Phạm Thanh Ngân – Từ phi công MiG-21 anh hùng đến vị tướng lãnh đạo Quân đội nhân dân Việt Nam

Phạm Thanh Ngân sinh ngày 18 tháng 4 năm 1939 tại xã Lương Phú, huyện Phú Bình (nay là xã Kha Sơn), tỉnh Thái Nguyên. Quê gốc của ông ở huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Sinh ra trong thời kỳ đất nước nhiều biến động, ông sớm hình thành ý chí cống hiến cho cách mạng và Tổ quốc.

Từ tháng 6 năm 1957, ông tham gia các hoạt động Đoàn Thanh niên tại địa phương. Ngày 21 tháng 3 năm 1959, ông nhập ngũ, bắt đầu cuộc đời quân ngũ với nhiệm vụ là chiến sĩ trinh sát, sau đó trở thành Tiểu đội trưởng thuộc lực lượng pháo binh.

Bước ngoặt trở thành phi công chiến đấu

Trong một lần kiểm tra tuyển chọn phi công, Phạm Thanh Ngân được phát hiện có đủ tố chất để đào tạo trở thành phi công quân sự. Tháng 4 năm 1961, ông được cử đi học tại Trường Dự khóa bay thuộc Cục Không quân tại sân bay Cát Bi, Hải Phòng.

Sau quá trình huấn luyện ban đầu, tháng 10 năm 1961, ông được đưa sang Liên Xô học lái máy bay tiêm kích MiG-17. Đây là bước ngoặt quan trọng đưa ông đến với sự nghiệp gắn bó với bầu trời và những trận không chiến ác liệt.

Trong thời gian học tập tại Liên Xô, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 8 tháng 12 năm 1963 và trở thành đảng viên chính thức vào năm 1964.

Tháng 10 năm 1964, Phạm Thanh Ngân về nước, trở thành phi công MiG-17 của Trung đoàn Không quân 921 – Đoàn Không quân Sao Đỏ. Sau đó, ông tiếp tục được đào tạo chuyển loại máy bay MiG-21 tại Liên Xô và trở về nước vào năm 1966 để trực tiếp tham gia chiến đấu.

Những trận không chiến trên bầu trời Việt Nam

Từ năm 1966 đến năm 1968, Phạm Thanh Ngân cùng đồng đội tham gia nhiều trận đánh bảo vệ bầu trời miền Bắc. Với bản lĩnh, kỹ thuật bay xuất sắc và khả năng chỉ huy linh hoạt, ông đã trực tiếp bắn rơi 8 máy bay Mỹ, đồng thời chỉ huy đơn vị lập nhiều chiến công khác.

Một số trận đánh tiêu biểu trong sự nghiệp chiến đấu của ông:

• Ngày 4 tháng 5 năm 1967: Trên chiếc MiG-21 mang số hiệu 4324, ông bắn rơi một máy bay F-105 “Thần sấm” trên vùng trời Tam Đảo, Vĩnh Phúc.

Những chiến công ấy đã đưa tên tuổi Phạm Thanh Ngân trở thành một trong những phi công MiG-21 xuất sắc nhất của Không quân nhân dân Việt Nam.

Đặc biệt, hai chiếc MiG-21 ông từng điều khiển là số hiệu 4324 và 4326 đều là những máy bay lập nhiều chiến công trong lịch sử không quân Việt Nam. Các máy bay này đã trở thành biểu tượng của tinh thần chiến đấu dũng cảm, mưu trí của các phi công Việt Nam.

Với thành tích xuất sắc, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng nhiều phần thưởng, trong đó có 8 Huy hiệu Bác Hồ. Tháng 6 năm 1969, khi đang giữ quân hàm Đại úy, Đại đội trưởng thuộc Trung đoàn Không quân 921, Phạm Thanh Ngân được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Từ phi công anh hùng đến nhà chỉ huy quân sự

Sau những năm tháng trực tiếp chiến đấu, Phạm Thanh Ngân tiếp tục được đào tạo nâng cao để trở thành cán bộ chỉ huy.

Năm 1970, ông sang học tại Học viện Không quân Gagarin ở Liên Xô. Sau khi trở về nước năm 1975, ông tham gia công tác tại Bộ Tham mưu Quân chủng Phòng không – Không quân.

Từ năm 1977, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng như:

• Sư đoàn phó, sau đó là Sư đoàn trưởng Sư đoàn Không quân 371.

Trong quá trình công tác, ông tiếp tục được cử đi học tập, nghiên cứu tại các học viện quân sự của Liên Xô, trong đó có Học viện Bộ Tổng tham mưu Voroshilov, nhằm nâng cao năng lực chỉ huy và tư duy chiến lược.

Người lãnh đạo Quân chủng Không quân và Quân đội nhân dân Việt Nam

Tháng 4 năm 1989, Phạm Thanh Ngân được bổ nhiệm làm Tư lệnh kiêm Bí thư Đảng ủy Quân chủng Không quân. Trên cương vị này, ông đóng góp vào quá trình xây dựng, củng cố lực lượng không quân trong thời kỳ đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.

Năm 1991, ông được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII. Năm 1992, ông được thăng quân hàm Trung tướng.

Năm 1996, ông được bổ nhiệm làm Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam. Đến tháng 12 năm 1997, ông được bầu vào Bộ Chính trị khóa VIII và giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam từ năm 1998.

Tháng 11 năm 1999, ông được thăng quân hàm Thượng tướng.

Trong vai trò lãnh đạo cấp cao của quân đội, ông tham gia xây dựng đường lối chính trị, tư tưởng, tổ chức và công tác cán bộ trong toàn quân.

Người phi công anh hùng của một thời lịch sử

Năm 2002, Phạm Thanh Ngân nghỉ hưu sau hơn bốn thập kỷ cống hiến trong quân đội.

Cuộc đời ông là hành trình từ một người lính trẻ trở thành phi công chiến đấu huyền thoại, rồi đảm nhiệm những trọng trách lớn trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông không chỉ được biết đến bởi những chiến công trên bầu trời với chiếc MiG-21, mà còn bởi vai trò của một nhà chỉ huy, một vị tướng góp phần xây dựng lực lượng quân đội trong thời bình.

Hình ảnh Phạm Thanh Ngân – người phi công từng đối đầu với những máy bay hiện đại của đối phương bằng lòng dũng cảm, trí tuệ và bản lĩnh – mãi là biểu tượng tiêu biểu của thế hệ những người lính Không quân nhân dân Việt Nam.