Phạm Ngọc Đa – tấm gương sáng mãi

Xuất thân và tuổi thơ cơ cực

Phạm Ngọc Đa (1938 – 1953) sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại làng Phác Xuyên, xã Bạch Đằng, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng. Đói rét và bệnh tật đã cướp đi cha mẹ từ khi cậu còn thơ ấu. Hai chị em Đa côi cút nương tựa vào nhau, cậu bé sớm phải đi ở đợ cho nhà giàu, mò cua bắt ốc, chăn trâu cắt cỏ để mưu sinh. Dù sống trong cảnh bần hàn, cơ cực, cậu thiếu niên nghèo vẫn bộc lộ sự tháo vát, nhanh nhẹn và ý chí kiên cường.

Người đội trưởng thiếu niên dũng cảm, mưu trí

Cách mạng Tháng Tám thành công đã mở ra một trang mới trong cuộc đời cậu bé mồ côi. Sớm được giác ngộ, Phạm Ngọc Đa tham gia Đội thiếu niên Tháng Tám của làng và nhanh chóng được tín nhiệm giao giữ chức Đội trưởng nhờ sự thông minh, lanh lợi. Khi bước sang tuổi 14 - 15, Đa chính thức trở thành đội viên du kích xã. Cậu thoăn thoắt đảm nhận những nhiệm vụ nguy hiểm như giao liên, trinh sát, theo dõi địch, đặt mìn, vót chông và đặc biệt là đào các căn hầm bí mật để nuôi giấu, bảo vệ cán bộ Việt Minh.

Trận càn lịch sử và sự hy sinh lẫm liệt vô song

Sáng ngày 28/8/1953, quân Pháp mở trận càn quét quy mô lớn mang tên "Cờ-lốt" (Cloche) hòng càn quét toàn bộ huyện Tiên Lãng. Làng Phác Xuyên chìm trong mưa bom bão đạn. Trong lúc ẩn nấp, một sự không may đã xảy ra: giặc đặt súng cối ngay trên nóc hầm bí mật của Đa khiến đất sụt lún. Bị địch phát hiện và quẳng lựu đạn hơi bắt sống, Đa bị trói chặt vào cánh cửa và chịu những trận đòn roi tra khảo vô cùng tàn khốc. Lần lượt bị kẻ thù chặt đứt một bên cánh tay, xẻo thịt bắp đùi, cậu thiếu niên vẫn cắn răng chịu đựng đau đớn, dõng dạc thét thẳng vào mặt kẻ thù: "Tao không nói, hầm bí mật để giấu cán bộ chứ không phải để khai với chúng mày". Bất lực trước ý chí sắt đá của cậu, bọn giặc đã dã man mổ bụng moi gan Đa. Cậu thiếu niên anh dũng hy sinh vào ngày 29/8/1953, quyết bảo vệ an toàn cho tổ chức đến hơi thở cuối cùng.

Khúc tráng ca bất tử trên quê hương Tiên Lãng

Cái chết bi tráng của Phạm Ngọc Đa đã thổi bùng ngọn lửa căm thù giặc, thôi thúc quân dân Tiên Lãng đoàn kết hiệp đồng chiến đấu, đập tan hoàn toàn trận càn Cờ-lốt, buộc địch phải rút quân. Ghi nhận lòng quả cảm phi thường ấy, năm 1997, liệt sĩ Phạm Ngọc Đa được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngày nay, tên tuổi của người anh hùng tuổi thiếu niên đã hóa thành bất tử, được đặt cho những con đường, tạc thành tượng đài, hóa thân vào thơ ca, nhạc họa và được ngàn đời hương khói suy tôn tại đền thờ trang nghiêm ngay trên chính mảnh đất quê hương Phác Xuyên anh hùng.