PHẠM HỮU THOAN – “NGƯỜI CÓ ĐÔI CHÂN VẠN DẶM” TRÊN ĐƯỜNG TRƯỜNG SƠN

Anh hùng LLVT nhân dân Phạm Hữu Thoan sinh năm 1941, quê xã Nam Tân, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định. Tuổi thơ ông trải qua mất mát đặc biệt lớn: trong nạn đói năm 1945, khi mới 4 tuổi, ông mất cả cha mẹ và hai em, phải sống nhờ người dì. Năm 1961, Phạm Hữu Thoan tình nguyện nhập ngũ. Sau sáu tháng huấn luyện, ông được điều về Đoàn 959, làm nhiệm vụ quân bưu trên tuyến Trường Sơn.

Câu chuyện: Chiếc ba lô không được phép thất lạc

Giữa những năm chiến tranh ác liệt, đường Trường Sơn không chỉ có những đoàn xe chở vũ khí, lương thực hướng về chiến trường. Trên những con đường xuyên rừng ấy còn có những người lính quân bưu âm thầm mang theo công văn, mệnh lệnh và tài liệu.

Phạm Hữu Thoan là một trong số họ.

Những ngày đầu nhận nhiệm vụ, chàng chiến sĩ trẻ không tránh khỏi lo lắng. Trước mặt là rừng sâu, dốc cao, vực thẳm, nước lũ và những trận bom có thể ập xuống bất cứ lúc nào. Nhưng mỗi khi nghĩ đến cha mẹ và hai người em đã mất trong nạn đói năm 1945, Thoan lại tự nhắc mình phải sống và làm việc sao cho xứng đáng.

Từ đầu năm 1963, đôi chân ông bắt đầu những hành trình tưởng như không có điểm dừng.

Trên lưng là chiếc ba lô chứa công văn, tài liệu. Với người lính quân bưu, đó không đơn thuần là những tập giấy. Một mệnh lệnh đến chậm có thể ảnh hưởng tới cả một nhiệm vụ chiến đấu.

Bởi vậy, Phạm Hữu Thoan luôn tâm niệm:

“Coi tài liệu như máu, đi công tác là đi chiến đấu.”

Cuối tháng 8-1963, mưa lớn khiến những con suối trên Trường Sơn cuồn cuộn nước lũ. Một chuyến công văn cần được chuyển gấp nhưng dòng nước dữ đã chắn ngang đường.

Không thể chờ.

Thoan lấy áo mưa bọc kín ba lô tài liệu, rồi lao xuống dòng nước.

Nước lũ cuốn mạnh khiến cơ thể ông liên tục va vào đá, trầy xước nhiều nơi. Nhưng giữa dòng nước dữ, hai tay ông vẫn cố giữ chặt chiếc ba lô.

Người có thể bị thương, nhưng tài liệu nhất định phải đến nơi.

Ông vượt được suối rồi tiếp tục quay lại. Hết chuyến này đến chuyến khác, toàn bộ số công văn cuối cùng được chuyển qua an toàn.

Có lần, sau một hành trình dài, Thoan tới nơi thì đơn vị nhận tài liệu đã chuyển đi mà không để lại địa chỉ. Thay vì quay về, ông lần tìm suốt ba ngày giữa rừng cho đến khi gặp được đơn vị và tận tay giao công văn.

Máy bay đối phương cũng thường xuyên đánh phá tuyến đường. Mỗi khi bom trút xuống, sau khi bảo đảm an toàn, Thoan lại cùng đồng đội tìm cách thu gom, di chuyển và cất giấu tài liệu.

Năm 1964, ông được giao nhiệm vụ Tiểu đội trưởng; đến tháng 1-1966 trở thành Trung đội trưởng.

Càng đảm nhiệm trọng trách lớn, ông càng đi nhiều hơn.

Có tháng, Phạm Hữu Thoan đi liên tục 24 ngày, vượt những cung đường nguy hiểm và vận chuyển hơn 300kg tài liệu tới nơi an toàn.

Không chỉ đối mặt với bom đạn, những người lính quân bưu còn phải chiến thắng đói khát giữa rừng sâu. Có thời gian hoạt động độc lập, lực lượng chỉ có hai người với một con dao găm, thỉnh thoảng mới mượn được dao quắm của đơn vị bạn. Hai người tự dựng lán, phát rẫy và trồng tới 4.000 gốc sắn cùng hai sào lúa, chủ động tạo nguồn lương thực để tiếp tục làm nhiệm vụ.

Những chuyến đi cứ nối tiếp nhau.

Đôi dép mòn rồi thay.

Những con dốc nối tiếp những con dốc.

Nhưng chiếc ba lô quân bưu vẫn tiếp tục được mang về phía trước.

Trong giai đoạn 1964-1968, theo tư liệu được cung cấp, Phạm Hữu Thoan đã đi bộ hơn 30.000km, vận chuyển hàng tạ công văn và tài liệu, trong đó có nhiều công văn thượng khẩn, công văn hẹn giờ, bảo đảm đưa tới nơi an toàn.

Hơn ba vạn kilômét bằng đôi chân giữa chiến trường.

Đồng đội trìu mến gọi ông là “Kiện tướng đi bộ”, “Người có đôi chân vạn dặm”.

Nhưng điều đáng quý phía sau những con số ấy không đơn thuần là sức bền. Đó là ý thức của một người lính hiểu rằng mình đang giữ một mắt xích của hệ thống chỉ huy chiến trường. Dù chỉ một mình giữa rừng, xa cấp trên và không có ai kiểm tra, mệnh lệnh vẫn phải được chấp hành, tài liệu vẫn phải được bảo vệ và công văn vẫn phải đến đúng địa chỉ.

Với những thành tích xuất sắc, Phạm Hữu Thoan được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba, bốn bằng khen và giấy khen; năm 1965 đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua.

Ngày 1-1-1967, khi mới 26 tuổi, Phạm Hữu Thoan được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Giữa lịch sử hào hùng của đường Trường Sơn, có những chiến công vang lên cùng tiếng súng. Nhưng cũng có những chiến công được viết bằng những bước chân âm thầm.

Và Phạm Hữu Thoan đã viết câu chuyện của mình bằng hơn ba vạn kilômét đường rừng cùng một chiếc ba lô quân bưu luôn được giữ đến đích an toàn.