Phạm Ngọc Đa – Người thiếu niên giữ kín những căn hầm

Phạm Ngọc Đa sinh năm 1938 tại xã Bạch Đằng, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng. Mồ côi cha mẹ từ sớm, em lớn lên giữa nhiều thiếu thốn. Thế nhưng, trong những năm kháng chiến chống Pháp, Đa không chỉ tìm cách vượt qua khó khăn của cuộc sống mà còn tham gia hoạt động trong đội thiếu niên và hỗ trợ lực lượng kháng chiến tại địa phương.

Công việc của Đa gắn với những nhiệm vụ âm thầm: liên lạc, trinh sát, nắm tình hình địch và giúp đào, ngụy trang hầm bí mật để nuôi giấu cán bộ. Đó là những việc không dễ thực hiện trong một vùng thường xuyên bị lùng sục. Một sơ suất nhỏ có thể khiến cả cơ sở bị phát hiện.

Tháng 8-1953, quân Pháp mở cuộc càn quét vào các xã thuộc Tiên Lãng. Đội du kích phải tìm cách bảo toàn lực lượng, còn Đa cùng các đội viên thiếu niên hỗ trợ người dân sơ tán và ngụy trang các hầm bí mật. Sau đó, căn hầm nơi em ẩn náu bị phát hiện. Bị bắt và ép khai báo, Đa vẫn không tiết lộ những địa điểm khác. Em bị tra tấn dã man và hy sinh khi mới mười lăm tuổi.

Nhắc đến Phạm Ngọc Đa, người ta có thể nhớ đến lòng gan dạ của một thiếu niên trong thời chiến. Nhưng điều khiến câu chuyện còn sức nặng là trách nhiệm em đã nhận lấy khi tuổi đời còn quá nhỏ. Đa hiểu rằng sau những căn hầm bí mật là sự an toàn của cán bộ, là những gia đình đã chấp nhận hiểm nguy để chở che cách mạng. Em không thể cứu mình, nhưng đã cố giữ an toàn cho những người khác. Đó là một sự hy sinh đau đớn, và cũng là lý do tên em còn được nhắc lại sau nhiều thập kỷ.