Phạm Ngũ Lão — Người lính trẻ trở thành danh tướng nhà Trần

Phạm Ngũ Lão sinh năm 1255 tại Phù Ủng, Hưng Yên.

Ông là một trong những danh tướng nổi tiếng nhất thời Trần.

Tên tuổi ông gắn liền với các cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông cuối thế kỷ XIII.

Câu chuyện về cuộc đời Phạm Ngũ Lão thường bắt đầu từ một hình ảnh nổi tiếng: người thanh niên ngồi đan sọt bên đường và không để ý đến đoàn quân đi qua.

Theo truyền thuyết, Trần Quốc Tuấn nhận thấy người thanh niên có khí chất khác thường.

Sau đó Phạm Ngũ Lão được đưa vào quân đội.

Dù chi tiết về cuộc gặp này mang tính truyền thống, sự nghiệp quân sự của Phạm Ngũ Lão là một dữ kiện lịch sử rõ ràng.

Ông trở thành tướng lĩnh dưới triều Trần và tham gia các cuộc chiến chống quân Nguyên.

Trong cuộc kháng chiến lần thứ hai năm 1285, Phạm Ngũ Lão cùng nhiều tướng lĩnh nhà Trần tham gia các chiến dịch phản công.

Sau khi quân Nguyên rút lui, quân Trần tiếp tục truy kích.

Năm 1288, trong cuộc kháng chiến lần thứ ba, Phạm Ngũ Lão tiếp tục giữ vai trò quan trọng.

Trận Bạch Đằng diễn ra vào tháng 4 năm 1288.

Quân Trần tổ chức trận địa trên sông, lợi dụng thủy triều để đánh quân Nguyên.

Sau khi thủy quân Nguyên bị đánh bại, các lực lượng quân Trần tiếp tục truy kích quân địch.

Theo tư liệu Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Phạm Ngũ Lão cùng các tướng tham gia bố trí lực lượng phục kích đường rút của quân Nguyên và truy kích quân của Thoát Hoan.

Sau các cuộc chiến với quân Nguyên, Phạm Ngũ Lão tiếp tục được giao nhiều nhiệm vụ quân sự.

Ông từng tham gia các chiến dịch chống lực lượng Ai Lao và tiến hành các cuộc nam chinh chống Chiêm Thành.

Điều này cho thấy sự nghiệp của ông không chỉ gắn với một trận đánh.

Phạm Ngũ Lão là một tướng lĩnh hoạt động trong nhiều chiến trường.

Ông phục vụ triều Trần trong thời gian dài.

Năm 1320, ông mất, thọ khoảng 65 tuổi.

Sau khi ông qua đời, đền thờ Phạm Ngũ Lão được lập tại quê nhà.

Tên tuổi ông còn gắn với bài thơ Thuật hoài.

Trong bài thơ, hình ảnh người nam nhi đứng giữa thời đại và mang trong mình trách nhiệm với đất nước trở thành một trong những hình tượng tiêu biểu của văn học thời Trần.

Nhưng Phạm Ngũ Lão không chỉ là một nhà thơ.

Ông trước hết là một người lính và một tướng lĩnh.

Điều đặc biệt trong cuộc đời ông là sự chuyển biến từ một người xuất thân bình thường thành một trong những tướng lĩnh quan trọng của triều Trần.

Nhiều thế hệ sau đã nhớ tới ông như một ví dụ về tài năng quân sự có thể được phát hiện và phát triển trong một xã hội mà địa vị xuất thân vẫn có ý nghĩa rất lớn.

Trong các cuộc chiến chống Nguyên - Mông, ông đứng trong hàng ngũ những người góp phần bảo vệ Đại Việt.

Bởi thế, Phạm Ngũ Lão là nhân vật tiêu biểu cho cả hai phương diện: võ công và văn chương.

Một người cầm quân ngoài chiến trường nhưng đồng thời cũng để lại tác phẩm văn học có giá trị.