Phạm Quang Quân

BÀ NGUYỄN THỊ MỜI – NGƯỜI GÁNH GẠO GIỮ CHIẾN KHU LIÊN KHU 5 (1951–1954)

Liên khu 5 trong những năm 1951–1954 là chiến trường khốc liệt, nơi quân Pháp liên tục càn quét để cắt đứt tiếp tế của du kích. Ở Điện Bàn (Quảng Nam), bà Nguyễn Thị Mời, một người phụ nữ nông dân chân chất, đã trở thành nguồn tiếp tế sống khi suốt ba năm liền gánh gạo qua vùng địch kiểm soát để nuôi quân.

Nhà bà Mời nằm gần cánh đồng Nga Sơn – nơi thường bị gọi là “cánh đồng chết” vì đêm nào cũng có pháo sáng và tiếng súng vọng lại từ đồn Pháp. Nhưng chính nơi này lại là con đường duy nhất để đưa lương thực vào chiến khu. Mỗi chuyến đi, bà gánh từ 30–40 kg gạo, bước nhẹ trên bùn để tránh để lại dấu vết. Ban ngày bà ngụy trang như người đi nhổ cỏ; ban đêm, bà lần theo mép ruộng, dựa vào những ụ mối làm mốc.

Một lần năm 1952, lực lượng du kích bị vây tại dãy Đá Trắng, lương thực cạn kiệt. Bà Mời nhận nhiệm vụ gánh gạo lên trong vòng một ngày. Vừa ra khỏi làng, pháo sáng bắn rực trời. Bà lập tức nằm xuống, dùng chính cái nón lá che gạo, giữ im lặng cho đến khi ánh sáng tắt. Đến giữa cánh đồng, bà bị lính Pháp gọi lại. Họ nghi ngờ vì thấy bà đi một mình trong đêm. Bà bình tĩnh đáp bằng giọng dân quê: “Gạo nhà tui hư, đem đi cho heo người ta.” Lính Pháp kiểm tra qua loa rồi cho đi. Chỉ khi họ quay lưng, bà mới chạy băng qua ruộng trong mưa.

Nhờ sự dũng cảm đó, gạo đến nơi đúng lúc, giúp đơn vị du kích trụ vững. Tháng sau, bà lại tiếp tục gánh 5 chuyến liên tục khi chiến khu bị phong tỏa. Bà không bao giờ nhận mình là anh hùng, chỉ nói: “Người ta đánh giặc, mình gánh gạo. Ai cũng góp phần.”

Sau hòa bình, bà sống lặng lẽ, mất năm 1998. Người dân Điện Bàn vẫn kể rằng: “Một hạt gạo bà Mời gánh là một giọt mồ hôi để nuôi chiến khu.”