Phạm Ngọc Thạch: Người Khắc Chế "Thần Chết Trắng"

Dựa trên: Lịch sử ngành Y tế Việt Nam và những dấu ấn của các trí thức dấn thân.

Từ cuộc sống nhung lụa đến dấn thân vì dân tộc

Phạm Ngọc Thạch xuất thân từ một gia đình danh giá tại Việt Nam. Ông có một cuộc sống đáng mơ ước: học tập và làm việc tại Pháp, có sự nghiệp y khoa rực rỡ, được hưởng những đặc quyền của giới thượng lưu. Tuy nhiên, tình yêu nước đã thôi thúc ông từ bỏ tất cả để trở về Việt Nam vào những năm tháng cách mạng gian khó nhất.

Trong những năm kháng chiến chống Pháp, ông không ngồi trong phòng thí nghiệm an toàn mà chọn cách đi vào rừng sâu, đi cùng bộ đội, ăn cơm gạo đỏ, uống nước suối để cùng chia sẻ gian khổ với đồng chí.

Cuộc chiến với căn bệnh lao nguy hiểm

Vào thời điểm đó, bệnh lao là một trong những căn bệnh nguy hiểm nhất, được gọi là "thần chết trắng". Nó không chỉ cướp đi sinh mạng của hàng chục ngàn người mà còn là nỗi ám ảnh thường trực trong các gia đình.

Phạm Ngọc Thạch đã sáng tạo ra "Mô hình mạng lưới chống lao toàn quốc". Ông là người đầu tiên đưa ra phương pháp tiêm chủng vắc-xin BCG rộng rãi cho trẻ em và xây dựng hệ thống quản lý bệnh nhân lao ngay tại tuyến xã, phường. Với ông, chống lao không chỉ là việc của bác sĩ trong bệnh viện, mà phải là cuộc chiến của toàn dân. Chính nhờ tư duy nhạy bén và mang tính dự báo này, tỷ lệ người mắc lao tại Việt Nam đã giảm xuống đáng kể, cứu sống hàng triệu sinh mạng trong và sau chiến tranh.

Vị Bộ trưởng "lội bùn" tới vùng sâu

Khi giữ chức Bộ trưởng Bộ Y tế, Phạm Ngọc Thạch không hề mang tác phong của một quan chức bàn giấy. Ông thường xuyên xách túi thuốc, lội bùn, băng rừng để đến những bản làng xa xôi nhất nơi người dân đang đối mặt với dịch bệnh. Hình ảnh một vị Bộ trưởng với đôi chân đất, cùng ăn, cùng ở với bà con để hướng dẫn họ cách vệ sinh, phòng bệnh đã trở thành biểu tượng cho sự tận tụy của người thầy thuốc cách mạng.

Sự hy sinh nơi chiến trường ác liệt

Năm 1968, khi đã ở cương vị Bộ trưởng, ông vẫn xin được vào chiến trường miền Nam trực tiếp chỉ đạo công tác y tế phục vụ chiến dịch. Trong một lần di chuyển dưới làn bom đạn khốc liệt tại vùng rừng núi Tây Ninh, ông đã hy sinh vì sốt rét ác tính và kiệt sức. Sự ra đi của ông là một mất mát vô cùng to lớn đối với ngành y tế và nhân dân Việt Nam.

Di sản về "Y đức hiện đại"

Ngày nay, các bệnh viện và viện nghiên cứu lớn về bệnh lao mang tên ông (như Bệnh viện Phổi Trung ương) vẫn tiếp nối công việc mà ông đã khởi xướng. Phạm Ngọc Thạch không chỉ là một nhà khoa học lỗi lạc, mà còn là minh chứng cho việc dùng tri thức đỉnh cao để phục vụ những người yếu thế nhất.