“Phá vòng vây” để mở rộng quan hệ quốc tế, tranh thủ ủng hộ, giúp đỡ của Đảng Cộng sản và nhân dân Pháp (1947 - 1950)

Khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ, quân và dân Việt Nam buộc phải cầm vũ khí đánh kẻ thù để bảo vệ nền độc lập dân tộc vừa mới giành được. Vừa phải củng cố xây dựng thực lực, Đảng và Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa chủ trương đối ngoại làm bạn với mọi nước dân chủ: “Phá vòng vây để mở rộng quan hệ, tranh thủ thêm bạn bè, nêu rõ lập trường chính nghĩa của nhân dân ta và tố cáo tội ác của thực dân Pháp là một vấn đề chiến lược cả về quân sự, chính trị và ngoại giao”. Do đó, ngay khi tiếng súng kháng chiến lan ra toàn quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao. Ngày 1-1-1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi “Thư gửi Chính phủ và nhân dân Pháp nhân dịp đầu năm mới”, giải thích cho Chính phủ và nhân dân Pháp hiểu Việt Nam không thù hằn gì với dân tộc Pháp và khẳng định: “Chúng tôi bắt buộc phải chiến đấu, chống bọn thực dân phản động đang mưu mô xẻ cắt Tổ quốc chúng tôi, đưa chúng tôi vào vòng nô lệ và gieo rắc sự chia rẽ giữa hai dân tộc Pháp và Việt. Nhưng chúng tôi không chiến đấu chống nước Pháp mới và quốc dân Pháp, chúng tôi lại còn muốn hợp tác thân ái. Ở Việt Nam cũng như ở Pháp, có rất nhiều người... yêu chuộng công lý và tự do. Những người đó hiểu và bênh vực những nguyện vọng của chúng tôi. Họ mới thật là những người bênh vực đứng đắn quyền lợi chân chính của nước Pháp và khối Liên hiệp Pháp. Tôi thành thực cảm tạ những người Pháp đó. Tôi kêu gọi nhân dân Pháp để chấm dứt cuộc chiến tranh huynh đệ tương tàn và năm 1947 mang lại nền hòa bình và tình hữu ái giữa nước Pháp và nước Việt Nam”.

Ngày 2-1-1947, khi trả lời các nhà báo về ý nghĩa của cuộc chiến tranh, Người nêu rõ: “Việt Nam không chiến tranh chống nước Pháp và dân Pháp vì ta muốn hai dân tộc Việt - Pháp cộng tác thật thà... Chúng ta hiểu biết và kính trọng dân tộc Pháp. Nếu Chính phủ và nhân dân Pháp không để bọn thực dân phản động phá hoại hòa bình, phá hoại lợi ích và danh dự Pháp, phá hoại tình thân thiện giữa hai dân tộc Việt - Pháp, nếu Chính phủ Pháp dàn xếp theo cách hòa bình, tôn trọng chủ quyền của ta, thì ta vẫn sẵn sàng đàm phán”.

Ngày 7-1-1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết “Thư gửi Chính phủ, Quốc hội và nhân dân Pháp”, tiếp tục khẳng định quan điểm của Chính phủ và nhân dân dân Việt Nam là không đấu tranh chống nước Pháp, nhân dân Pháp mà “thành thực muốn cộng tác với nhân dân Pháp như anh em... Nhân dân Việt Nam chỉ đòi độc lập và thống nhất quốc gia trong khối Liên hiệp Pháp... Nhân dân Việt Nam chỉ muốn có hòa bình, một nền hòa bình thực sự, để kiến thiết quốc gia với sự cộng tác của những người bạn Pháp chân chính. Nhân dân Việt Nam cam kết không những tôn trọng những quyền lợi kinh tế và văn hóa Pháp ở Việt Nam, mà còn giúp cho những quyền lợi đó phát triển thêm để ích lợi chung cho cả hai nước... Chính phủ và nhân dân Pháp chỉ cần có một cử chỉ công nhận độc lập và thống nhất của nước Việt Nam là chấm dứt được những tai biến này; hòa bình và trật tự sẽ trở lại ngay tức khắc. Dân tộc Việt Nam đang chờ đợi cử chỉ đó”.

Không chỉ nỗ lực kêu gọi Chính phủ và nhân dân Pháp, ngày 13-1-1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết “Thư gửi các lãnh tụ và nhân dân các nước” nhấn mạnh: “Việt Nam chỉ muốn hòa bình và độc lập, để cộng tác thân thiện với các dân tộc trên thế giới, trước là với dân tộc anh em Á Đông và dân tộc Pháp”. Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng làm rõ cho nhân dân các nước thấy mối liên quan của Việt Nam với Pháp và các nước thuộc địa của Pháp, đó là: “Việt Nam là một bộ phận trong nền hòa bình chung toàn thế giới. Thực dân Pháp gây nên chiến tranh ở Việt Nam, tức là phá hoại thế giới hòa bình. Vận mệnh nhân dân Pháp và các thuộc địa Pháp lại càng quan hệ với Việt Nam. Nếu để bọn thực dân kéo dài cuộc chiến tranh ở Việt Nam thì chẳng những nhân dân Pháp bị chết người hại của thêm, mà địa vị nước Pháp sẽ trở nên cô độc và khối Liên hiệp Pháp cũng không còn”22. Tiếp tục nỗ lực hơn nữa, ngày 18-1-1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết “Thư gửi Tổng thống nước Pháp Vanhxăng Ôriôn”, bày tỏ mong mỏi của nhân dân Việt Nam là độc lập và thống nhất trong khối Liên hiệp Pháp, không muốn anh em, bạn bè tàn sát lẫn nhau; kêu gọi Tổng thống mới của nước Pháp hãy hợp tác với Chính phủ và nhân dân Việt Nam: “tôi xin đề nghị cùng ngài lập lại ngay nền hòa bình để tránh cho hai nước chúng ta khỏi bị hao người thiệt của, và để gây lại sự cộng tác và tình thân thiện giữa hai dân tộc chúng ta”. Ngày 25-1-1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi Chính phủ Pháp đề nghị chấm dứt chiến tranh. Tiếp đó, tháng 3-1947, Người lại viết “Thư gửi Chính phủ Pháp, Nghị viện Pháp, nhân dân Pháp, các nước dân chủ trên thế giới” tiếp tục nêu lên nguyện vọng của nhân dân Việt Nam, đó là: “dân Việt Nam muốn hòa bình, muốn cộng tác thân thiện với nhân dân Pháp”, “Trước bạo lực của thực dân phản động Pháp, chúng tôi cần phải tự vệ. Nhưng đối với nhân dân Pháp, chúng tôi vẫn giữ chính sách cộng tác thật thà. Chúng tôi chỉ muốn độc lập và thống nhất. Chúng tôi chỉ muốn hòa bình”.

Tháng 5-1947, khi trả lời thông tín viên Hãng Roitơ (Hãng thông tin của Anh) về quan điểm của người Pháp cho rằng “Việt Nam có ý muốn cầu hòa với người Pháp”, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói rõ: “Chúng tôi đã nhiều lần kêu gọi hòa bình, nhưng nước Pháp không trả lời... đặt ra cho chúng tôi nhiều điều kiện nhục nhã... chúng tôi bắt buộc phải tiếp tục chiến đấu”. Trước câu hỏi của phóng viên về việc “người Pháp nói rằng vấn đề Việt Nam là một việc trong nhà của Pháp, chứ không phải là một vấn đề quốc tế”, Người chỉ rõ: “Tuy chúng tôi rất có cảm tình với dân Pháp, nhưng nước Việt Nam không phải đày tớ của Pháp, vậy vấn đề Việt Nam không phải là một việc nhà của Pháp”.

Ngày 20-6-1947, trong “Lời kêu gọi gửi nhân dân thế giới”, Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi nhân dân Pháp đoàn kết, kiên quyết đấu tranh chống lại thực dân Pháp phản động, “Nhân dân Việt Nam và nhân dân Pháp có một mục đích chung: cộng tác thân thiện và bình đẳng giữa hai dân tộc. Vận mệnh của nhân dân Việt Nam và vận mệnh của nhân dân Pháp rất quan hệ với nhau... thực dân phản động đang hết sức chia rẽ hai dân tộc ta. Chúng quyết tâm hy sinh tiền bạc của nhân dân Pháp và tính mạng thanh niên Pháp để kéo dài cuộc chiến tranh huynh đệ tương tàn này. Chúng tôi rất mong các bạn cùng chúng tôi hành động để ngăn trở bọn thực dân phản động phá hoại cái lý tưởng chung, lợi ích chung, và tình nghĩa của hai dân tộc ta”.

Hai năm sau ngày toàn quốc kháng chiến, trong “Điện gửi nhân dân Pháp nhân ngày 19-12-1948”, Hồ Chí Minh tố cáo tội ác của thực dân Pháp, kêu gọi nhân dân Pháp đoàn kết cùng nhân dân Việt Nam đấu tranh chấm dứt chiến tranh xâm lược ở Việt Nam, cùng nhau xây dựng hòa bình, dân chủ và hòa khí giữa hai dân tộc. Ngày 24-12-1949, nhân dịp lễ Noel và năm mới 1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư chúc mừng nhân dân Pháp và kêu gọi nhân dân Pháp đấu tranh yêu cầu chính quyền thực dân Pháp ngừng cuộc chiến tại Việt Nam, đưa thanh niên Pháp về nước.

Trong bài “Chính sách của chúng ta”, đồng chí Trường Chinh nêu rõ: “Muốn chống phản động Pháp, lập Mặt trận dân tộc thống nhất chưa đủ. Phải tìm bạn bên ngoài nữa. Mục đích của ta lúc này là tự do, độc lập, Ý chí của ta lúc này là dân chủ, hòa bình. Là bạn của ta trong giai đoạn này là tất cả những nước nào, những dân tộc hay lực lượng nào trên thế giới tán thành mục đích ấy, cùng ta chung một ý chí ấy... bạn của ta là dân tộc Pháp... dân tộc Pháp mà số đông là thợ thuyền, dân cày và các tầng lớp tiểu tư sản thành phố và tiểu tư sản trí thức, không có một lợi ích gì trong việc bọn thực dân phản động Pháp lấn áp ta. Họ rất có thiện cảm với cuộc vận động giải phóng dân tộc của ta”. Đồng chí nhấn mạnh: “Những dấu hiệu cảm tình của Đảng Cộng sản Pháp, của Tổng Liên đoàn Lao động Pháp, và của Hội Pháp - Việt Nam, v.v., đối với Hồ Chủ tịch, là những chứng cớ vô cùng rõ rệt. Nhân dân Pháp hiểu rằng muốn có tự do và hạnh phúc phải triệt bỏ thế lực của bọn tài phiệt Pháp chẳng những ở nước Pháp mà cả ở thuộc địa. Cho nên nhân dân Pháp là bạn chí thân của nhân dân Việt Nam trong việc chống kẻ thù chung của hai dân tộc Việt - Pháp chống bọn Pháp phản động”.

Trong báo cáo ở Hội nghị toàn quốc lần thứ ba về hoàn thành nhiệm vụ chuẩn bị chuyển mạnh sang tổng phản công, Trung ương Đảng nhấn mạnh: “chúng ta cần đặt lại vấn đề liên lạc chặt chẽ với các đảng anh em, đặc biệt với các Đảng Cộng sản Trung Quốc, Pháp và Đông Nam châu Á. Chúng ta cần làm cho các đảng anh em hiểu rõ tình hình ta hơn, để có thể giúp đỡ ta một cách thiết thực hơn, hiểu rõ chính sách của ta để có thể phê bình và bổ khuyết cho ta”.

Từ ngày 21-1 đến ngày 3-2-1950, Đảng tiến hành Hội nghị toàn quốc lần thứ ba. Nghị quyết Hội nghị về chuyển mạnh sang tổng phản công chỉ rõ: “khi tích cực chuẩn bị chuyển mạnh sang tổng phản công, chúng ta phải: a) Tố cáo bằng đủ mọi cách mưu mô gây chiến của bọn đế quốc do Mỹ cầm đầu. b) Tố cáo chính sách can thiệp của Mỹ - Anh giúp thực dân Pháp và bọn bù nhìn ở Đông Dương. c) Ra sức tuyên truyền ủng hộ Liên Xô và các nước dân chủ nhân dân, củng cố tình hữu nghị giữa các dân tộc Đông Dương và nhân dân các nước đó. d) Liên kết chặt chẽ cuộc chiến đấu của ta với phong trào tranh đấu cho hòa bình và dân chủ thế giới... e) Liên kết cuộc kháng chiến của ta với phong trào phản chiến của nhân dân Pháp; thống nhất hành động với Đảng Cộng sản Pháp”.

Nhằm góp phần đẩy mạnh hơn nữa sang tổng phản công, Đảng chủ trương một mặt củng cố và khuếch trương lực lượng; mặt khác tranh thủ sự giúp đỡ thiết thực của bạn bè trên thế giới trong đó có Đảng Cộng sản Pháp. Trong thời gian ta xúc tiến chuyển mạnh sang tổng phản công, ông Lêô Phighe, Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Pháp, sang thăm Việt Nam. Sau khi ông trở về Pháp, Đảng Cộng sản Pháp sẽ mở một chiến dịch tuyên truyền xúc tiến phong trào phản chiến ở Pháp. Nhằm thắt chặt tình thân thiện giữa hai dân tộc Việt - Pháp, đẩy mạnh phong trào phản chiến ở Pháp và trong hàng ngũ binh lính Pháp ở Việt Nam, ngày 29-7-1950, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra Chỉ thị “Về việc mở chiến dịch phối hợp đấu tranh với Đảng Cộng sản Pháp”.

Từ ngày 11 đến ngày 19-11-1950, Đảng Cộng sản Pháp tổ chức tuần lễ đòi chấm dứt chiến tranh ở Việt Nam. Để phối hợp đấu tranh cùng nhân dân Pháp và tăng thêm tình đoàn kết giữa hai dân tộc, ngày 11-8-1950, Trung ương Đảng ra Chỉ thị bổ sung một số điểm vào mục B Chỉ thị số 20-CT/TW “Về việc tuyên truyền cổ động để phối hợp với phong trào phản chiến ở Pháp”, chủ trương: “báo chí và Đài Tiếng nói Việt Nam cần đăng và phát thanh suốt trong thời gian ấy: a) Những tin tức và bài bình luận về tuần lễ đó một cách đều đặn và thường xuyên. b) Những bài vạch rõ trách nhiệm của thực dân Pháp trong việc gây chiến tranh ở Việt Nam, nêu tính chất chính nghĩa của cuộc chiến tranh tự vệ của ta, tính chất phi nghĩa của cuộc chiến tranh xâm lược của địch, đề cao sự quyết tâm kháng chiến của nhân dân Việt Nam, phong trào phản chiến mạnh mẽ của nhân dân Pháp và sức ủng hộ của nhân dân thế giới đối với ta... các đoàn thể nhân dân Việt Nam gửi điện cho các đoàn thể nhân dân Pháp (thanh niên gửi cho thanh niên, phụ nữ gửi cho phụ nữ, v.v.) để hoan nghênh tinh thần phản chiến của họ”.

Trong những năm 1947-1950, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh thông qua các nghị quyết, chỉ thị các bài nói, bài viết, điện, thư, liên tục làm cho nhân dân thế giới, trong đó chủ yếu là nhân dân Pháp, Đảng Cộng sản Pháp, hiểu rõ hơn cuộc kháng chiến chính nghĩa chống thực dân Pháp của nhân dân Việt Nam; khẳng định Việt Nam muốn “làm bạn với tất cả các nước dân chủ và không gây thù oán với một ai”.