PHẠM NGỌC ĐA – NGƯỜI CON CỦA ĐẤT PHÙ SA VÀ KHÚC CA BẤT TỬ TUỔI TRĂNG TRÒN
Lời đầu tiên, thay mặt cho các cán bộ, giáo viên thuộc Tổ 1, Trường Tiểu học Duyên Hải, tôi xin gửi tới quý ban giám khảo và các đồng chí đoàn viên lời chào trân trọng và lời chúc sức khỏe tốt đẹp nhất.
Hưởng ứng Đề án của Ban Bí thư Trung ương Đoàn về việc tham gia lưu giữ và tuyên truyền các câu chuyện lịch sử với chủ đề “Câu chuyện thời hoa lửa”, chúng tôi vô cùng xúc động khi được cùng các em học sinh lật lại những trang sử vàng của dân tộc. Giữa muôn vàn những tấm gương anh dũng, chúng tôi chọn kể về người anh hùng thiếu niên Phạm Ngọc Đa – một "Trạm ký ức" sống động cho lòng dũng cảm và tinh thần yêu nước bất diệt.
Trong dòng chảy miên viễn của lịch sử dân tộc, có những cái tên đã hóa thân vào sông núi, trở thành tượng đài bất tử trong lòng nhân dân. Thực hiện Công văn số 1201-CV/TĐTN-CTTTN của Ban Thường vụ Tỉnh đoàn Hưng Yên về việc triển khai Đề án “Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tham gia lưu giữ và tuyên truyền các câu chuyện lịch sử” , chúng tôi – những giáo viên tại Tổ 1, Trường Tiểu học Duyên Hải – đã cùng nhau lên đường tìm kiếm những "Câu chuyện thời hoa lửa".
Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là lưu giữ ký ức của các nhân chứng lịch sử , mà còn là bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước và trách nhiệm xã hội cho thế hệ măng non tại xã Diên Hà thân yêu. Trong hành trình ấy, hình ảnh người thiếu niên anh hùng Phạm Ngọc Đa hiện lên như một biểu tượng rực rỡ nhất về lòng trung kiên và ý chí sắt đá của tuổi trẻ Việt Nam.
Phạm Ngọc Đa sinh ra tại làng Phù Tinh, xã Thanh Quang, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương – mảnh đất giàu truyền thống yêu nước bên dòng sông Thái Bình hiền hòa. Sinh ra trong cảnh nước mất nhà tan, chứng kiến cảnh lầm than của người dân dưới gót giày thực dân, ngọn lửa căm thù đã nhen nhóm trong lòng người thiếu niên ấy từ rất sớm.
Khi thực dân Pháp mở rộng đánh chiếm vùng đồng bằng Bắc Bộ, Hải Dương và các tỉnh lân cận như Hưng Yên trở thành chiến trường ác liệt. Không đứng ngoài cuộc chiến, ở tuổi 15 – cái tuổi mà lẽ ra vẫn còn trong vòng tay bảo bọc của gia đình – anh đã chọn đứng vào hàng ngũ Đội Thiếu niên cứu quốc. Cậu bé Đa sớm bộc lộ sự thông minh, gan dạ, tham gia làm liên lạc, trinh sát, nắm bắt tình hình địch để báo cáo cho du kích.
Đỉnh điểm của câu chuyện anh hùng ấy là những ngày tháng 8 năm 1953. Trong một trận càn quét quy mô lớn của giặc Pháp, Phạm Ngọc Đa đã kiên cường bám trụ để bảo vệ hầm bí mật cho cán bộ. Không may, anh bị giặc bắt. Chúng dùng mọi thủ đoạn từ dụ dỗ, mua chuộc đến những đòn tra tấn dã man nhất để ép anh khai ra vị trí hầm.
Kẻ thù lồng lộn như thú dữ khi đáp lại chúng chỉ là sự im lặng đầy khinh bỉ hoặc những câu trả lời đanh thép: "Tôi không biết!". Chúng đã chặt từng đốt ngón tay, rồi chặt cả đôi chân của anh để uy hiếp tinh thần. Trong nỗi đau thấu tận xương tủy, người thiếu niên ấy vẫn không nửa lời khuất phục. Trước khi trút hơi thở cuối cùng, anh vẫn dõng dạc hô vang khẩu hiệu cách mạng. Anh ngã xuống, nhưng ý chí của anh đã trở thành ngọn đuốc soi đường cho cuộc kháng chiến đi đến thắng lợi. Đây chính là minh chứng hùng hồn nhất cho một "nhân chứng trực tiếp tham gia các sự kiện lịch sử quan trọng của dân tộc" mà Đề án đang hướng tới.
Thực hiện mục tiêu "Triển khai đề án rộng khắp, đảm bảo nhanh chóng, thiết thực, hiệu quả", Tổ 1 chúng tôi đã cụ thể hóa nội dung giáo dục này vào môi trường sư phạm tại xã Diên Hà:
Xây dựng “Trạm ký ức” tại trường học: Chúng tôi đã thiết lập một góc trưng bày trang trọng tại thư viện trường theo mô hình triển lãm hiện vật và bản tin gắn mã QR code. Các em học sinh chỉ cần quét mã là có thể nghe kể chuyện về anh hùng Phạm Ngọc Đa, xem những thước phim tư liệu về thời kỳ kháng chiến, giúp công tác giáo dục trở nên trực quan và sinh động.
Chiến dịch “Ký ức sống mãi” tại xã Diên Hà: Phối hợp cùng Đoàn Thanh niên xã, chúng tôi tổ chức các đội hình học sinh và giáo viên đến thăm hỏi, trò chuyện với các nhân chứng lịch sử, các thương bệnh binh tại địa phương.
Gặp gỡ nhân chứng: Chúng tôi đã đưa các em đến thăm ông Trần Đức Ngọ thôn Khả Tân (một cựu chiến binh tại địa phương). Các em học sinh đã được lắng nghe câu chuyện ông kể và các anh hùng dân tộc thời kháng chiến, tự tay ghi chép lại những kỷ niệm của ông về thời hoa lửa, qua đó bồi đắp thêm "lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc".
Hoạt động đền ơn đáp nghĩa: Các em được tham gia chăm sóc đài tưởng niệm liệt sĩ, giúp đỡ gia đình người có công, thăm hỏi tri ân những người có công nhân ngày 27/7 ngày thương binh, liệt sỹ. Những hành động nhỏ này chính là sự "tri ân của tuổi trẻ đối với các thế hệ cha anh".
Số hóa lịch sử quê hương: Thực hiện hướng dẫn về việc "số hóa tài liệu, hiện vật" , chúng tôi đã hướng dẫn các em sưu tầm và chụp ảnh các kỷ vật kháng chiến từ gia đình, dòng họ. Những dữ liệu này được tích hợp vào hệ thống dữ liệu trực tuyến của Đề án, góp phần lưu giữ lâu dài cho các thế hệ mai sau.
Đứng trước tấm gương của anh hùng Phạm Ngọc Đa, chúng tôi tự hỏi: "Thế hệ trẻ tại Diên Hà hôm nay cần làm gì để xứng đáng?".
Yêu nước là nỗ lực học tập: Mỗi bông hoa điểm tốt, mỗi câu chào lễ phép, mỗi bài học chính là cách các em đóng góp sức mình vào công cuộc xây dựng đất nước.
Yêu nước là trách nhiệm xã hội: Tinh thần của Đề án đã tạo ra "phong trào hành động cách mạng có ý nghĩa sâu sắc". Các em học sinh đã biết quan tâm hơn đến những người xung quanh, biết trân trọng giá trị của hòa bình.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những "Câu chuyện thời hoa lửa" vẫn luôn là hành trang quý giá. Anh hùng Phạm Ngọc Đa đã ngã xuống ở tuổi 15, nhưng tinh thần của anh vẫn sống mãi, như dòng phù sa sông Hồng bồi đắp cho tâm hồn bao thế hệ trẻ Hưng Yên.
Tổ 1 - Trường Tiểu học Duyên Hải cam kết sẽ tiếp tục "nghiêm túc triển khai thực hiện" các nội dung của Đề án, để mỗi học sinh không chỉ giỏi về kiến thức mà còn sâu sắc về lòng nhân ái và tình yêu Tổ quốc. Chúng tôi tin rằng, khi quá khứ được trân trọng, tương lai sẽ vững bền.
Giá trị của “một thời hoa lửa” không chỉ nằm ở những chiến công oanh liệt trong lịch sử, mà còn ở khả năng lan tỏa tinh thần yêu nước, ý chí cống hiến và trách nhiệm công dân đến các thế hệ hôm nay. Trong bối cảnh đất nước hòa bình, đổi mới và hội nhập, ngành giáo dục giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc gìn giữ, bồi dưỡng và phát huy những giá trị tinh thần cao đẹp ấy, thông qua hoạt động dạy học và giáo dục thế hệ trẻ.
Người giáo viên không chỉ là người truyền thụ tri thức, mà còn là người thắp lửa lý tưởng, bồi dưỡng nhân cách và nuôi dưỡng tinh thần yêu nước cho học sinh. Thông qua việc giảng dạy lịch sử dân tộc, các tấm gương anh hùng liệt sĩ tiêu biểu như anh hùng liệt sĩ Phạm Ngọc Đa, giáo viên giúp học sinh hiểu rằng: độc lập, tự do mà các em đang hưởng hôm nay là thành quả của biết bao hy sinh to lớn của thế hệ cha anh.
Việc giáo dục truyền thống cách mạng cần được thực hiện một cách linh hoạt, sáng tạo, gắn với thực tiễn cuộc sống, tránh khô khan, áp đặt. Người thầy cần:
Lồng ghép giáo dục lịch sử, đạo đức, lối sống trong từng bài học.Khơi gợi ở học sinh lòng tự hào về quê hương Thái Bình giàu truyền thống cách mạng. Giúp học sinh hình thành ý thức trân trọng quá khứ, biết ơn các anh hùng liệt sĩ và sống có trách nhiệm với hiện tại.
Bằng chính tấm gương đạo đức, tinh thần trách nhiệm và lòng yêu nghề, người giáo viên góp phần trực tiếp tiếp nối ngọn lửa của một thời hoa lửa trong môi trường giáo dục hôm nay.
Học sinh – thế hệ chủ nhân tương lai của đất nước – chính là đối tượng kế thừa và phát huy những giá trị mà các anh hùng liệt sĩ đã để lại. Noi gương anh hùng liệt sĩ Phạm Ngọc Đa, học sinh hôm nay cần hiểu rằng: yêu nước không phải là điều gì to lớn, xa vời, mà bắt đầu từ những việc làm cụ thể, hằng ngày.
Đối với học sinh, đặc biệt là học sinh tiểu học và trung học, lòng yêu nước được thể hiện thông qua:
Ý thức học tập nghiêm túc, chăm chỉ rèn luyện tri thức và kỹ năng. Sống kỷ luật, lễ phép, đoàn kết, yêu thương bạn bè. Tích cực tham gia các phong trào “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”, các hoạt động tri ân gia đình chính sách, người có công với cách mạng. Biết giữ gìn truyền thống quê hương, bảo vệ môi trường, xây dựng nếp sống văn minh trong trường học và cộng đồng.
Những hành động tưởng chừng nhỏ bé ấy chính là cách thiết thực để thế hệ trẻ hôm nay thể hiện trách nhiệm đối với Tổ quốc, xứng đáng với sự hy sinh của thế hệ đi trước.
Nhà trường giữ vai trò là môi trường giáo dục toàn diện, nơi kết nối giữa gia đình, xã hội và học sinh trong việc hình thành nhân cách. Việc tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống như: sinh hoạt dưới cờ theo chủ đề lịch sử, tham quan di tích cách mạng, kể chuyện về các anh hùng liệt sĩ quê hương Thái Bình, hay các cuộc thi tìm hiểu lịch sử địa phương… sẽ góp phần làm cho những bài học về một thời hoa lửa trở nên sinh động, gần gũi và có sức lan tỏa mạnh mẽ.
Thông qua đó, học sinh không chỉ học lịch sử bằng trí nhớ, mà còn bằng cảm xúc, bằng sự tự hào và ý thức trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.
Kính thưa Ban giám khảo, câu chuyện về anh hùng Phạm Ngọc Đa sẽ mãi là ngọn lửa sưởi ấm niềm tin và bồi đắp trách nhiệm xã hội cho đoàn viên, thiếu niên nhi đồng chúng tôi. Chúng tôi tin rằng, thông qua việc triển khai Đề án "Câu chuyện thời hoa lửa", giá trị lịch sử sẽ không bao giờ bị lãng quên. Một lần nữa, thay mặt Tổ 1 - Trường Tiểu học Duyên Hải, tôi xin chân thành cảm ơn Ban tổ chức đã tạo ra một sân chơi ý nghĩa để chúng tôi được tri ân các thế hệ cha anh. Chúc cuộc thi thành công rực rỡ!
Xin trân trọng cảm ơn!
Phạm Ngọc Đa – Anh vẫn sống mãi tuổi mười lăm trong lòng dân tộc!
Người dự thi: Trần Thị Luyên – Tổ phó tổ 1
