Phạm Thái Bường – Một đời đi qua lửa đạn

Sinh ra trên vùng đất An Trường, huyện Càng Long, tỉnh Trà Vinh, nơi những cánh đồng nghèo phơi mình dưới nắng gió Nam Bộ, Phạm Thái Bường lớn lên giữa những ngày tháng nhọc nhằn của một gia đình không ruộng đất. Cha làm phu lục lộ, mẹ mua gánh bán bưng, cái nghèo bám riết từng bữa cơm, từng manh áo. Mới mười lăm tuổi, cậu bé Phạm Thái Bường đã phải rời mái nhà tranh, theo nghề thợ hồ để kiếm sống.

Đó cũng là những năm tháng bóng cờ thực dân Pháp phủ kín làng quê Nam Bộ. Từ tỉnh đến xã, ấp, bộ máy cai trị được dựng lên dày đặc, kèm theo những trận đàn áp, bắt bớ, bắn giết không khoan nhượng. Trong cái nghèo và nỗi uất hận ấy, Phạm Thái Bường sớm hiểu rằng cuộc đời mình không thể chỉ gắn với viên gạch, bao vôi, mà còn phải gắn với vận mệnh của quê hương, đất nước.

Không được cắp sách đến trường, nhưng bằng trí thông minh và ý chí tự học, Phạm Thái Bường lặng lẽ tìm đến những người cộng sản ở xã An Trường – một trong những cái nôi cách mạng đầu tiên của tỉnh Trà Vinh. Từ những buổi trò chuyện thầm lặng, những tờ truyền đơn chuyền tay trong đêm, ngọn lửa cách mạng dần bén rễ trong trái tim người thanh niên nghèo. Đồng chí Nguyễn Văn Hai, Huyện ủy viên huyện Càng Long, là người đã tin tưởng, dìu dắt và giao những nhiệm vụ đầu tiên cho Phạm Thái Bường trên con đường cách mạng.

Từ năm 1937, Phạm Thái Bường bước vào những ngày hoạt động sôi nổi. Anh đi khắp các làng quê Càng Long, Châu Thành, đứng giữa những buổi họp dân, nói về nỗi khổ mất nước, về con đường đấu tranh để giành lại tự do. Lời nói mộc mạc, chân thành nhưng đầy lửa đã thắp lên niềm tin trong lòng quần chúng. Tháng 6 năm 1938, anh được đứng vào hàng ngũ Đảng Cộng sản Đông Dương – một dấu mốc thiêng liêng của đời người chiến sĩ.

Chỉ một năm sau, đầu năm 1939, Phạm Thái Bường đã được đề cử tham gia Tỉnh ủy lâm thời Trà Vinh. Cuối năm ấy, tại Hội nghị Tỉnh ủy họp ở ấp Gò Cà, xã Nhị Long Phú, giữa vòng vây khủng bố gắt gao của địch, anh được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy Trà Vinh. Từ người thợ hồ nghèo, Phạm Thái Bường trở thành người chèo lái phong trào cách mạng của cả một tỉnh trong những ngày đen tối nhất.

Năm 1940, khi phong trào cách mạng ở Bến Tre gặp muôn vàn khó khăn, Đảng giao cho Phạm Thái Bường trọng trách Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre. Dưới sự chỉ đạo của anh, ngọn lửa Khởi nghĩa Nam Kỳ bùng lên. Nhưng cuộc khởi nghĩa chưa kịp lan xa thì bị kẻ thù dìm trong máu lửa. Phạm Thái Bường cùng hàng trăm cán bộ bị bắt, kết án mười năm tù khổ sai, đày ra Côn Đảo – nơi được mệnh danh là “địa ngục trần gian”.

Năm năm trong ngục tù Côn Đảo là năm năm thử thách khắc nghiệt ý chí của người cộng sản. Xiềng xích, đòn roi, đói rét không khuất phục được Phạm Thái Bường. Giữa lao tù, ông vẫn giữ trọn khí tiết, tiếp tục nuôi dưỡng niềm tin vào ngày độc lập.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công. Từ nhà tù trở về, Phạm Thái Bường lại khoác lên mình sứ mệnh mới. Ông lần lượt đảm nhiệm các cương vị Phó Bí thư, Bí thư Tỉnh ủy Trà Vinh, Khu ủy viên Khu 8, Bí thư nhiều tỉnh ở miền Tây Nam Bộ. Ở bất cứ cương vị nào, ông cũng là người đi đầu, gắn bó mật thiết với cơ sở, sống cùng dân, chiến đấu cùng dân.

Những năm Đồng Khởi 1959–1960, khi phong trào cách mạng miền Nam dâng lên như triều cường, Phạm Thái Bường được giao nhiệm vụ Ủy viên quân sự Xứ ủy Nam Bộ. Từ những bến bãi bí mật, ông trực tiếp chỉ đạo mở tuyến Đường Hồ Chí Minh trên biển, đưa từng chuyến vũ khí vượt sóng gió, chi viện cho chiến trường miền Đông và Tây Nam Bộ – một kỳ tích thầm lặng giữa biển trời lửa đạn.

Tháng 9 năm 1960, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III, Phạm Thái Bường là đại biểu chính thức của Xứ ủy Nam Bộ, được bầu làm Ủy viên dự khuyết, rồi Ủy viên chính thức Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa III. Những năm sau đó, ông tiếp tục gánh vác trọng trách Ủy viên Thường vụ Trung ương Cục, Bí thư Khu ủy Khu Tây Nam Bộ, Trưởng Ban An ninh Trung ương Cục – đứng ở những vị trí đầu sóng ngọn gió của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Hơn ba mươi năm bền bỉ đi qua bom đạn, nhà tù và những chiến trường ác liệt, Phạm Thái Bường đã dành trọn đời mình cho cách mạng. Ngày 29 tháng 01 năm 1974, sau một cơn bệnh nặng, ông lặng lẽ ra đi, khi đất nước chưa kịp trọn niềm vui thống nhất.

Nhưng cuộc đời ông – một người con Nam Bộ kiên trung – vẫn còn đó, như ngọn lửa không tắt của một thời hoa lửa, soi sáng cho các thế hệ hôm nay và mai sau.