PHẠM HOÀNG TRUNG ĐOÀN CÔNG BINH 151

Năm 1937, ông tốt nghiệp Trường Mỹ thuật Đông Dương khóa 8 (1932-1937). Sau khi tốt nghiệp, ông là trưởng Phòng Nhà cửa của Hãng Hàng không Đông Dương, cố vấn doanh trại Quân đội Pháp. Là viên chức cao cấp được hưởng mọi chế độ đãi ngộ như một viên chức mang quốc tịch Pháp. Thời bấy giờ, gia đình ông ở tại số nhà 113 Hàng Bạc ngày nay.

Cùng với lớp thanh niên trí thức tiến bộ ngày đó, ông tham gia Cách mạng trong những ngày Tổng khởi nghĩa rồi được cử làm ủy viên Ủy ban Kháng chiến Hành chính tỉnh Hải Dương. Ngày 22/9/1947, ông được kết nạp vào Đảng, rồi được cử đi học tại Trường Ngoại ngữ do Bộ Giáo dục mở tại Việt Bắc. Ngày 3/10/1947, mở đầu cho cuộc tấn công của thực dân Pháp lên Việt Bắc trong Chiến cuộc Thu Đông 1947, Trường bị máy bay oanh tạc, 45 học viên được phái về cơ quan Trung ương, riêng ông, Phạm Hoàng - trưởng lớp, được điều lên Văn phòng Trung ương Đảng giúp việc cho tổng bí thư Trường Chinh.

Năm 1948, do yêu cầu của cuộc kháng chiến, ông được điều sang công tác bên Quân đội, giữ cương vị Cục phó Cục Quân nhu. Tháng 5/1949, ông chuyển sang công tác tại Cục Công binh, là phó cục trưởng. Tháng 1/1951, chuyển thể Cục Công binh thành Trung đoàn Công binh 151, đơn vị công binh đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam, ông là trung đoàn trưởng, trực tiếp chỉ huy bộ đội công binh tham gia các chiến dịch lớn từ Biên giới phía Bắc đến Đồng bằng Bắc Bộ rồi tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử. Năm 1953, Trung đoàn do ông chỉ huy được Chủ tịch Hồ Chí Minh kí tặng Huân chương chiến sĩ hạng Nhì (tức Huân chương Chiến công).

Trong cuốn sách Điện Biên Phủ - Chiến dịch lịch sử, Đại tướng Hoàng Văn Thái viết: Ngày 8/5/1954, khi thất bại và đầu hàng, từng đoàn tù binh đi trên các trục đường kéo pháo về trại tập trung đã hết sức ngạc nhiên, không hiểu vì sao ta đã làm được những công trình to lớn như vậy sát tập đoàn cứ điểm, họ phải thốt lên: Chỉ với việc làm được những trục đường này, các ông đã thắng chúng tôi rồi... Trung đoàn trưởng Trung đoàn 151 Công binh là đồng chí Phạm Hoàng, một kiến trúc sư tham gia Cách mạng từ những ngày đầu Tổng Khởi nghĩa, là một cán bộ có quyết tâm và trách nhiệm cao, có tính kế hoạch chu đáo trong việc làm.

Tháng 8/1954, ông được giao giữ trọng trách chủ nhiệm Cục Công binh. Từ năm 1955 đến 1965, là tham mưu trưởng rồi cục trưởng Cục Công binh. Trong thời gian này, ông là người trực tiếp chỉ đạo, thiết kế hệ thống sân bay quân sự từ Vĩnh Linh đến Yên Bái, từ Kiến An đến Hòa Lạc, Cẩm Thủy, Gát, Thọ Xuân..., các hệ thống sơ tán máy bay, các công trình phòng tránh, kể cả những công trình đào sâu vào trong lòng núi để cất giấu máy bay. Với Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển, chính ông cũng là người chỉ đạo, thiết kế bến cảng, cầu tàu, căn cứ xuất phát của những con tàu không số. Rồi các trận địa Ra-đa trên dãy núi Tam Đảo...

Đại tướng Nguyễn Chí Thanh khi còn sống đã từng nói: Rất hoan nghênh và cảm ơn Bộ tư lệnh Công binh và đồng chí Tư lệnh Phạm Hoàng đã làm được công trình quan trọng này (cầu tàu bến cảng ở Đồ Sơn). Chúng ta có được những công trình như thế này, có được những con người như thế này làm gì mà không đánh thắng giặc Mỹ xâm lược.

Bên cạnh các công trình quân sự, Đại tá Phạm Hoàng còn hết sức chú ý đến vấn đề nhà ở cho các đồng bào dân tộc, quy hoạch đường sá, giếng nước, khu nuôi trâu bò, gia súc, khu vệ sinh..., cũng như vấn đề nhà cửa, sinh hoạt, đi lại của người dân Đồng bằng sông Cửu Long.
Từ năm 1965 đến năm 1974, ông là hiệu trưởng Trường Đại học Kỹ thuật Quân sự. Năm 1974, ông được phong quân hàm đại tá và là ủy viên Hội đồng Quốc gia giám sát xây dựng Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong 2/1977 đến 1979, ông làm chuyên viên phụ trách thiết kế xây dựng Tổng cục Hàng không Dân dụng, Bộ Quốc phòng.