PHẠM HỒNG CƯ – NGƯỜI CHÍNH TRỊ VIÊN ĐI QUA ĐIỆN BIÊN PHỦ ĐẾN NGÀY ĐẤT NƯỚC THỐNG NHẤT

PHẠM HỒNG CƯ – NGƯỜI CHÍNH TRỊ VIÊN ĐI QUA ĐIỆN BIÊN PHỦ ĐẾN NGÀY ĐẤT NƯỚC THỐNG NHẤT

Trong những câu chuyện về Chiến thắng Điện Biên Phủ, người ta thường nhắc đến những vị tướng, những trận đánh và những quyết định làm thay đổi cục diện chiến trường. Nhưng phía sau mỗi đơn vị chiến đấu còn có những cán bộ chính trị làm công tác tư tưởng, động viên bộ đội và giữ vững tinh thần của chiến sĩ trong những thời điểm khó khăn nhất.

Trung tướng Phạm Hồng Cư là một trong những người thuộc thế hệ ấy.

Ông tên thật là Lê Đỗ Nguyên, sinh ngày 11 tháng 2 năm 1926, quê ở xã Đông Cương, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Sau này ông trở thành Trung tướng Quân đội nhân dân Việt Nam, nguyên Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị. Ông qua đời ngày 27 tháng 1 năm 2021, hưởng thọ 94 tuổi.

Nhưng trước khi trở thành một vị tướng, Phạm Hồng Cư từng là một học sinh.

Từ năm 1940 đến năm 1944, ông học tại Trường Bưởi, một ngôi trường nổi tiếng ở Hà Nội. Trong những năm học ấy, phong trào yêu nước ngày càng phát triển trong học sinh, sinh viên.

Phạm Hồng Cư cũng tham gia các hoạt động yêu nước.

Chính những hoạt động ấy khiến ông bị thực dân Pháp bắt và giam tại xà lim tỉnh Thanh Hóa. Ngày 9 tháng 3 năm 1945, ông trốn khỏi nơi giam giữ và tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng tại Hà Nội.

Đó là một bước ngoặt quan trọng.

Một người đang là học sinh đã lựa chọn con đường hoạt động cách mạng trong thời điểm đất nước đứng trước những biến chuyển rất lớn.

Tháng Tám năm 1945, Cách mạng Tháng Tám thành công.

Phạm Hồng Cư tham gia lực lượng cách mạng ở Hà Nội. Từ tháng 9 năm 1945 đến tháng 9 năm 1946, ông giữ chức Trung đội trưởng Tự vệ chiến đấu Cứu quốc thành Hoàng Diệu, thuộc Thành bộ Việt Minh Hà Nội.

Đây là giai đoạn mà chính quyền cách mạng vừa ra đời phải đối mặt với vô vàn khó khăn.

Đất nước vừa giành được độc lập.

Nhưng nền độc lập ấy cần được bảo vệ.

Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, Phạm Hồng Cư tiếp tục công tác trong quân đội.

Ông lần lượt đảm nhiệm những nhiệm vụ khác nhau, từ cán bộ đại đội đến cán bộ tiểu đoàn.

Một trong những đơn vị gắn với tên tuổi ông trong những năm đầu kháng chiến là Tiểu đoàn Bình Ca.

Năm 1947, ông là Chính trị viên Tiểu đoàn Bình Ca và tham gia Chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông.

Trận chiến trên sông Lô trở thành một trong những dấu mốc đáng nhớ của chiến dịch.

Đối với một cán bộ chính trị trẻ, chiến trường là nơi phải biến những lời động viên thành sức mạnh tinh thần thực sự.

Người chính trị viên không đứng ngoài cuộc chiến.

Họ cùng bộ đội hành quân, cùng chia sẻ khó khăn và phải hiểu tâm tư của những người chiến sĩ mà mình phụ trách.

Phạm Hồng Cư tiếp tục trưởng thành qua các chiến dịch.

Năm 1950, ông tham gia Chiến dịch Biên giới.

Sau đó là những chiến dịch quan trọng khác của cuộc kháng chiến.

Đến năm 1951, ông trở thành Phó Chính ủy Trung đoàn 36, Đại đoàn 308.

Đại đoàn 308 là một trong những đơn vị chủ lực quan trọng của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Với Phạm Hồng Cư, những năm tháng tại đơn vị này cũng là thời gian ông tiếp tục trưởng thành về công tác chính trị và chỉ huy.

Rồi năm 1954 đến.

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết định.

Quân đội Việt Nam mở Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Phạm Hồng Cư khi ấy là Phó Chính ủy Trung đoàn 36, Đại đoàn 308.

Đơn vị của ông tham gia chiến dịch và hoạt động ở khu vực phía Tây Điện Biên. Trung ương Đoàn từng ghi lại rằng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông là Phó Chính ủy Trung đoàn 36, Đại đoàn 308 trấn giữ trận địa phía Tây Điện Biên.

Điện Biên Phủ là một chiến trường đặc biệt.

Cuộc chiến kéo dài 56 ngày đêm.

Bộ đội phải chiến đấu trong điều kiện vô cùng khó khăn.

Trong hoàn cảnh ấy, công tác tư tưởng có ý nghĩa rất lớn.

Một người lính muốn hoàn thành nhiệm vụ không chỉ cần sức khỏe và kỹ năng.

Họ còn cần niềm tin.

Niềm tin vào đồng đội.

Niềm tin vào đơn vị.

Và niềm tin vào mục tiêu mà mình đang theo đuổi.

Những cán bộ chính trị như Phạm Hồng Cư có nhiệm vụ góp phần xây dựng tinh thần ấy trong đơn vị.

Ông đã trực tiếp trải qua những ngày tháng của chiến dịch.

Ngày 7 tháng 5 năm 1954, Điện Biên Phủ giành thắng lợi.

Đối với Phạm Hồng Cư, đó là khoảnh khắc mà ông và những người đồng đội đã chờ đợi sau nhiều năm chiến đấu.

Nhưng chiến thắng cũng đem đến những cảm xúc rất phức tạp.

Trong hồi ức của mình, ông từng kể rằng đêm 7 tháng 5, ông chờ người anh ruột cũng chiến đấu tại Đại đoàn 312 để cùng gặp nhau ở hầm Đờ-cát. Sau đó ông nhận tin người anh đã hy sinh. Niềm vui chiến thắng và nỗi đau mất người thân hòa vào nhau trong ký ức của người lính.

Câu chuyện ấy cho thấy một điều rất thật về chiến tranh.

Đằng sau những dòng chữ “chiến thắng” trong sách lịch sử là những con người bằng xương bằng thịt, có gia đình, có người thân, có những niềm vui và nỗi buồn riêng.

Vì thế, càng hiểu lịch sử, chúng ta càng biết trân trọng giá trị của hòa bình.

Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, Phạm Hồng Cư tiếp tục công tác trong quân đội.

Ông từng giữ nhiều vị trí trong công tác chính trị và tuyên huấn.

Những năm sau đó, đất nước tiếp tục trải qua cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Phạm Hồng Cư tiếp tục đảm nhiệm những nhiệm vụ quan trọng.

Đến năm 1975, ông tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh với tư cách phái viên của Tổng cục Chính trị.

Đây là một dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời ông.

Năm 1954, ông đã có mặt tại Điện Biên Phủ khi cuộc kháng chiến chống Pháp đi đến thắng lợi quyết định.

Hai mươi mốt năm sau, ông tiếp tục có mặt trong chiến dịch kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Hai chiến thắng lớn ấy cách nhau hơn hai thập kỷ.

Nhưng đối với một người đã đi qua cả hai cuộc chiến, chúng tạo thành hai dấu mốc nối tiếp trong một hành trình lịch sử dài.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, chiến tranh kết thúc.

Đất nước thống nhất.

Với những người như Phạm Hồng Cư, ngày thống nhất không phải là điểm kết thúc của trách nhiệm.

Một nhiệm vụ mới bắt đầu.

Đó là xây dựng đất nước sau nhiều năm chiến tranh.

Phạm Hồng Cư tiếp tục công tác trong quân đội.

Từ năm 1978 đến năm 1986, ông giữ cương vị Phó Tư lệnh về chính trị kiêm Chủ nhiệm Chính trị Quân khu 2.

Năm 1986, ông được bổ nhiệm làm Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, giữ cương vị này đến năm 1995. Ông được phong quân hàm Thiếu tướng năm 1983 và Trung tướng năm 1988.

Như vậy, cuộc đời Phạm Hồng Cư trải qua một hành trình rất dài.

Từ một học sinh tham gia phong trào yêu nước.

Đến một người hoạt động cách mạng.

Từ một cán bộ trẻ trong những ngày đầu kháng chiến.

Đến người cán bộ chính trị tại Điện Biên Phủ.

Từ Điện Biên Phủ năm 1954 đến Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975.

Và sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục dành nhiều năm cho công tác xây dựng quân đội.

Nhưng có lẽ điều khiến Phạm Hồng Cư được nhớ đến lâu dài không chỉ là những chức vụ ông từng giữ.

Ông còn là một nhân chứng lịch sử.

Sau khi nghỉ công tác, ông dành nhiều thời gian kể lại những câu chuyện về chiến tranh, về đồng đội và về những năm tháng mà ông đã trực tiếp trải qua.

Ông từng nhiều lần chia sẻ với thế hệ trẻ về ý nghĩa của Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Một thông điệp được ông nhấn mạnh là cần phát huy chủ nghĩa yêu nước và trí tuệ Việt Nam.

Đó là một thông điệp đặc biệt phù hợp với tuổi trẻ.

Bởi yêu nước không chỉ là nhớ về những chiến thắng trong quá khứ.

Yêu nước còn là học tập để có tri thức.

Là làm việc nghiêm túc.

Là biết giữ gìn những giá trị tốt đẹp của dân tộc.

Là sống có trách nhiệm với cộng đồng.

Và quan trọng hơn, là hiểu rằng hòa bình hôm nay được xây dựng trên những hy sinh và nỗ lực của rất nhiều thế hệ.

Phạm Hồng Cư từng là một học sinh.

Điều đó khiến câu chuyện của ông trở nên gần gũi với người trẻ.

Một người đang ngồi trong lớp học hôm nay có thể chưa biết tương lai của mình sẽ như thế nào.

Nhưng những gì học được hôm nay có thể trở thành nền tảng cho những trách nhiệm lớn hơn sau này.

Phạm Hồng Cư cũng bắt đầu từ tuổi trẻ.

Ông học tập.

Tham gia hoạt động yêu nước.

Trải qua thử thách.

Rồi từng bước trưởng thành trong những nhiệm vụ được giao.

Cuộc đời ông nhắc chúng ta rằng tuổi trẻ không phải chỉ là một khoảng thời gian để chờ đợi tương lai. Tuổi trẻ chính là thời điểm mỗi người bắt đầu xây dựng con người mà mình sẽ trở thành.

Hơn bảy mươi năm sau Điện Biên Phủ, những người từng trực tiếp trải qua chiến dịch lần lượt trở thành những nhân chứng lịch sử.

Khi những nhân chứng ấy dần đi xa, trách nhiệm giữ gìn ký ức lịch sử lại thuộc về thế hệ sau.

Đó không nhất thiết phải là những việc lớn.

Có thể bắt đầu bằng việc đọc một cuốn sách lịch sử.

Tìm hiểu về quê hương.

Lắng nghe câu chuyện của ông bà, cha mẹ.

Tham quan một di tích.

Hay đơn giản là hiểu rằng mỗi ngày bình yên hôm nay đều đáng được trân trọng.

Phạm Hồng Cư đã đi qua một thế kỷ với nhiều biến động của đất nước.

Từ những năm tháng của một học sinh yêu nước đến những chiến trường lớn của dân tộc, ông để lại câu chuyện về một thế hệ đã sống, chiến đấu và cống hiến trong những thời điểm lịch sử đặc biệt.

Và khi nhìn lại cuộc đời ấy, có một điều rất đáng nhớ:

Một chiến thắng có thể được ghi bằng một ngày tháng, nhưng để tạo nên chiến thắng ấy cần cả một thế hệ cùng học tập, đoàn kết, giữ vững niềm tin và nỗ lực không ngừng.

Đó chính là giá trị mà lịch sử để lại cho tuổi trẻ hôm nay.