PHẠM NGŨ LÃO - TỪ CẬU BÉ ĐỒNG QUAN ĐẾN VỊ TƯỚNG TÀI BA TRIỀU TRẦN

Trong lịch sử chống ngoại xâm lẫy lừng của dân tộc, thời Trần nổi tiếng với dàn danh tướng kiệt xuất, và Phạm Ngũ Lão là một trong những gương mặt sáng ngời nhất. Không xuất thân từ dòng dõi quý tộc hay hoàng thân quốc thích, ông vươn lên bằng chính tài năng quân sự xuất chúng, tâm hồn thi sĩ phóng khoáng và lòng trung quân quốc sắt sắt, trở thành vị tướng "bách chiến bách thắng" vang danh ngàn đời.

​Giai thoại đan sọt và mối duyên kỳ ngộ với Hưng Đạo Vương

​Phạm Ngũ Lão sinh năm 1255 tại làng Phù Ủng, huyện Đường Hào (nay thuộc huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên). Huyền sử còn ghi lại câu chuyện nổi tiếng về mối duyên giữa ông và Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn. Một ngày nọ, khi đang ngồi đan sọt bên đường và mải mê suy nghĩ chuyện binh thư, Phạm Ngũ Lão không hay biết quân lính của Hưng Đạo Vương đi qua. Một người lính lấy giáo đâm vào đùi ông chảy máu, nhưng ông vẫn ngồi yên không hề hay biết.

​Thấy sự lạ, Hưng Đạo Vương dừng kiệu hỏi chuyện. Nhận thấy người thanh niên nông dân có chí lớn, tinh thông binh thư và am hiểu thế sự, Trần Quốc Tuấn đã tiến cử ông vào triều và gả con gái nuôi cho. Đó chính là cột mốc mở ra cuộc đời lừng lẫy của một danh tướng kiệt xuất.

​Vị tướng "bách chiến bách thắng" và những chiến công hiển hách

​Trong hai cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên - Mông lần thứ hai (1285) và thứ ba (1287–1288), Phạm Ngũ Lão luôn là vị tướng tiên phong, giữ những trọng trách quân sự then chốt. Ông cùng các tướng lĩnh nhà Trần lập nên những chiến thắng oanh liệt tại Tây Kết, Vạn Kiếp, Bạch Đằng, đập tan ý đồ xâm lược của đế chế Mông Cổ hung hãn nhất thế giới thời bấy giờ.

​Không chỉ tham gia đánh đuổi quân Nguyên - Mông, Phạm Ngũ Lão còn nhiều lần cầm quân đi dẹp loạn ở vùng biên giới phía Tây và phía Nam, giữ vững bình yên cho bờ cõi Đại Việt. Sự nghiệp cầm quân hơn 30 năm của ông hầu như không biết đến thất bại, khiến kẻ thù mỗi khi nghe tên ông đều phải kiêng nể, khiếp sợ.

​Tâm hồn thi sĩ và khí phách "Thuật hoài"

​Không chỉ là một nhà quân sự tài ba, Phạm Ngũ Lão còn là một tâm hồn thi sĩ chứa chan chí lớn. Bài thơ Thuật hoài (Mỏ lòng) nổi tiếng của ông đã trở thành biểu tượng cho khí thế hào hùng của đời Trần:

​"Múa giáo đao sông núi đã mấy thu,

Ba quân khí thế nuốt trôi trâu.

Thân nam nhi nếu chưa xong nợ nước,

Thẹn thùng khi nghe chuyện Vũ Hầu."

​Những câu thơ hừng hực khí thế không chỉ thể hiện hoài hoạ, trách nhiệm của bản thân ông đối với đất nước mà còn phản ánh sức mạnh, khí chất mãnh liệt của toàn thể dân tộc thời bấy giờ.

​Di sản trường tồn cùng dòng chảy lịch sử

​Năm 1320, Phạm Ngũ Lão qua đời, hưởng thọ 65 tuổi. Vua Trần Minh Tông nghỉ triều 5 ngày để chịu tang – một nghi lễ vô cùng đặc biệt dành cho một vị quan không thuộc dòng họ hoàng tộc.

​Phạm Ngũ Lão đã chứng minh rằng: tài năng và tấm lòng yêu nước không phân biệt xuất thân. Hình ảnh người anh hùng đan sọt làng Phù Ủng năm nào sẽ mãi là tấm gương sáng ngời về lòng kiên trì, chí lớn và tinh thần xả thân vì độc lập, tự do của Tổ quốc.