Phạm Thị Bay - Nữ anh hùng kiên cường trên đất Cà Mau

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, có biết bao người phụ nữ Việt Nam đã vượt qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt để cống hiến tuổi xuân cho Tổ quốc. Trong số đó, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Thị Bay, thường được gọi thân mật là Ba Bay, là một tấm gương tiêu biểu về lòng yêu nước, tinh thần kiên cường và tài năng tổ chức, chỉ huy phong trào cách mạng ở Cà Mau. Cuộc đời hoạt động của bà gắn liền với những chiến công của lực lượng du kích và nhân dân địa phương, đặc biệt là thắng lợi giải phóng Phân chi khu Cái Nước sau 83 ngày quyết tâm chiến đấu.

Phạm Thị Bay sinh năm 1942 tại xã Hưng Mỹ, huyện Cái Nước, tỉnh Cà Mau. Lớn lên trong những năm đất nước chìm trong chiến tranh, bà sớm tham gia phong trào cách mạng tại quê hương. Ngày 9/3/1961, khi mới 19 tuổi, bà được kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam. Từ đây, người nữ cán bộ trẻ từng bước trưởng thành qua thực tiễn, vừa vận động quần chúng, vừa xây dựng cơ sở và tổ chức lực lượng du kích.

Năm 1969, Phạm Thị Bay được giao giữ chức Bí thư Xã ủy kiêm Chính trị viên Xã đội Hưng Mỹ. Trên cương vị này, bà tập trung xây dựng phong trào toàn dân đánh giặc, tổ chức lực lượng du kích, xây dựng công sự, đào hầm bí mật và bố trí các trận địa phục kích. Với cách đánh linh hoạt, biết tận dụng địa hình sông nước Cà Mau, lực lượng do bà chỉ huy từng bước tiêu hao sinh lực địch, kết hợp đấu tranh quân sự với binh vận. Ngày 9/6/1970, bà trực tiếp chỉ huy du kích xã Hưng Mỹ phối hợp với bộ đội chủ lực phục kích Đại đội Bảo an 513-Cái Ngựa tại ấp Vịnh Gốc, góp phần tiêu diệt gọn đơn vị địch và thu nhiều vũ khí.

Trong những năm 1969–1973, Phạm Thị Bay trực tiếp chỉ huy lực lượng du kích chiến đấu, tiêu diệt 130 tên địch, thu 50 khẩu súng, bao vây, bức rút 20 đồn bốt, góp phần giải phóng hai xã Hưng Mỹ và Tân Hưng Đông. Những chiến công ấy cho thấy không chỉ lòng dũng cảm mà còn cả khả năng tổ chức, chỉ huy và sự gắn bó sâu sắc của bà với nhân dân.

Đặc biệt, dấu ấn nổi bật trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Phạm Thị Bay là 83 ngày quyết tâm giải phóng Phân chi khu Cái Nước. Tháng 10/1973, bà được tăng cường làm Bí thư xã Tân Hưng Đông. Trước tình hình chiến trường chuyển biến, bà cùng cán bộ, đảng viên và nhân dân quyết tâm mở rộng vùng giải phóng. Ngày 3/10/1974, tại Đại hội Đảng bộ xã Tân Hưng Đông, trước bàn thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh, bà đề nghị đại hội chỉ khai mạc mà chưa bế mạc cho đến khi hoàn thành nhiệm vụ giải phóng Phân chi khu Cái Nước.

Để chuẩn bị cho trận đánh, Phạm Thị Bay trực tiếp chỉ đạo điều tra tình hình địch, chuẩn bị vũ khí, xây dựng phương án tác chiến. Có lúc bà cải trang thành người đi khám bệnh để trực tiếp vào khu vực Cái Nước nắm tình hình về quân số, cách bố trí lực lượng và hệ thống phòng thủ của đối phương. Đồng thời, bà vận động nhân dân làm chông, đào công sự, chuẩn bị vật chất và phối hợp đấu tranh quân sự, chính trị, binh vận.

Ngày 1/12/1974, lực lượng cách mạng bao vây Phân chi khu Cái Nước từ nhiều hướng. Sau nhiều ngày chiến đấu và chịu sức ép ngày càng lớn, quân địch buộc phải rút chạy, lực lượng cách mạng làm chủ địa bàn. Kỳ đại hội kéo dài 83 ngày cuối cùng đã hoàn thành lời hứa trước bàn thờ Bác Hồ. Chiến thắng ấy không chỉ thể hiện ý chí quyết tâm mà còn cho thấy sức mạnh của sự đoàn kết giữa cán bộ, du kích và nhân dân.

Một dấu ấn đặc biệt khác trong cuộc đời Phạm Thị Bay là hai lần vận động xây dựng đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh giữa vùng đất chiến tranh. Năm 1969, khi hay tin Bác Hồ qua đời, bà trực tiếp vận động nhân dân Hưng Mỹ góp công, góp sức dựng đền thờ Bác tại ngã ba Đầu Sấu. Dù công trình ban đầu đơn sơ và nhiều lần bị địch tìm cách phá hoại, cán bộ, du kích và nhân dân vẫn kiên quyết bảo vệ.

Sau chiến thắng Cái Nước, bà tiếp tục thực hiện lời hứa trước đó. Ngày 5/1/1975, đền thờ Bác Hồ được khởi công xây dựng lại và đến ngày 29/3/1975 khánh thành. Công trình trở thành nơi thể hiện tình cảm của nhân dân Cà Mau đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời là một địa chỉ giáo dục truyền thống yêu nước và cách mạng cho các thế hệ.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, năm 1978, Phạm Thị Bay được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Cuộc đời bà là hình ảnh đẹp về người phụ nữ Nam Bộ giàu lòng yêu nước, gan dạ, mưu trí và hết lòng vì quê hương. Từ những trận đánh giữa vùng đất Cà Mau đến hành trình 83 ngày giải phóng Cái Nước, từ việc lãnh đạo phong trào du kích đến hai lần dựng đền thờ Bác Hồ, Phạm Thị Bay đã để lại một tấm gương sáng về ý chí, trách nhiệm và niềm tin vào thắng lợi của cách mạng.

Ngày nay, câu chuyện về Anh hùng Phạm Thị Bay không chỉ nhắc nhớ một trang sử hào hùng của Cà Mau mà còn nhắc nhở thế hệ trẻ về giá trị của lòng yêu nước, sự đoàn kết và tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám hy sinh vì cộng đồng. Tên tuổi và những cống hiến của nữ Anh hùng Phạm Thị Bay sẽ mãi là một phần đáng tự hào trong truyền thống cách mạng của quê hương Cà Mau.