PHẠM KIỀU ĐA - NGƯỜI CHỈ HUY BIỆT ĐỘNG TRONG NHỮNG NGÀY TOÀN THẮNG Ở ĐÀ NẴNG

Sinh ra trong một gia đình nghèo tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng, từ thuở nhỏ, ông Phạm Kiều Đa đã tận mắt chứng kiến những tội ác của Mỹ và chính quyền tay sai gây ra trên khắp các làng quê quê hương. Chính những mất mát, đau thương ấy đã hun đúc trong ông lòng căm thù giặc sâu sắc, sớm thôi thúc ông bước vào con đường cách mạng. Sau này, ông trở thành Quận đội phó quận Nhất Đà Nẵng, Chỉ huy trưởng Biệt động tự vệ cánh Đông Đà Nẵng, một trong những lực lượng nòng cốt hoạt động ngay giữa lòng đô thị.

Đầu năm 1964, lợi dụng mâu thuẫn trong nội bộ quân ngụy, ông Phạm Kiều Đa cùng lực lượng nòng cốt của thanh niên, sinh viên và nhân dân Đà Nẵng đã đứng lên tổ chức các cuộc đấu tranh biểu tình với khí thế mạnh mẽ, đòi bãi khóa, bãi trường, bãi thị, đình công, đấu tranh cho dân sinh, dân chủ, và đã nắm giữ chính quyền suốt 9 ngày đêm. Đây là một cao trào đấu tranh chính trị tiêu biểu, thể hiện tinh thần quật khởi của nhân dân Đà Nẵng trong những năm tháng chiến tranh ác liệt.

Nhớ lại chiến dịch giải phóng Đà Nẵng cách đây 50 năm, ông Phạm Kiều Đa không giấu được niềm xúc động. Sau khi Chiến dịch Tây Nguyên toàn thắng, vào cuối tháng 3 năm 1975, ông được Bộ Tư lệnh tiền phương tin tưởng giao nhiệm vụ chỉ huy lực lượng Biệt động thành tiến hành trinh sát, điều nghiên và đánh chiếm các mục tiêu trọng yếu của địch, gồm: Quân đoàn bộ Quân đoàn 1, Tòa thị chính, Quân vụ thị trấn – Biệt khu Quảng Đà và Đài Phát thanh của chính quyền Sài Gòn. Đây đều là những mục tiêu nằm giữa trung tâm thành phố Đà Nẵng, được xây dựng kiên cố và bảo vệ nghiêm ngặt ngày đêm.

Ngày 24 tháng 3 năm 1975, tỉnh Quảng Nam hoàn toàn giải phóng; hai ngày sau, Thừa Thiên Huế cũng được giải phóng, khiến quân địch tại Đà Nẵng rơi vào trạng thái hoang mang, rối loạn. Ngày 26 tháng 3 năm 1975, chiến dịch giải phóng Đà Nẵng chính thức bắt đầu, với khẩu hiệu hành động “5 nhất”: nhanh chóng nhất, kịp thời nhất, táo bạo nhất, chắc chắn nhất và chắc thắng nhất. Ông Phạm Kiều Đa cùng ông Huỳnh Ngọc Châu trực tiếp giao nhiệm vụ cho Đội Biệt động Hòa Cường, do đồng chí Trần Tiến chỉ huy, xây dựng phương án tác chiến, diệt ác ôn, chốt giữ khu vực ngã tư Quân đoàn 1, nhằm ngăn chặn đường tháo chạy của địch và dẫn đường cho quân chủ lực tiến vào thành phố.

Trong trận đánh tiêu diệt Quân đoàn bộ Quân đoàn 1, 20 chiến sĩ Biệt động thành của Mũi 1 đã cải trang thành dân chài, sử dụng ghe máy bí mật áp sát mục tiêu theo hai hướng. Khi đến cầu Trịnh Minh Thế (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi), các chiến sĩ bất ngờ nổ súng, khiến địch rối loạn, phải vứt bỏ vũ khí và tháo chạy. Phối hợp chặt chẽ với các lực lượng của Sư đoàn 2 – Quân khu 5, ta nhanh chóng chiếm lĩnh trụ sở Quân đoàn 1, làm chủ hoàn toàn mục tiêu.

Khi ông Phạm Kiều Đa chỉ huy lực lượng Mũi 1 tiến vào Tòa thị chính, nơi đây đã không còn một bóng quân địch. Xác định kẻ thù đã tháo chạy, ông ra lệnh cho các bộ phận quan sát, cảnh giới, tổ chức rà phá bom mìn, vật nổ, thu gom chiến lợi phẩm, đồng thời quán triệt tuyệt đối không được làm hư hại trang thiết bị, vật tư, máy móc và công trình. Đến 11 giờ 30 phút trưa ngày 29 tháng 3 năm 1975, lá cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tung bay trên nóc Tòa thị chính Đà Nẵng, đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn của chính quyền Việt Nam Cộng hòa tại miền Trung, kết thúc thắng lợi chiến dịch giải phóng thành phố.

Nhắc đến những đồng đội đã anh dũng hy sinh, giọng ông Phạm Kiều Đa trầm xuống đầy xúc động. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, hàng chục cán bộ, chiến sĩ Biệt động tự vệ cánh Đông Đà Nẵng đã ngã xuống. Chiều tối ngày 28 tháng 3 năm 1975, đồng chí Đặng Công Khanh, nguyên Quận phó quận 3, không may rơi vào tay địch và bị chúng xử tử tại Hòa Xuân. Sáng ngày 29 tháng 3 năm 1975, đồng chí Nguyễn Văn Dự, chiến sĩ Biệt động thành, tiếp tục anh dũng hy sinh. Họ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, khi độc lập, hòa bình đã ở ngay trước mắt.

Sau ngày thành phố hoàn toàn giải phóng, ông Phạm Kiều Đa cùng đồng đội được giao nhiệm vụ dò gỡ mìn trên địa bàn Đà Nẵng. Với tinh thần làm việc khẩn trương, trách nhiệm và không quản hiểm nguy, chỉ trong gần một năm, các lực lượng đã thu gom và tiêu hủy hơn 5 vạn quả mìn, góp phần quan trọng trả lại sự bình yên cho thành phố, hạn chế tối đa thương vong do bom mìn còn sót lại trong thời bình.

Với những đóng góp đặc biệt xuất sắc trong sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ cứu nước, năm 2013, ông Phạm Kiều Đa vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Cuộc đời ông là bản hùng ca của một người con Đà Nẵng: trưởng thành từ gian khó, kiên cường trong chiến đấu, tận tụy trong thời bình, để lại tấm gương sáng ngời cho các thế hệ hôm nay và mai sau.