Phạm Thị Liên – Người nữ anh hùng bên dòng Hương Giang

Phạm Thị Liên – Người nữ anh hùng bên dòng Hương Giang

Năm 1948, tại xã Thủy Thanh, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế, một cô gái mang tên Phạm Thị Liên cất tiếng khóc chào đời. Tuổi thơ của chị gắn với một miền quê xứ Huế thanh bình nhưng cũng đầy những biến động của chiến tranh. Khi đất nước bị chia cắt, quê hương chìm trong bom đạn, những mất mát, đau thương mà người dân phải chịu đựng đã sớm hun đúc trong chị tình yêu quê hương và ý chí đứng lên đấu tranh.

Năm 1963, khi mới 15 tuổi, Phạm Thị Liên tham gia đội du kích. Ở tuổi mà nhiều cô gái vẫn còn ngồi trên ghế nhà trường, chị đã bước vào cuộc chiến đấu đầy hiểm nguy. Công việc của một nữ du kích không chỉ là cầm súng chiến đấu mà còn dẫn đường, tải thương, vận chuyển lương thực, đưa đón cán bộ và xây dựng cơ sở cách mạng. Sự gan dạ, nhanh nhẹn và tinh thần trách nhiệm giúp chị dần được đồng đội tin tưởng, cấp trên giao nhiều nhiệm vụ quan trọng.

26 ngày đêm giữa lòng thành phố Huế

Mùa Xuân năm 1968, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy diễn ra trên nhiều chiến trường. Tại Huế, cuộc chiến đấu diễn ra vô cùng ác liệt.

Trong những ngày ấy, tiểu đội nữ du kích do Phạm Thị Liên chỉ huy trở thành một lực lượng đặc biệt. Những cô gái tuổi đời còn rất trẻ vừa làm nhiệm vụ dẫn đường, tải thương, cứu thương, vận chuyển, vừa trực tiếp cầm súng chiến đấu. Suốt 26 ngày đêm, các chị bám trụ tại thành phố Huế giữa bom đạn và những cuộc phản kích liên tiếp của đối phương. Đặc biệt, trong một trận chiến đấu, tiểu đội của Phạm Thị Liên được giao nhiệm vụ chặn đánh lực lượng phản kích. Những nữ du kích vốn rất thông thuộc địa hình đã tận dụng từng con đường, góc phố, công sự để tổ chức chiến đấu.

Theo tư liệu của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, trong trận đánh tại khu vực ngã ba Chợ Cống, Phú Hội, tiểu đội do Phạm Thị Liên chỉ huy đã chiến đấu kiên cường, gây thiệt hại lớn cho lực lượng đối phương và bắn cháy nhiều xe tăng, góp phần giữ vững trận địa. Chiến công của các chị sau này được biết đến với tên gọi “11 cô gái sông Hương”.

Cũng trong cuộc chiến đấu ở Huế, 11 nữ du kích đã phối hợp với lực lượng bộ đội tổ chức đánh trả các đợt phản kích. Bảo tàng Lịch sử quốc gia ghi nhận sau chiến dịch Mậu Thân 1968, quân số của tiểu đội chỉ còn 7 người. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã biết đến chiến công của các nữ du kích và gửi lời khen ngợi.

Trong những ngày tháng ấy, hình ảnh những cô gái nhỏ tuổi nhưng cầm súng chiến đấu giữa lòng thành phố đã trở thành biểu tượng về lòng dũng cảm của phụ nữ Huế trong kháng chiến.

Không chỉ là người chiến đấu, mà còn là người lãnh đạo

Sau những năm tháng trực tiếp chiến đấu, Phạm Thị Liên tiếp tục được giao những nhiệm vụ quan trọng.

Năm 1971, khi mới 23 tuổi, chị được giao làm Bí thư Đảng ủy xã Hương Long. Đây là thời kỳ chiến tranh vẫn diễn ra hết sức khốc liệt. Địa bàn Hương Long nằm ở khu vực quan trọng, thường xuyên chịu sự càn quét và kiểm soát của đối phương.

Trên cương vị mới, Phạm Thị Liên không đứng ngoài cuộc chiến. Chị tiếp tục bám địa bàn, cùng tập thể lãnh đạo tổ chức lực lượng, vận động nhân dân, xây dựng cơ sở và chống lại các hoạt động bình định, lấn đất, giành dân.

Điều đáng khâm phục ở người nữ cán bộ trẻ ấy là dù tuổi đời còn rất ít, chị đã phải gánh trên vai trách nhiệm lớn. Từ một nữ du kích 15 tuổi, Phạm Thị Liên từng bước trưởng thành thành người cán bộ lãnh đạo cơ sở, trực tiếp tổ chức phong trào đấu tranh trong một địa bàn chiến đấu ác liệt.

Trận chiến cuối cùng

Ngày 12 tháng 7 năm 1972, trong một lần thực hiện nhiệm vụ, Phạm Thị Liên gặp lực lượng đối phương.

Trong tình thế nguy hiểm, chị không tìm cách rút lui mà tổ chức chiến đấu. Trận đánh kéo dài gần nửa ngày. Theo tư liệu được Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam công bố, chị đã chỉ huy chiến đấu, tiêu diệt một trung đội bình định và kịp thời hủy những tài liệu quan trọng trước khi hy sinh.

Phạm Thị Liên hy sinh khi mới 24 tuổi.

Một cuộc đời ngắn ngủi, nhưng những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ chị đã dành cho quê hương, cho đồng đội và cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Có lẽ điều khiến người ta nhớ mãi về Phạm Thị Liên không chỉ nằm ở những con số về chiến công. Đó còn là hình ảnh một cô gái Huế tuổi đời còn rất trẻ nhưng mang trong mình ý chí phi thường: khi cần chiến đấu thì cầm súng, khi cần dẫn đường thì đi trước, khi cần lãnh đạo thì đứng mũi chịu sào và khi đối mặt với hiểm nguy vẫn đặt nhiệm vụ lên trên sự an toàn của bản thân.

Tên tuổi còn mãi

Trong quá trình hoạt động cách mạng, Phạm Thị Liên được tặng một Huân chương Chiến công hạng Nhất, hai Huân chương Chiến công hạng Nhì và Huy hiệu Bác Hồ. Sau khi hy sinh, những cống hiến của chị tiếp tục được Nhà nước ghi nhận. Ngày 20 tháng 12 năm 1994, Phạm Thị Liên được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên tuổi của chị cũng gắn liền với ký ức về “11 cô gái sông Hương” – những nữ du kích đã chiến đấu kiên cường trong những ngày Xuân Mậu Thân 1968. Chiến công của tiểu đội đã được ghi nhận trong nhiều tài liệu lịch sử; năm 2009, Tiểu đội 11 cô gái sông Hương được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày nay, giữa cuộc sống thanh bình của thành phố Huế, những con đường, những địa danh và những bia tưởng niệm vẫn nhắc nhớ về một thế hệ đã sống và chiến đấu trong những năm tháng khốc liệt nhất. Phạm Thị Liên đã ra đi ở tuổi 24, nhưng tuổi trẻ của chị không mất đi cùng thời gian. Nó được lưu lại trong lịch sử, trong ký ức của đồng đội và nhân dân, trong câu chuyện về những cô gái bên dòng Hương Giang đã từng cầm súng bảo vệ quê hương.

Hai mươi bốn tuổi – một cuộc đời quá ngắn, nhưng một lý tưởng sống đủ dài để lịch sử ghi nhớ.