Phạm Kiệt
“Người con Ba Tơ và ngọn lửa không tắt” kể về Phạm Kiệt, một người con của Quảng Ngãi gắn với phong trào cách mạng ở Ba Tơ. Qua câu chuyện, người trẻ hôm nay nhìn lại sự gian khổ, lòng yêu nước và tinh thần cống hiến của thế hệ đi trước, từ đó biết trân trọng hòa bình và sống có trách nhiệm hơn. “Hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng tuổi trẻ của những người đi trước. Biết nhớ, biết ơn và sống có ích chính là cách thế hệ trẻ tiếp nối ngọn lửa ấy.”
Có những vùng đất chỉ cần nghe tên thôi, trong lòng người đã thấy một điều gì đó rất khó gọi thành lời.
Với tôi, Ba Tơ là một nơi như thế.Tôi sinh ra khi đất nước đã yên tiếng súng. Tuổi thơ của tôi không có tiếng bom, không có những đêm phải chạy đi tránh đạn. Những điều tôi biết về chiến tranh phần lớn nằm trong sách giáo khoa, trong những câu chuyện của ông bà và trong những bức ảnh đã bạc màu theo năm tháng.Vì thế, có một thời gian tôi nghĩ chiến tranh là chuyện của rất xa.
Cho đến một ngày tôi có dịp tìm hiểu về Phạm Kiệt, một người con của Quảng Ngãi gắn với những năm tháng đấu tranh cách mạng ở Ba Tơ.Tôi bắt đầu biết đến ông không phải bằng một bài diễn văn dài.Tôi biết đến ông từ cái tên Ba Tơ.Một cái tên tưởng như bình thường, nhưng phía sau nó là cả một thời tuổi trẻ của những con người đã sống trong những năm tháng đất nước còn nhiều gian khó.Tôi đọc về Phạm Kiệt và cứ nghĩ mãi về tuổi trẻ của ông.Nếu đặt ông bên cạnh một người trẻ hôm nay, khoảng cách chắc sẽ rất xa.Chúng tôi có trường học, có điện thoại, có mạng internet. Chúng tôi có thể ngồi trong một căn phòng sáng đèn và dễ dàng nói chuyện với một người cách mình hàng trăm, hàng nghìn cây số.Còn những người trẻ của thời ấy có gì? Có núi rừng, có những con đường khó đi, có những ngày thiếu thốn và trên hết, họ có một niềm tin mà tôi nghĩ mình phải mất rất lâu mới hiểu được.Đó là niềm tin vào ngày đất nước sẽ được tự do.Tôi từng tự hỏi:Điều gì khiến một người trẻ có thể chấp nhận gian khổ như vậy?Có lẽ không có một câu trả lời duy nhất.Bởi mỗi người có một câu chuyện riêng.Nhưng khi tìm hiểu về những người đã sống và chiến đấu ở Ba Tơ, tôi nhận ra một điều rất giản dị: họ cũng từng là những người bình thường.Họ có gia đình, có quê hương, có những người thương yêu có những điều muốn giữ cho riêng mình.Nhưng khi đất nước cần, họ đã đặt việc chung lên trước việc riêng.Phạm Kiệt là một trong những con người như thế.Điều làm tôi suy nghĩ không chỉ là những năm tháng chiến đấu của ông.Điều khiến tôi xúc động hơn là hình ảnh một con người xuất phát từ chính mảnh đất Quảng Ngãi, nơi núi rừng Ba Tơ đã chứng kiến biết bao người trẻ đi qua những năm tháng dữ dội của lịch sử.Tôi hình dung một buổi sáng ở Ba Tơ ngày ấy.Núi vẫn đứng đó, rừng vẫn xanh, con đường vẫn chạy giữa những triền núi.Nhưng những người bước trên con đường ấy không còn là những người chỉ đi tìm một ngày bình thường.Họ đang đi về phía một điều mà họ tin là đúng.Tôi không biết họ đã nghĩ gì trong những phút trước khi lên đường.Có lẽ họ cũng sợ.Con người mà, ai chẳng sợ.Nhưng có những lúc lòng yêu nước lớn hơn nỗi sợ.Có những lúc nghĩ đến gia đình, quê hương và những người đang chờ một ngày được sống trong bình yên, người ta lại có thêm sức mạnh để bước tiếp.Tôi nghĩ đó chính là điều làm nên vẻ đẹp của một thế hệ.
Không phải vì họ không biết sợ mà vì dù biết sợ, họ vẫn chọn bước đi.Nhiều năm đã trôi qua, những người của thời hoa lửa ngày ấy đã già, có người đã nằm lại với đất, có người đã trở về với mái nhà của mình.Nhưng Ba Tơ vẫn còn đó, Quảng Ngãi vẫn còn đó và câu chuyện về những con người ấy vẫn được kể lại.Tôi từng nghĩ kể chuyện lịch sử là kể về những chiến công.Sau này tôi mới hiểu, lịch sử còn là câu chuyện về những con người.Một người con rời quê, một người mẹ đứng bên cửa ngóng chờ, một người vợ giữ lại một kỷ niệm, một người đồng đội nhớ về người đã không trở về.Những điều ấy không phải lúc nào cũng xuất hiện trong những trang sách, nhưng chính chúng làm cho lịch sử trở nên gần gũi với chúng tôi hơn.Khi tìm hiểu về Phạm Kiệt, tôi bắt đầu nhìn quê hương mình bằng một cách khác.Những ngọn núi không còn chỉ là núi, những con đường không còn chỉ là con đường, mỗi địa danh dường như đều có một câu chuyện phía sau và tôi tự hỏi:Nếu những người trẻ ngày trước đã sống hết mình cho đất nước, thì người trẻ hôm nay sẽ làm gì để xứng đáng với những năm tháng ấy?Chúng tôi không phải cầm súng, chúng tôi không phải đi qua chiến tranh.Đất nước hôm nay cần chúng tôi làm những việc khác: Học tập nghiêm túc hơn, sống tử tế hơn, biết yêu quê hương không chỉ bằng lời nói, biết giữ gìn những gì cha ông đã để lại và quan trọng nhất, đừng sống một tuổi trẻ vô nghĩa.Tôi nhớ mãi một điều trong định hướng của cuộc thi: những câu chuyện rất nhỏ nhưng chân thật vẫn có thể trở thành một “Câu chuyện thời hoa lửa” lay động người đọc.Có lẽ câu chuyện về Phạm Kiệt cũng không chỉ là câu chuyện của riêng một người.Đó là câu chuyện của cả một thế hệ.Một thế hệ đã đi qua những năm tháng khó khăn để trao lại cho chúng tôi một điều mà ngày hôm nay chúng tôi thường vô tình xem là bình thường:hòa bình.
Tôi đứng giữa Ba Tơ và nghĩ về điều ấy. Gió từ phía núi thổi xuống, trời chiều chậm rãi đổi màu. Tôi bỗng thấy lòng mình lặng đi, ngày mai, tôi vẫn sẽ trở về trường.Vẫn có những bài học, những kỳ thi, những dự định riêng, cuộc sống vẫn tiếp tục như mọi ngày.Nhưng từ hôm đó, mỗi khi nghe ai nhắc đến hai chữ Quảng Ngãi, tôi không chỉ nghĩ về nơi mình đang sống.Tôi nghĩ về những người đã từng sống trước chúng tôi, về Phạm Kiệt, về những người trẻ của Ba Tơ năm ấy và về một câu hỏi mà tôi tự nhắc mình phải mang theo trong những năm tháng phía trước:
“Mình sẽ làm gì với cuộc sống bình yên mà những thế hệ trước đã đánh đổi bằng cả tuổi trẻ?”
Tôi chưa có câu trả lời thật lớn.Có lẽ tôi cũng không cần một câu trả lời lớn.Tôi chỉ muốn bắt đầu từ những điều nhỏ, sống tốt hơn một chút, có trách nhiệm hơn một chút, yêu quê hương bằng những việc mình có thể làm và kể lại những câu chuyện của ngày hôm qua cho những người trẻ của ngày mai.Bởi tôi hiểu rằng, một khi ký ức còn được kể lại, những người đã đi qua chiến tranh vẫn chưa bao giờ bị lãng quên. Ngọn lửa của Ba Tơ cũng vậy.Nó không còn cháy bằng tiếng súng, nó cháy trong lòng biết ơn, cháy trong những bước chân của tuổi trẻ hôm nay và cháy trong một niềm tin giản dị rằng:Hòa bình không phải là món quà tự nhiên mà chúng ta có được.
Có người đã dành cả tuổi trẻ để chúng ta được lớn lên trong những ngày bình yên.Và đến lượt mình, chúng ta phải biết sống sao cho những năm tháng ấy không trở thành vô nghĩa.Đó có lẽ là cách đẹp nhất để một thế hệ hôm nay nói lời cảm ơn với một thế hệ đã đi qua thời hoa lửa.
