PHẠM NGŨ LÃO – NGƯỜI ĐAN SỌT VÀ CHÍ LỚN NON SÔNG

Kính thưa Ban Tổ chức, kính thưa quý vị đại biểu, cùng toàn thể các đồng chí!

Trong dòng chảy hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, có những con người sinh ra từ những miền quê bình dị, không xuất thân quyền quý, nhưng bằng tài năng, lòng yêu nước và ý chí sắt đá, đã làm nên những chiến công hiển hách, để tên tuổi sống mãi với non sông.

Một trong những con người như thế là Phạm Ngũ Lão – vị danh tướng kiệt xuất thời Trần, người đã góp phần làm nên hào khí Đông A rực rỡ trong lịch sử dân tộc.

Nhưng trước khi trở thành một vị tướng tài ba, Phạm Ngũ Lão chỉ là một chàng trai trẻ của làng quê Phù Ủng, Hưng Yên.

Và câu chuyện về ông bắt đầu từ một hình ảnh rất đỗi bình dị…

Một chàng trai ngồi đan sọt bên đường.

Ngày ấy, đất nước đang đứng trước những thử thách lớn.

Quân Nguyên – Mông với sức mạnh quân sự khủng khiếp đã nhiều lần đem quân xâm lược Đại Việt. Trước vó ngựa của đội quân từng tung hoành khắp Á – Âu, vận mệnh đất nước đứng trước những thời khắc sinh tử.

Trong hoàn cảnh ấy, triều đình nhà Trần chiêu mộ những người tài giỏi để chuẩn bị chống giặc.

Một ngày nọ, đoàn quân của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn đi qua làng Phù Ủng.

Người dân hai bên đường đứng nép sang một bên, kính cẩn nhìn đoàn quân đi qua.

Nhưng giữa đám đông ấy có một chàng trai vẫn ngồi yên.

Đó chính là Phạm Ngũ Lão.

Chàng đang mải suy nghĩ về việc nước, đến mức không nhận ra đoàn quân đang tiến đến.

Quân lính gọi, chàng vẫn không đứng dậy.

Đoàn quân phải đi vòng qua.

Có người tức giận, dùng giáo đâm vào đùi chàng để buộc chàng tránh đường.

Máu chảy.

Nhưng Phạm Ngũ Lão vẫn dường như không hay biết.

Đến khi được hỏi, chàng mới giật mình.

Không phải vì đau.

Mà vì chàng đang suy nghĩ về việc nước và cách đánh giặc.

Câu chuyện ấy đến tai Hưng Đạo Đại Vương.

Trần Quốc Tuấn không những không trách phạt mà còn nhận ra ở chàng trai trẻ này một điều đặc biệt.

Đó là một người có chí lớn.

Một người có thể quên cả bản thân khi suy nghĩ về vận mệnh của đất nước.

Hưng Đạo Đại Vương cho gọi Phạm Ngũ Lão đến.

Qua trò chuyện, ông nhận thấy chàng trai tuy xuất thân bình thường nhưng có tài năng, có lòng yêu nước và đặc biệt là một ý chí phi thường.

Từ đó, Phạm Ngũ Lão được thu nhận vào quân đội.

Và cũng từ đó, cuộc đời người đan sọt bên đường bước sang một trang mới.

Phạm Ngũ Lão không phải người sinh ra đã là danh tướng.

Ông trưởng thành trong quân ngũ bằng rèn luyện, học hỏi và chiến đấu.

Ông học cách dùng binh.

Học cách nhìn thế trận.

Học cách hiểu lòng người.

Và quan trọng hơn cả, ông học cách đặt lợi ích của quốc gia, dân tộc lên trên lợi ích của cá nhân.

Năm 1285, quân Nguyên – Mông tiếp tục xâm lược Đại Việt.

Đất nước bước vào cuộc chiến khốc liệt.

Phạm Ngũ Lão cùng quân đội nhà Trần tham gia nhiều trận đánh lớn.

Ông không chỉ là một võ tướng dũng mãnh mà còn là người có tài thao lược.

Những chiến công của ông góp phần vào thắng lợi của quân dân Đại Việt trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông.

Đặc biệt, trong cuộc kháng chiến lần thứ ba năm 1288, quân dân nhà Trần đã làm nên chiến thắng Bạch Đằng vang dội.

Đó không chỉ là chiến thắng của một triều đại.

Đó là chiến thắng của cả dân tộc trước một đế chế hùng mạnh.

Trong những chiến thắng ấy có công sức, mồ hôi và cả máu của biết bao người lính.

Và trong số đó có người con trai năm nào từng ngồi đan sọt bên đường:

Phạm Ngũ Lão.

Có lẽ điều khiến người đời nhớ mãi về Phạm Ngũ Lão không chỉ là những chiến công trên chiến trường.

Mà còn là khát vọng cống hiến cho đất nước.

Trong bài thơ nổi tiếng “Thuật hoài”, Phạm Ngũ Lão viết:

“Hoành sóc giang sơn kháp kỷ thu,
Tam quân tỳ hổ khí thôn ngưu.”

Hình ảnh người tráng sĩ cầm ngang ngọn giáo, bảo vệ non sông qua bao năm tháng, cùng khí thế mạnh mẽ của ba quân đã trở thành biểu tượng cho hào khí Đông A.

Nhưng câu thơ khiến nhiều thế hệ người Việt xúc động nhất lại là:

“Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu.”

Người nam nhi chưa trả xong món nợ công danh thì vẫn còn day dứt khi nghe người đời nhắc đến Gia Cát Lượng.

“Công danh” ở đây không phải là danh lợi cá nhân.

Đó là công danh với đất nước.

Là khát vọng được cống hiến.

Là nỗi trăn trở của một con người khi tự hỏi:

Mình đã làm được gì cho quê hương, đất nước?

Kính thưa quý vị!

Hơn bảy trăm năm đã trôi qua.

Phù Ủng hôm nay không còn hình ảnh chàng trai trẻ ngồi đan sọt bên đường.

Những trận chiến chống quân Nguyên – Mông cũng đã trở thành những trang sử hào hùng.

Nhưng câu chuyện về Phạm Ngũ Lão vẫn còn nguyên giá trị.

Bởi trong cuộc sống hôm nay, mỗi người đều có một “món nợ công danh” của riêng mình.

Đó có thể là trách nhiệm với Tổ quốc.

Là trách nhiệm với cơ quan, đơn vị.

Là trách nhiệm với gia đình.

Là trách nhiệm với đồng chí, đồng đội và với nhân dân.

Không phải ai cũng có cơ hội cầm gươm ra trận.

Nhưng mỗi người đều có thể chiến đấu bằng trách nhiệm, bằng sự tận tụy, bằng kỷ luật, bằng tinh thần vượt khó và bằng việc hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Phạm Ngũ Lão từ một người dân bình thường đã trở thành danh tướng.

Điều làm nên tên tuổi của ông không chỉ là tài năng.

Mà trước hết là một trái tim luôn hướng về non sông và một ý chí không bao giờ chịu khuất phục trước khó khăn.

Nếu hôm nay chúng ta hỏi:

Điều gì đã làm nên một Phạm Ngũ Lão?

Có lẽ câu trả lời không nằm ở xuất thân.

Không nằm ở địa vị.

Mà nằm ở lý tưởng sống.

Ông đã sống một cuộc đời mà mỗi bước đi đều hướng về đất nước.

Từ người đan sọt vô danh…

đến người lính…

rồi trở thành một vị tướng tài ba…

Tên tuổi Phạm Ngũ Lão đã vượt qua giới hạn của một đời người để trở thành biểu tượng của lòng yêu nước và khát vọng cống hiến.

Và hôm nay, khi nhìn lại câu chuyện ấy, chúng ta không chỉ để tự hào về một người anh hùng trong quá khứ.

Chúng ta còn để tự hỏi chính mình:

Trong thời đại của chúng ta, mình sẽ làm gì để xứng đáng với những thế hệ cha ông đã hy sinh để bảo vệ Tổ quốc?

Thời đại đã thay đổi.

Nhưng Tổ quốc vẫn cần những con người có lý tưởng.

Nhân dân vẫn cần những người có trách nhiệm.

Đất nước vẫn cần những người dám nghĩ, dám làm, dám cống hiến.

Nếu Phạm Ngũ Lão ngày ấy có thể quên đi nỗi đau của bản thân để suy nghĩ về việc nước…

thì hôm nay, mỗi chúng ta cũng có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ:

Làm tốt công việc của mình.
Giữ vững kỷ luật.
Sống có trách nhiệm.
Đoàn kết với đồng chí, đồng đội.
Tận tụy phục vụ nhân dân.
Và luôn đặt lợi ích của Tổ quốc, của tập thể lên trên lợi ích cá nhân.

Đó chính là cách để ngọn lửa của cha ông không bao giờ tắt.

Kính thưa quý vị!

Có những con người đi qua lịch sử rồi trở thành lịch sử.

Có những câu chuyện tưởng như đã rất xa, nhưng mỗi lần kể lại vẫn khiến trái tim chúng ta rung động.

Câu chuyện về Phạm Ngũ Lão là một câu chuyện như thế.

Từ một chàng trai bình dị bên đường, ông đã vươn lên trở thành một danh tướng.

Từ một con người vô danh, ông đã để lại cho hậu thế một bài học lớn:

Muốn làm nên những điều lớn lao, trước hết phải có một lý tưởng lớn.

Và có lẽ, hơn bảy trăm năm sau, lời nhắn gửi của Phạm Ngũ Lão vẫn vang vọng:

Hãy sống một đời không chỉ cho riêng mình.

Bởi khi mỗi người biết sống có trách nhiệm với Tổ quốc, với nhân dân, với đồng chí, đồng đội…

thì những “món nợ công danh” của mỗi chúng ta sẽ được trả bằng chính những việc làm bình dị mà cao đẹp mỗi ngày.

Xin trân trọng cảm ơn!