PHẠM GIA TRIỆU – NGƯỜI THẦY THUỐC ANH HÙNG TRÊN NHỮNG CHIẾN TRƯỜNG

Giai đoạn lịch sử: Kháng chiến chống thực dân Pháp và kháng chiến chống Mỹ, cứu nước
Sinh: 15/1/1918 (một số tư liệu gia đình ghi năm 1917)
Quê quán: Làng Hành Thiện, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định
Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Quân hàm: Thiếu tướng.

Trong lịch sử các cuộc kháng chiến của dân tộc, có những người cầm súng trực tiếp chiến đấu, nhưng cũng có những người đứng sau tuyến lửa để giành lại sự sống cho thương binh. Phạm Gia Triệu là một trong những người như vậy. Ông là một bác sĩ quân y, một nhà khoa học và đồng thời là người đã dành gần như trọn cuộc đời mình cho cách mạng và ngành quân y Việt Nam.

Phạm Gia Triệu sinh tại làng Hành Thiện, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Tuổi thơ của ông trải qua nhiều khó khăn khi sớm mồ côi cha mẹ. Nhờ sự giúp đỡ của người chú và nỗ lực tự học, ông từng bước tiếp tục con đường học vấn. Năm 1937, ông vào học Trường Y khoa Hà Nội. Đến tháng 9/1945, sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, ông tốt nghiệp bác sĩ và lựa chọn con đường phục vụ quân đội.

Tháng 11/1945, Phạm Gia Triệu tình nguyện gia nhập lực lượng quân y và được giao phụ trách Quân y Đông Triều, một cơ sở quân y quan trọng của Đệ tứ Chiến khu. Từ một bác sĩ trẻ vừa rời giảng đường, ông bước vào cuộc kháng chiến với điều kiện vô cùng thiếu thốn. Quân y lúc ấy phải vừa chữa bệnh, cứu thương vừa cơ động tránh những cuộc càn quét của quân Pháp.

Một lần vào tháng 3/1947, cơ sở quân y do ông phụ trách tại làng Đại Bộ bị quân Pháp bao vây. Trong tình thế nguy hiểm, Phạm Gia Triệu bình tĩnh tổ chức cho nhân viên và bệnh nhân rút vào rừng. Nhờ sự chủ động ấy, người và thuốc men của đơn vị được bảo toàn. Sau đó, phía Pháp từng tìm cách dụ ông trở lại cuộc sống giàu sang, hứa hẹn cho ông sang Pháp học tiếp. Nhưng ông đã kiên quyết từ chối và tiếp tục ở lại phục vụ kháng chiến.

Năm 1950, ông được giao làm Đội trưởng đội điều trị, trực tiếp phục vụ Chiến dịch Biên giới. Những năm sau đó, ông tiếp tục tham gia công tác quân y và được điều động phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ. Công việc của ông không chỉ là chữa trị thương binh mà còn tổ chức cấp cứu, điều trị và bảo đảm chuyên môn cho lực lượng quân y trong điều kiện chiến trường hết sức khắc nghiệt.

Sau năm 1954, Phạm Gia Triệu tiếp tục dành nhiều tâm huyết cho sự phát triển của ngành quân y. Ông đi học tại Liên Xô và bảo vệ luận án tiến sĩ y khoa năm 1961 về phẫu thuật thần kinh. Ông cũng có nhiều công trình nghiên cứu quan trọng về chấn thương sọ não, tổn thương thần kinh và vết thương chiến tranh, góp phần xây dựng nền tảng cho chuyên ngành phẫu thuật thần kinh của Việt Nam.

Năm 1968, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn đặc biệt ác liệt, ông vào chiến trường B5, trực tiếp chỉ đạo cấp cứu ngoại khoa và thực hiện nhiều ca phẫu thuật cho thương binh, trong đó có những ca chấn thương sọ não và cột sống. Năm 1972, trong lúc đang phẫu thuật cho một thương binh là sĩ quan Lào, bệnh viện bị máy bay Mỹ đánh phá. Một mảnh vỡ làm ông bị thương, nhưng ông vẫn tiếp tục tổ chức bảo vệ và cứu chữa thương binh.

Những năm cuối của cuộc kháng chiến, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng. Năm 1975, Phạm Gia Triệu tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh và công tác tiếp quản Tổng y viện Cộng hòa, nay là Bệnh viện Quân y 175.

Ngày 1/1/1967, Phạm Gia Triệu được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông được ghi nhận là bác sĩ quân y đầu tiên được phong tặng danh hiệu cao quý này. Sau này ông mang quân hàm Thiếu tướng, là Giáo sư, Tiến sĩ, Thầy thuốc Nhân dân và từng giữ chức Phó giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

Phạm Gia Triệu qua đời ngày 13/6/1990. Dù cuộc đời đã khép lại, những đóng góp của ông cho quân y Việt Nam vẫn còn giá trị lâu dài. Ông không chỉ cứu chữa những người lính trên chiến trường mà còn góp phần đào tạo đội ngũ bác sĩ và phát triển chuyên môn y học quân sự.

Câu chuyện về Phạm Gia Triệu cho thấy trong chiến tranh, cứu một người lính cũng là góp phần bảo vệ sức mạnh của cả một đơn vị. Ông đã biến kiến thức y khoa thành hành động cứu người giữa những thời khắc nguy hiểm nhất. Với thế hệ hôm nay, cuộc đời ông là bài học về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và sự tận tụy với nghề nghiệp.

Từ giảng đường y khoa đến những chiến trường khốc liệt, Phạm Gia Triệu đã lựa chọn con đường phục vụ Tổ quốc. Hình ảnh người bác sĩ vừa làm nhiệm vụ chuyên môn, vừa đối mặt với bom đạn nhắc chúng ta rằng lòng dũng cảm có nhiều hình thức: có khi là cầm súng chiến đấu, nhưng cũng có khi là cúi xuống bên một thương binh và quyết tâm giành lại sự sống cho người đồng đội.