Phạm Ngũ Lão – Vầng Hào Quang Bất Diệt Của Hào Khí Đông A

Phạm Ngũ Lão – Vầng Hào Quang Bất Diệt Của Hào Khí Đông A

Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, có những con người đã vượt qua khuôn khổ của thời đại, để tên tuổi mình hòa vào khí thiêng sông núi, trở thành biểu tượng cho lòng yêu nước và ý chí bất khuất của cả một dân tộc. Danh tướng Phạm Ngũ Lão (1255–1320), người trai làng Phù Úng (nay thuộc huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên), chính là một trong những anh hùng sáng ngời nhất của thời đại Trần – thời đại rực sáng hào khí Đông A.

Sinh trong buổi đất nước đứng trước thử thách sinh tử trước vó ngựa Nguyên – Mông, Phạm Ngũ Lão lớn lên cùng tiếng trống trận dồn dập của non sông. Chàng trai áo vải, với dáng người khỏe khoắn và ý chí bền bỉ phi thường, sớm bộc lộ tài năng quân sự hiếm có. Truyền thuyết kể rằng, ngay từ thuở niên thiếu, dù đang mải mê đan sọt, bị đâm giáo vào đùi vẫn không hay biết vì đang suy nghĩ việc nước – một hình ảnh đẹp, như dự báo cuộc đời trọn vẹn hiến dâng cho dân tộc.

Nhận ra tài năng ấy, Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn đã thu nạp ông và xem như nghĩa tử. Từ đó, Phạm Ngũ Lão trở thành trụ cột quân sự của triều Trần, người chỉ huy tinh nhuệ của đội quân hùng mạnh bậc nhất lúc bấy giờ: quân Thiên Trường và quân Vân Đồn.

Trong hai cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông, ông đã trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh lớn, lập chiến công lừng lẫy: từ trận Chương Dương, Vạn Kiếp đến Tây Kết, Bạch Đằng… Mũi giáo của ông, tinh thần của ông, như một phần của ý chí quốc gia, góp phần làm tan vỡ đạo quân xâm lược hùng mạnh nhất thế kỷ XIII. Người đời ca ngợi ông “Cầm quân như thần”, là cánh tay phải của Hưng Đạo Đại Vương trong những giờ phút hiểm nghèo nhất của đất nước.

Phạm Ngũ Lão không chỉ là danh tướng mà còn là người mang khí phách và tâm hồn của một kẻ sĩ chân chính. Trong “Thuật hoài” – bài thơ ngắn mà bất tử, ông viết:

“Nam nhi vị liễu công danh trái,

Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.”

Hai câu thơ như lời thề danh dự của một người anh hùng: nếu chưa lập công với đất nước thì chưa thể xem là tròn đạo làm trai. Tư tưởng đó trở thành tinh thần chung của cả thời đại, hun đúc chí làm trai cho nhiều thế hệ mai sau.

Sau khi đất nước thái bình, Phạm Ngũ Lão tiếp tục cống hiến trong việc xây dựng triều chính, ổn định xã tắc. Ông được phong đến chức Điện Súy Thượng Tướng Quân – một trong những chức phẩm cao nhất của triều Trần, và được vua Trần Anh Tông vô cùng kính trọng. Khi ông mất năm 1320, vua thương tiếc đến mức ngừng triều ba ngày – điều rất hiếm xảy ra trong lịch sử.

Ngày nay, ở Phù Úng quê hương ông, đền thờ vẫn nghi ngút khói hương. Thế hệ hôm nay, mỗi khi nhắc đến tên ông, vẫn cảm thấy như nghe tiếng vó ngựa dội về từ quá khứ, nhắc nhở về một thời oanh liệt mà ông góp phần viết nên.

Phạm Ngũ Lão không chỉ là niềm tự hào của Hưng Yên, mà còn là biểu tượng bất diệt của lòng trung quân ái quốc, của khí phách Đông A. Anh hùng đã khuất, nhưng tinh thần còn mãi – sống trong sử sách, trong truyền thống quân đội, trong tâm thức của mỗi người Việt Nam.

Trước anh linh ông, ta xin được nghiêng mình – để thấy rõ hơn trách nhiệm giữ gìn hòa bình, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, xứng đáng với những gì cha ông đã gửi lại bằng máu, bằng mồ hôi và bằng cả cuộc đời.