PHẠM NGỌC THẠCH: VỊ BÁC SĨ TỪ PARIS VỀ RỪNG SÂU: HUYỀN THOẠI CỦA NGÀNH Y TẾ CÁCH MẠNG VIỆT NAM
Lịch sử Việt Nam không chỉ ghi dấu những trận đánh long trời lở đất mà còn lưu giữ những câu chuyện về sự cống hiến thầm lặng trên mặt trận y tế. Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, người con ưu tú của quê hương Quảng Nam (gốc Tiền Giang), là một nhân vật vĩ đại như thế. Ông đã từ bỏ cuộc sống nhung lụa, vinh hoa tại châu Âu để trở về, dùng tài năng và tâm huyết của mình xây dựng nên nền móng vững chắc cho ngành y tế cách mạng.
Phạm Ngọc Thạch sinh năm 1909, là một trí thức lớn, tốt nghiệp ngành Y khoa danh giá tại Đại học Paris, Pháp vào thập niên 1930. Với bằng cấp và tài năng y khoa xuất chúng, ông hoàn toàn có thể chọn cuộc sống giàu sang, an nhàn. Thế nhưng, lòng yêu nước đã dẫn dắt ông. Ngay từ khi còn du học, ông đã tham gia các tổ chức yêu nước. Sau khi về nước, ông vừa hành nghề y vừa bí mật hoạt động cách mạng. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tin tưởng giao cho ông trọng trách Bộ trưởng Bộ Y tế đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Khi cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ, Bộ trưởng Phạm Ngọc Thạch đã không ngần ngại rời bỏ phòng khám hiện đại ở Thủ đô để theo chân Chính phủ lên chiến khu Việt Bắc. Cuộc sống nơi rừng sâu, núi thẳm vô cùng thiếu thốn. Thuốc men, dụng cụ y tế gần như không có gì. Trong điều kiện khó khăn đó, ông đã phát huy tối đa tinh thần sáng tạo, nghiên cứu các loại cây thuốc nam và áp dụng các phương pháp điều trị dã chiến để vừa cứu chữa thương binh, vừa chăm sóc sức khỏe cho cán bộ và nhân dân. Ông không chỉ là nhà lãnh đạo mà còn là một thầy thuốc trực tiếp cầm dao mổ, một nhà khoa học nghiên cứu không ngừng nghỉ.
Tầm nhìn của Phạm Ngọc Thạch không chỉ giới hạn trong điều trị. Ông là người đặt nền móng cho Y tế Dự phòng và Y tế Cơ sở. Ông luôn nhấn mạnh rằng, y học phải phục vụ nhân dân, phải đến được tận cùng ngõ xóm. Ông chủ trương đào tạo các y tá, y sĩ, phổ cập kiến thức vệ sinh và phòng bệnh đến tận thôn xóm, hiện thực hóa tư tưởng "Thầy thuốc phải như mẹ hiền" của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đặc biệt, ông dành trọn tâm huyết cho cuộc chiến chống Bệnh Lao, căn bệnh nguy hiểm và phổ biến thời bấy giờ, trực tiếp thành lập và lãnh đạo Viện Chống Lao Trung ương (nay là Bệnh viện Phổi Trung ương), góp phần giảm thiểu đáng kể tỷ lệ tử vong do căn bệnh này.
Sau khi đất nước tạm thời chia cắt, trái tim của Phạm Ngọc Thạch vẫn luôn hướng về miền Nam ruột thịt. Bất chấp những cảnh báo về sức khỏe, ông đã xung phong đi vào chiến trường B2 (miền Nam Việt Nam) để trực tiếp chỉ đạo công tác y tế. Trong chuyến công tác gian khổ, lăn lộn giữa bom đạn và điều kiện vệ sinh thiếu thốn, ông đã không may nhiễm phải bệnh sốt rét ác tính và qua đời vào năm 1968.
Sự hy sinh của Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch là mất mát vô cùng to lớn đối với ngành y học cách mạng Việt Nam. Với những cống hiến vĩ đại, sự hy sinh quên mình và tầm nhìn y học tiên phong, ông đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lao động. Tên tuổi ông mãi mãi được khắc ghi và tôn vinh, không chỉ qua những thành tựu y học mà còn qua tinh thần "Vì dân, vì nước" bất diệt.
