Phai Khắt – Trận đánh đầu tiên của đội quân cách mạng

Chỉ ba ngày sau khi thành lập, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân đã bước vào trận đánh đầu tiên. Mục tiêu là đồn Phai Khắt, một đồn binh của quân Pháp ở Cao Bằng. Trận đánh diễn ra ngày 25/12/1944, dưới sự chỉ huy trực tiếp của Võ Nguyên Giáp, trở thành dấu mốc mở đầu cho hoạt động chiến đấu của lực lượng vũ trang cách mạng.

Thời điểm ấy, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân mới ra đời, quân số ít, trang bị hạn chế và chưa có nhiều kinh nghiệm thực chiến. Bởi vậy, việc lựa chọn mục tiêu, chuẩn bị kế hoạch và tổ chức hành động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Một trận đánh đầu tiên không chỉ nhằm giành thắng lợi về quân sự, mà còn có thể tác động đến tinh thần của chiến sĩ, phong trào cách mạng và nhận thức của nhân dân về khả năng chiến đấu của lực lượng mới thành lập.

Đội đã nghiên cứu tình hình đồn, tổ chức lực lượng và triển khai kế hoạch tiến công. Với cách đánh bất ngờ, phối hợp chặt chẽ và tận dụng yếu tố bí mật, các chiến sĩ đã nhanh chóng làm chủ tình hình tại đồn Phai Khắt. Trận đánh kết thúc với thắng lợi của đội, thu được vũ khí và phương tiện phục vụ cho hoạt động tiếp theo.

Đối với Võ Nguyên Giáp, Phai Khắt là một trong những thử thách đầu tiên trên cương vị chỉ huy một đơn vị vũ trang tập trung. Trách nhiệm của người chỉ huy không dừng lại ở việc đưa ra mệnh lệnh tiến công, mà còn là tổ chức lực lượng phù hợp, bảo đảm bí mật, giữ vững kỷ luật và tính toán khả năng tiếp tục hoạt động sau trận đánh.

Thắng lợi tại Phai Khắt nhanh chóng được nối tiếp bằng trận Nà Ngần ngày 26/12/1944. Hai trận đánh liên tiếp đã tạo điều kiện để đội củng cố vũ khí, tích lũy kinh nghiệm và khẳng định phương thức hoạt động kết hợp giữa chiến đấu với tuyên truyền, vận động cách mạng.

Phai Khắt không phải là một chiến dịch quy mô lớn, cũng không làm thay đổi ngay cục diện quân sự trên toàn quốc. Nhưng xét trong hoàn cảnh lịch sử lúc bấy giờ, trận đánh mang ý nghĩa mở đầu: một đơn vị vũ trang cách mạng vừa được thành lập đã có thể tổ chức chiến đấu và giành kết quả cụ thể. Sự kiện góp phần củng cố niềm tin vào con đường xây dựng lực lượng vũ trang, tạo thêm cơ sở cho phong trào cách mạng phát triển.

Địa danh Phai Khắt vì vậy gắn với bước đi đầu tiên trong quá trình trưởng thành của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Từ trận đánh nhỏ ở miền núi Cao Bằng, lực lượng vũ trang cách mạng từng bước phát triển, tiến tới tham gia những chiến dịch lớn trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Khi nhắc đến Phai Khắt, câu chuyện không chỉ là chiến thắng của một trận đánh, mà còn là câu chuyện về những chiến sĩ đầu tiên, về quá trình hình thành kinh nghiệm chỉ huy và về một lực lượng được xây dựng từ những điều kiện hết sức thiếu thốn.