Phạm Hữu Lầu

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

Phạm Hữu Lầu – Người chiến sĩ cộng sản kiên trung, trọn đời vì nước, vì dân

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, có những con người dành trọn tuổi thanh xuân và cả cuộc đời cho sự nghiệp đấu tranh vì độc lập dân tộc. Phạm Hữu Lầu, bí danh Tư Lộ, là một trong những người như thế.

Đồng chí sinh năm 1906, tại làng Hòa An, tổng An Tịnh, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc, nay thuộc tỉnh Đồng Tháp. Xuất thân trong một gia đình khó khăn, cha mất khi ông mới 13 tuổi. Vì hoàn cảnh gia đình, Phạm Hữu Lầu phải nghỉ học, làm nhiều nghề như thợ sơn, thợ hớt tóc để phụ giúp mẹ nuôi các em.

Từ người thanh niên yêu nước đến người cộng sản

Ngay từ những năm tuổi trẻ, Phạm Hữu Lầu đã sớm tiếp xúc với tư tưởng yêu nước. Trong những năm 1925–1926, ông tham gia các hoạt động yêu nước, trong đó có việc truy điệu, để tang cụ Phan Châu Trinh và tham gia phong trào đòi ân xá cụ Phan Bội Châu.

Tháng 9/1928, Phạm Hữu Lầu gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và trở thành một trong những nhân tố nòng cốt xây dựng tổ chức ở Cao Lãnh.

Đến tháng 10/1929, ông trở thành một trong những đảng viên đầu tiên của An Nam Cộng sản Đảng ở Nam Kỳ, đồng thời là đảng viên đầu tiên của tổ chức này tại Sa Đéc. Sau đó, ông được phân công đi “vô sản hóa” tại Đề-pô xe lửa Dĩ An, trực tiếp hòa mình vào đời sống công nhân để tuyên truyền, vận động và xây dựng phong trào.

Một trong những người đặt nền móng cho tổ chức Đảng

Năm 1930, sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, Phạm Hữu Lầu được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương lâm thời.

Trong những năm đầu của cách mạng, hoạt động trong điều kiện vô cùng khó khăn và luôn đứng trước nguy cơ bị bắt, ông vẫn tích cực xây dựng cơ sở, tổ chức phong trào và vận động quần chúng.

Có thời gian ông phụ trách, viết bài cho báo Dân chúng ở Sài Gòn với bút danh Racosi, sử dụng báo chí như một phương tiện tuyên truyền, cổ vũ phong trào cách mạng.

Những năm tháng tù đày

Con đường cách mạng của Phạm Hữu Lầu không chỉ có những ngày hoạt động bí mật mà còn trải qua nhiều năm tháng tù đày.

Ông hai lần bị thực dân Pháp bắt, trong đó có những lần bị đưa đi giam giữ, đày ra Côn Đảo.

Nhà tù thực dân là nơi khắc nghiệt, nhưng những năm tháng ấy không làm Phạm Hữu Lầu từ bỏ con đường đã lựa chọn. Theo các tư liệu lịch sử, mỗi lần được trả tự do, ông lại tiếp tục trở về với phong trào cách mạng.

Chính quá trình đấu tranh lâu dài trong điều kiện tù đày và hoạt động bí mật đã góp phần hình thành ở ông một phẩm chất nổi bật: kiên định, chịu đựng gian khổ và đặt trách nhiệm đối với cách mạng, đất nước lên trên lợi ích cá nhân.

Những trọng trách trong cách mạng

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Phạm Hữu Lầu tiếp tục được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng ở Nam Bộ.

Ông từng giữ các cương vị như Bí thư Tỉnh Đảng bộ Sa Đéc, Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho, Phó Bí thư Khu ủy Khu 8, Ủy viên Thường vụ Xứ ủy và Giám đốc Công an Nam Bộ.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông được phân công ở lại miền Nam, tiếp tục hoạt động trong điều kiện chiến tranh và giữ cương vị Bí thư Xứ ủy Nam Bộ, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Đây là giai đoạn đầy thử thách. Công việc đòi hỏi người cán bộ phải vừa tổ chức lực lượng, vừa giữ vững cơ sở, vừa vượt qua sự truy lùng và đàn áp.

Những ngày cuối cùng

Sau nhiều năm hoạt động cách mạng, sức khỏe của Phạm Hữu Lầu ngày càng suy giảm.

Ông qua đời năm 1959, khi mới 53 tuổi, trong quá trình hoạt động tại Campuchia. Các nguồn tư liệu hiện nay ghi ngày mất có khác nhau; một số tài liệu ghi 16/10/1959, trong khi các tài liệu kỷ niệm năm 2026 ghi 16/12/1959.

Năm 2024, Bộ Chính trị công nhận Phạm Hữu Lầu là lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam. Năm 2026 là dịp kỷ niệm 120 năm ngày sinh của đồng chí.

Bài học từ cuộc đời Phạm Hữu Lầu

Điều đáng nhớ trong câu chuyện về Phạm Hữu Lầu không chỉ nằm ở những chức vụ ông từng đảm nhiệm, mà còn ở hành trình từ một người thanh niên có hoàn cảnh gia đình khó khăn trở thành một cán bộ cách mạng hoạt động trong những thời kỳ gian khổ nhất.

Ông đã trải qua thiếu thốn, tù đày, hiểm nguy và nhiều thử thách, nhưng vẫn tiếp tục con đường mình đã lựa chọn.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện ấy có thể gợi lên nhiều bài học về ý chí vượt khó, tinh thần học tập, trách nhiệm với cộng đồng, bản lĩnh trước thử thách và sự trân trọng đối với lịch sử dân tộc.

Nếu thế hệ trước đã dành tuổi trẻ của mình để đấu tranh trong những năm tháng chiến tranh, thì tuổi trẻ hôm nay có thể tiếp nối truyền thống ấy bằng những việc thiết thực: học tập tốt, rèn luyện tốt, sống có trách nhiệm, tích cực đóng góp cho quê hương và chung tay xây dựng đất nước ngày càng phát triển.

Phạm Hữu Lầu đã đi qua một thời đại đầy gian khổ. Nhưng câu chuyện về một người thanh niên từ Cao Lãnh, vượt qua nghịch cảnh để cống hiến trọn đời cho đất nước vẫn còn giá trị nhắc nhở đối với các thế hệ hôm nay và mai sau.