Phẩm chất tốt đẹp của Trịnh khắc sản
Trịnh Khắc Sản (1483 – 1516) là một danh tướng, công thần đại thần thời Lê sơ dưới triều vua Lê Tương Dực. Ông là một nhân vật lịch sử có tính cách kiên trung, nổi tiếng với tấm lòng trung thành tuyệt đối và cái chết bi kịch trong thời kỳ triều Lê sơ suy vong, khủng hoảng.
1. Xuất thân và Gia thế
Trịnh Khắc Sản người làng Bất Mẫu, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa ngày nay. Ông xuất thân từ một gia tộc danh giá, có truyền thống làm quan và cống hiến cho triều đình nhà Lê từ những ngày đầu khởi nghĩa Lam Sơn.
Mẹ ông là bà Trịnh Thị Ngọc Tĩnh, con gái của Định Quốc công Trịnh Cảnh (cháu ruột của Khai quốc công thần Trịnh Bát). Nhờ xuất thân gia thế và tài năng quân sự, ông nhanh chóng bước vào chốn quan trường và nắm giữ các vị trí quan trọng trong quân đội triều đình.
2. Sự nghiệp dưới thời Lê Tương Dực
Dưới triều vua Lê Tương Dực (1509 – 1516), tình hình xã hội và triều chính nhà Lê lâm vào khủng hoảng nặng nề. Vua ăn chơi vô độ, xây dựng Mục Điện, Lăng Tiêu, làm Hồ Tắm Lớn, bắt dân phu làm việc kiệt sức, lòng dân oán thán, giặc giã nổi lên khắp nơi.
Trịnh Khắc Sản giữ chức Bình Chương quân quốc trọng sự (tương đương Tổng chỉ huy quân sự / Đại tướng quân). Ông là người trực tiếp cầm quân đi dẹp các cuộc nổi dậy lớn lúc bấy giờ:
Trận dẹp giặc Trần Tuân (1511): Khi thủ lĩnh khởi nghĩa Trần Tuân đem quân tiến sát đến cửa ngõ Thăng Long, Trịnh Khắc Sản cùng các tướng sĩ đã dốc sức đánh tan quân nghịch, bảo vệ thành Thăng Long, giúp nhà Lê tạm thời qua khỏi cơn hiểm nghèo.
Được phong thưởng: Với chiến công lớn này, ông được vua Lê Tương Dực phong tước An Hòa hầu (sau được gia phong lên An Hòa công).
3. Bi kịch cuộc đời và Cái chết oan khốc
Năm 1516, biến cố lớn xảy ra làm rung chuyển triều đình nhà Lê:
Vua Lê Tương Dực bị sát hại: Nguyên quận công Trịnh Duy Sản (người cùng dòng họ nhưng ở phe phái thao túng triều chính) mưu sát vua Lê Tương Dực để lập hoàng tử mới.
Nạn giặc Trần Cảo: Nhận thấy triều đình hỗn loạn, thủ lĩnh Trần Cảo đem quân đánh chiếm Thăng Long. Triều đình phải rút chạy về Thanh Hóa.
Mối ngờ vực bi kịch: Khi chạy về Tây Kinh (Thanh Hóa), trong triều xảy ra phe phái nghi xé lẫn nhau. Trịnh Khắc Sản – với tư cách là một tướng lĩnh có uy quyền và quân đội riêng – bị Trịnh Duy Sản và một số đại thần trong triều nghi ngờ có ý đồ mưu phản hoặc tranh giành quyền lực.
Tháng 5 năm Bính Tì (1516), Trịnh Khắc Sản cùng một số thân tín bị Trịnh Duy Sản khống chế và đem giết chết tại Thanh Hóa.
4. Đánh giá lịch sử
Sử sách ghi nhận Trịnh Khắc Sản là một trung thần bị chết oan.
Lòng trung thành: Trong lúc triều đình rối ren, ông không hề có ý đồ cướp ngôi hay phản phản như các thế lực bè phái khác, mà luôn dốc lòng bảo vệ xã tắc.
Sự thương tiếc của người đời: Sau khi ông bị hại, người dân và nhiều quan lại trong triều đều thương tiếc cho một vị đại tướng tài ba, kiên trung nhưng lại trở thành nạn nhân của những cuộc đấu tranh phe phái tàn khốc cuối thời Lê sơ. Sau này, ông được minh oan và thờ phụng tại quê nhà.
