Phạm Ngọc Thuần – từ nhiệm vụ ở Sài Gòn đến những chuyến vận động quốc tế
Một lát cắt về luật sư Phạm Ngọc Thuần qua công tác ở Sài Gòn – Gia Định và hoạt động đối ngoại được ghi lại trong hồi ức.
Trong những ngày chính quyền cách mạng hình thành ở Sài Gòn năm 1945, luật sư Phạm Ngọc Thuần là một trí thức nhận nhiệm vụ trong bộ máy tư pháp mới. Về sau, hoạt động của ông còn trải rộng sang hành chính kháng chiến và đối ngoại.
Theo tư liệu của Thành ủy TP.HCM, ông sinh năm 1914, quê Bến Tre, học luật tại Pháp rồi trở về Sài Gòn năm 1941. Sau ngày giành chính quyền tại thành phố, ông được cử làm Phó Chưởng lý Tòa Thượng thẩm. Khi Nam Bộ bước vào kháng chiến, ông tiếp tục công tác ở Mỹ Tho rồi Gia Định.
Nguồn này ghi một việc thiết thực trong thời gian ông làm việc cùng Thái Văn Lung: khi bộ đội thiếu lương thực, ông vận động quyên góp và liên hệ giới trí thức Sài Gòn để tìm sự hỗ trợ. Chi tiết ấy cho thấy uy tín nghề nghiệp, quan hệ xã hội có thể trở thành nguồn lực giúp duy trì hoạt động trong hoàn cảnh khó khăn. Sau năm 1954, Phạm Ngọc Thuần chuyển sang công tác ngoại giao, từng đảm nhiệm vai trò đại sứ tại Cộng hòa Dân chủ Đức.
Một hồi ức đăng trên Báo Thế giới và Việt Nam kể về những chuyến vận động quốc tế có Phạm Ngọc Thuần tham gia tại châu Phi. Người kể từng cùng ông đến Guinea, Senegal và Mauritania. Bài viết đặt các chuyến đi trong nhiệm vụ giải thích cuộc đấu tranh của Việt Nam, tranh thủ sự hiểu biết và ủng hộ của các nước.
Theo hồi ức này, nhiều nước Tây Phi có trải nghiệm thuộc địa dưới sự cai trị của Pháp, nên giữa hai bên có một nền tảng để trao đổi về độc lập dân tộc. Tại Mauritania, phía tiếp xúc bày tỏ thiện chí đối với việc thiết lập quan hệ. Đây là lời kể của người trong cuộc, giúp bổ sung một lát cắt về công việc đối ngoại; không nên từ đó suy diễn rằng mọi đề xuất tại cuộc gặp đã lập tức trở thành quyết định chính thức.
Từ Sài Gòn đến những cuộc gặp ở nước ngoài, câu chuyện Phạm Ngọc Thuần cho thấy nhiều hình thức đóng góp của trí thức trong chiến tranh. Có lúc đó là nhiệm vụ tại tòa án, có lúc là tìm lương thực, và có lúc là giúp người ở một châu lục khác hiểu hơn về Việt Nam.
Nguồn tham khảo:
1. Ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM, “Đồng chí Phạm Ngọc Thuần - suốt đời vì lợi ích dân tộc”, 13/5/2021: https://hcmcpv.org.vn/tin-tuc/dong-chi-pham-ngoc-thuan-suot-doi-vi-loi-ich-dan-toc-1491877876
2. Báo Thế giới và Việt Nam, “Mấy mẩu chuyện về châu Phi”, 19/8/2013: https://baoquocte.vn/may-mau-chuyen-ve-chau-phi-1416.html
