Phạm Ngũ Lão
Danh tướng xuất thân bình dân, lập nhiều chiến công chống Nguyên và Ai Lao.
Phạm Ngũ Lão (; 1255–1320) là danh tướng nhà Trần, công lớn trong kháng chiến Mông-Nguyên 1285 và 1288; đương thời chỉ xếp sau Trần Hưng Đạo. Ông người Phù Ủng, Đường Hào, Hải Dương (nay Hưng Yên). Gia phả họ Phạm kể ông cháu tám đời Phạm Hạp thời Đinh. Truyền rằng Hưng Đạo Vương thấy ông đan sọt mải binh thư, bị giáo đâm đùi không rời, bèn tiến cử cai quản Cấm vệ. Ông về quê nhảy gò tập luyện rồi so tài vệ sĩ.
Năm 1285 ông cùng Trần Quang Khải đánh Chương Dương, Hàm Tử, phá quân chiếm Thăng Long, rồi phục kích Vạn Kiếp, diệt Lý Quán, Lý Hằng. Cuối 1287 ông tham gia phục kích Bạch Đằng, bắt Phàn Tiếp, Áo Lỗ Xích, Ô Mã Nhi, truy kích Thoát Hoan. Năm 1290 cai quản quân Thánh Dực, Hữu Kim ngô Đại tướng quân. Đánh Ai Lao 1294, 1297, 1301 được Kim Phù, Vân Phù, Quy Phù, thăng Điện súy Thượng tướng quân, Quan nội hầu. Con gái Tĩnh Huệ là thứ phi Trần Anh Tông.
Năm 1312 ông buộc Chế Chí hàng; 1318 Chế Năng chạy Java. Trần Hưng Đạo gả quận chúa Anh Nguyên (giả con nuôi vì nhà Trần gả trong tộc). Ngày 1 tháng 11 năm 1320 ông mất, thọ 65; Minh Tông nghỉ chầu năm ngày, phong Thượng Đẳng Phúc Thần. Đền thờ trên nền nhà cũ; phối thờ Kiếp Bạc.
Toàn thư ghi ông thích sách thơ. Còn Thuật hoài (tứ tuyệt) và Vãn Hưng Đạo Đại vương (bát cú); có ý kiến bài sau của Bùi Tông Hoan. Ngô Sĩ Liên khen ông học vấn ở câu thơ, dùng binh tinh diệu. Nhiều đường và trường mang tên ông.
