PHẠM HỒNG THÂN – NGƯỜI GIỮ LỬA Ở HƯƠNG MỸ
PHẠM HỒNG THÂN – NGƯỜI GIỮ LỬA Ở HƯƠNG MỸ
Tháng ngày ở Hương Mỹ những năm 1961 – 1962 là một chặng đường nhuốm đầy khói súng và ý chí. Trong gian khó ấy, cái tên Phạm Hồng Thân, Bí thư Chi bộ xã Hương Mỹ, luôn được nhắc đến như một người giữ lửa, kiên cường dẫn dắt phong trào đấu tranh của nhân dân.
1. Ngọn lửa đầu tiên
Ngày 4 tháng 10 năm 1961, trời còn sớm tinh mơ khi tin báo từ cơ sở dồn về: thời cơ đã đến để ta đánh đồn canh Cầu Đập – một ổ kìm kẹp quan trọng của địch. Đêm trước trận đánh, đồng chí Phạm Hồng Thân cùng anh em bí mật họp trong căn chòi nhỏ bên mé bưng. Giọng anh nhỏ nhưng dứt khoát:
“Ta phải đánh thật gọn, thật nhanh. Cắt giao thông, buộc chúng phải co lại. Mỗi chiến công là niềm tin, là chỗ dựa cho dân.”
Trận đánh diễn ra đúng như kế hoạch. Ta diệt 2 tên bảo an, thu được trung liên, tiểu liên và súng trường. Đồn bị thiêu rụi, cầu bị phá hỏng, tuyến đường huyết mạch của địch bị cắt. Tin thắng trận lan nhanh, tiếp thêm sức mạnh cho phong trào cách mạng.
2. Bóng tối ập xuống Hương Mỹ
Không lâu sau thắng lợi ấy, địch bắt đầu dựng lên quận lỵ – chi khu Hương Mỹ và ráo riết xây dựng ấp chiến lược. Chúng muốn “tát nước bắt cá”, tách dân khỏi Đảng, khỏi cán bộ. Sáu ấp bị khoanh vùng: ấp Thị, Bình Đông, Bình Tây, Thạnh Đông, Thạnh Tây, và ấp Phủ. Hào, bờ thành, trạm gác mọc lên dày đặc. Dân đi lại phải báo – về phải trình. Thanh niên bị ép vào đội “thanh niên chiến đấu”.
Những tên ác ôn như Trung uý Liêm, Ách Đời, cảnh sát Xéo, Đẩu, hay Trưởng đồn “Cọp Gầm” kéo về càng khiến cuộc sống thêm ngột ngạt. Các cuộc càn quét, bắt lính, bắt xâu, truy lùng cán bộ diễn ra liên tục. Ngày 20 tháng 8 năm 1962, trận thảm sát ở Rạch Vẹt khiến 19 đồng chí hy sinh, 2 đồng chí bị bắt, để lại nỗi đau xé lòng.
Trong những đêm tìm đường bám dân, có lúc đồng chí Thân ngồi lặng bên ánh đèn dầu leo lét, nhìn danh sách những người vừa ngã xuống. Anh siết chặt tay:
“Càng đau thương, càng không được lùi. Nếu ta lùi, dân sẽ lầm than.”
3. Ngọn cờ đấu tranh trong tay người Bí thư
Trước tình hình nguy cấp, Huyện ủy Mỏ Cày cử đồng chí Lê Hữu Nhị về trực tiếp chỉ đạo. Đồng chí Phạm Hồng Thân nhận nhiệm vụ Bí thư Chi bộ trong bối cảnh phong trào bị bao vây tứ phía.
Anh cùng Chi bộ họp liên tục trong những hầm bí mật, mỗi cuộc họp là một lần đối mặt với nguy hiểm. Anh nói với bà con:
“Địch gom dân để kìm kẹp ta. Nhưng dân còn ở nơi nào thì cách mạng còn ở nơi đó. Không ai có thể bứng được gốc rễ trên chính quê hương mình.”
Tại ấp Phủ, phong trào đấu tranh bùng lên dữ dội. Dân không chịu dỡ nhà, không chịu vào ấp chiến lược. Bị cưỡng bức đưa vào ấp, họ bí mật vượt rào quay về nhà cũ, nhất tề chống lại mọi mệnh lệnh áp bức. Khi lính đến cưỡng chế tháo nhà, bà con tự tay châm lửa đốt, quyết không để địch toại ý.
Những ngày đó, đồng chí Thân hầu như không một đêm ngủ tròn giấc. Anh đi từng ấp, từng cụm dân, vừa động viên, vừa truyền cho bà con niềm tin rằng đấu tranh là con đường duy nhất để giữ đất – giữ làng.
4. Một tháng giằng co và thắng lợi đầu tiên
Cuộc đấu tranh kéo dài trọn một tháng, gay gắt từng ngày. Địch chỉ gom được gần 100 hộ vào ấp Phủ – con số quá nhỏ so với kế hoạch. Nhưng ngay trong ấp chiến lược, nhân dân liên tục phá rào, đòi về lại nhà cũ. Chúng dụ dỗ, mua chuộc, hứa hẹn… nhưng đều thất bại.
Chi bộ và các đoàn thể, dưới sự dẫn dắt của đồng chí Phạm Hồng Thân, phát động đấu tranh đồng loạt. Từng mái nhà bốc lửa không chỉ là sự phản kháng mà còn là lời thề: “Không bỏ làng, không bỏ cách mạng.”
Cuối cùng, địch buộc phải thay đổi kế hoạch, thất bại bước đầu trong âm mưu xây dựng ấp chiến lược tại Hương Mỹ.
5. Người giữ lửa
Trong những năm tháng đầy khói lửa ấy, đồng chí Phạm Hồng Thân không phải người cầm súng bắn nhiều nhất, cũng không phải người ở tuyến đầu mỗi trận đánh. Nhưng anh là người giữ lửa, người kết nối nhân dân, người biến đau thương thành sức mạnh, biến lòng căm thù thành ý chí đấu tranh.
Nhờ những người như anh, phong trào cách mạng ở Hương Mỹ đã đứng vững, giữ đất, giữ dân, chuẩn bị cho những chiến thắng lớn hơn của những năm sau.
Trích: Lịch sử đấu tranh xã Hương Mỹ
