đối với tương lai đất nước được chuẩn bị.

Có lẽ chính điều đó làm hình ảnh Pác Bó trở nên đặc biệt.

Nó cho thấy rằng tầm vóc của một con người không phụ thuộc vào nơi họ đang đứng.

Một người có thể sống trong một hang đá nhỏ nhưng vẫn suy nghĩ về vận mệnh của cả một dân tộc.

Một phiến đá có thể trở thành bàn làm việc cho những quyết định lịch sử.

Một dòng suối giữa núi rừng có thể trở thành nơi gắn với một giai đoạn đặc biệt trong cuộc đời của một lãnh tụ.

Nhưng Pác Bó cũng không chỉ là nơi Người sống giản dị.

Đó là một căn cứ cách mạng quan trọng.

Từ đây, công tác xây dựng lực lượng được đẩy mạnh.

Các lớp huấn luyện cán bộ được tổ chức.

Công tác tuyên truyền được chú trọng.

Các cơ sở Việt Minh được xây dựng.

Lực lượng vũ trang từng bước được hình thành.

Tất cả đều hướng tới một mục tiêu:

chuẩn bị lực lượng để khi thời cơ đến, nhân dân có thể đứng lên giành chính quyền.

Nguyễn Ái Quốc hiểu rằng thời cơ có thể đến rất nhanh.

Nếu không chuẩn bị từ trước, khi thời cơ xuất hiện, cách mạng có thể bỏ lỡ.

Vì vậy, Người dành rất nhiều thời gian cho công tác tổ chức.

Không chỉ nói về một cuộc cách mạng trong tương lai.

Người chuẩn bị từng bước cho cuộc cách mạng ấy.

Và rồi thời cơ thực sự xuất hiện.

Năm 1945, Nhật Bản đầu hàng Đồng minh.

Chính quyền thực dân và bộ máy cai trị cũ ở Đông Dương rơi vào khủng hoảng.

Phong trào cách mạng phát triển mạnh.

Thời điểm mà Nguyễn Ái Quốc và các đồng chí đã chuẩn bị trong nhiều năm cuối cùng cũng đến.

Từ Pác Bó, con đường cách mạng tiếp tục mở rộng xuống nhiều địa phương.

Những lực lượng được xây dựng trong những năm trước bắt đầu phát huy vai trò.

Và chỉ vài tháng sau, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 giành thắng lợi.

Nhìn lại, có thể thấy Pác Bó không phải nơi Nguyễn Ái Quốc chỉ “ở” trong một khoảng thời gian.

Pác Bó là nơi Người trực tiếp trở về với nhân dân, xây dựng lực lượng và chuẩn bị cho một trong những bước ngoặt lớn nhất của lịch sử Việt Nam.

Từ một người thanh niên rời đất nước năm 1911, Người đã đi qua gần ba mươi năm.

Đến năm 1941, Người trở về.

Không mang theo tiền bạc hay một cuộc sống tiện nghi.

Người mang theo những kinh nghiệm, kiến thức và niềm tin đã tích lũy trong ba thập kỷ.

Và tại Pác Bó, tất cả những điều ấy bắt đầu được chuyển thành hành động trực tiếp trên quê hương.

Nếu năm 1911, Người rời Việt Nam với câu hỏi:

“Làm thế nào để cứu nước?”

thì năm 1941, Người trở về với một câu trả lời mà Người đã lựa chọn.

Và từ một căn hang nhỏ giữa núi rừng Cao Bằng, Người bắt đầu cùng những người đồng chí chuẩn bị cho một sự kiện mà chỉ vài năm sau sẽ làm thay đổi lịch sử dân tộc.

Pác Bó không phải nơi Người tìm thấy con đường cứu nước. Người đã tìm thấy con đường ấy trước khi trở về.

Pác Bó là nơi Người bắt đầu biến con đường ấy thành hiện thực trên chính quê hương mình.