Phạm Kiệt – Sau quyết định “kéo pháo ra”: Những ngày chuẩn bị lại Chiến dịch Điện Biên Phủ

Ngày 26/1/1954, một quyết định đặc biệt quan trọng được đưa ra tại Mặt trận Điện Biên Phủ: tạm hoãn cuộc tiến công, rút bộ đội về vị trí tập kết, kéo pháo ra và chuẩn bị lại toàn bộ chiến dịch theo phương châm “đánh chắc, tiến chắc”. Quyết định ấy được đưa ra sau quá trình cân nhắc tình hình địch, khả năng của ta và yêu cầu bảo đảm chắc thắng.

Trong quyết định đó, Phạm Kiệt đã có một đóng góp đáng chú ý. Với cương vị Cục phó Cục Bảo vệ Quân đội, ông được cử kiểm tra công tác chuẩn bị ở hướng Đông Bắc. Tại trận địa pháo, ông nhận thấy nhiều khẩu pháo được bố trí trên địa hình tương đối trống trải, nếu bị pháo binh hoặc máy bay đối phương đánh phá sẽ khó tránh khỏi tổn thất. Ông lập tức báo cáo với Tổng Tư lệnh qua điện thoại và đề nghị xem xét lại kế hoạch đánh nhanh. Theo hồi ức của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Phạm Kiệt là người duy nhất tại thời điểm đó trực tiếp đề nghị ông xem xét lại kế hoạch.

Nhưng thay đổi phương châm chỉ là bước khởi đầu. Sau mệnh lệnh mới, những công việc mà quân đội đã chuẩn bị trong nhiều ngày phải được tổ chức lại. Pháo binh kéo pháo ra, các đơn vị bộ binh lui về vị trí tập kết, còn hệ thống hậu cần phải chuyển sang phục vụ một chiến dịch dài ngày. Ngay trong chiều 26/1, lệnh kéo pháo ra được truyền xuống.

Việc kéo pháo ra khó khăn không kém, thậm chí trong nhiều mặt còn nguy hiểm hơn kéo pháo vào. Trước đó, bộ đội đã phải dùng từ 120 đến 150 người cho mỗi khẩu pháo ở những đoạn đường khó, kéo từng mét trên những con dốc cao và đường núi hiểm trở. Khi phải đưa pháo trở ra, các đơn vị tiếp tục phải bảo đảm an toàn cho cả người và pháo, đồng thời giữ bí mật trước sự quan sát của đối phương.

Cùng với việc kéo pháo, toàn mặt trận bắt đầu một quá trình chuẩn bị hoàn toàn mới. Thay vì trông chờ vào một trận tiến công quyết định trong vài ngày, quân đội xây dựng hệ thống trận địa tiến công và bao vây, mở đường vận chuyển, tổ chức hậu cần cho chiến dịch dài ngày và nghiên cứu cách đánh từng bước. Đến Hội nghị cán bộ chiến dịch ngày 22/2, công tác chuẩn bị đã được đẩy mạnh, trong đó các đơn vị đã làm hơn 60km đường xuyên núi để phục vụ pháo binh.

Sự thay đổi ấy cũng đòi hỏi một sự thay đổi về cách tổ chức chiến trường. Các trận địa tiến công và bao vây từng bước được xây dựng, những tuyến chiến hào ngày càng áp sát hệ thống phòng ngự của đối phương. Đến tháng 3/1954, khi Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức bắt đầu, quân ta không còn tiến công theo phương án ban đầu mà đã có một hệ thống chuẩn bị khác hẳn: đánh từng trung tâm đề kháng, từng bước thắt chặt vòng vây và tạo thế tiến tới tiêu diệt toàn bộ tập đoàn cứ điểm.

Trong câu chuyện ấy, vai trò của Phạm Kiệt nằm ở một phát hiện từ thực địa và một báo cáo thẳng thắn vào đúng thời điểm. Ông không quyết định thay đổi phương châm chiến dịch, nhưng ý kiến của ông cùng với các nguồn tin trinh sát khác đã góp phần cung cấp căn cứ để Tổng Tư lệnh cân nhắc và đề xuất thay đổi cách đánh. Sau đó, cả mặt trận phải bắt đầu lại một khối lượng công việc khổng lồ để biến quyết định “đánh chắc, tiến chắc” thành hiện thực.

Và 46 ngày sau quyết định lịch sử ấy, ngày 13/3/1954, những khẩu pháo đã trở lại trận địa mới. Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu bằng trận Him Lam, mở ra 56 ngày đêm chiến đấu và kết thúc ngày 7/5/1954 bằng thắng lợi quyết định.