Phạm Thị Vân

Về lập nghiệp tại Hải Phòng, ông Long kết hôn với một cô thôn nữ làng Cấm (nay là phường Lê Lợi) và từ năm 1935, với lòng yêu nước sẵn có, gia đình ông đã trở thành cơ sở bí mật của Xứ ủy Bắc Kỳ và Thành ủy Hải Phòng. Trong môi trường ấy, Phạm Thị Vân sớm đến với cách mạng qua những lần tiếp xúc với các nhà hoạt động bí mật ra vào gia đình, mà sau này chị mới biết đó là những đồng chí như Tô Hiệu, Hoàng Quốc Việt, Hoàng Văn Thụ; từ một nữ sinh Trường Thành Chung mới 14 tuổi, chị vừa đi học vừa làm liên lạc, đưa thư, tài liệu đến các cơ sở trong và ngoài thành phố, với vẻ hồn nhiên khiến mật thám không chút nghi ngờ. Gia đình chị còn dành cửa hiệu buôn bán làm nơi che mắt địch, chuẩn bị phương tiện, vật chất cho tổ chức hoạt động, góp phần quan trọng xây dựng cơ sở cách mạng nội thành. Năm 17 tuổi, Phạm Thị Vân đã hăng hái tham gia vận động giới tư sản, trí thức ủng hộ cách mạng, nổi bật là phong trào mít tinh, đình công Ngày Quốc tế Lao động 1/5/1938 tại Hải Phòng; đến năm 1939, khi mới 18 tuổi, chị trở thành Thành ủy viên Hải Phòng và được tổ chức bố trí thoát ly, đảm nhiệm công tác phụ vận, binh vận tại nhiều địa phương theo sự phân công của đồng chí Hoàng Văn Thụ. Trong quá trình hoạt động bí mật đầy gian khổ, tình yêu giữa hai người nảy nở, gắn bó sâu nặng nhưng luôn đặt lý tưởng cách mạng lên trên tình riêng; năm 1941, họ cùng tham gia xây dựng lực lượng vũ trang ở vùng Đông Bắc, dự các lớp huấn luyện quân sự tại Yên Tử – Đông Triều, nơi Phạm Thị Vân đã dịch tài liệu tiếng Hán, tiếng Pháp phục vụ huấn luyện cán bộ, góp phần chuẩn bị lực lượng cho Cách mạng Tháng Tám. Khi là Thành ủy viên Hà Nội mới 24 tuổi, chị được phân công phụ trách công tác phụ vận, được tổ chức công nhận mối quan hệ gắn bó với Hoàng Văn Thụ; tuy nhiên, tại Hội nghị Xứ ủy Bắc Kỳ ở Hà Đông năm 1941, chị bị mật thám Pháp bắt. Tại phiên tòa, chị dũng cảm vạch trần bản chất thực dân, bị kết án 12 năm tù và giam tại Hỏa Lò, nơi chị tiếp tục tổ chức đấu tranh trong tù, chăm lo đời sống, giáo dục chính trị cho nữ tù và giữ liên lạc với bên ngoài.

Cũng tại đây, chị gặp lại Hoàng Văn Thụ trong hoàn cảnh ngục tù, hai người động viên nhau giữ vững chí khí cho đến khi anh bị thực dân Pháp xử bắn năm 1944, để lại nỗi đau lớn lao nhưng cũng tiếp thêm ý chí chiến đấu cho chị. Tháng 3/1945, Phạm Thị Vân vượt ngục thành công, dù sức khỏe suy kiệt vì tra tấn, rồi tiếp tục hoạt động với bí danh Hoàng Ngân; sau Cách mạng Tháng Tám, chị được giao làm Thường vụ Khu ủy Liên khu Ba, phụ trách công tác dân vận, phụ vận, sau đó trở thành Bí thư đầu tiên của Trung ương Đoàn Phụ nữ cứu quốc Việt Nam và là Tổng Biên tập đầu tiên của Báo Phụ nữ Việt Nam. Chị Hoàng Ngân hy sinh năm 1949 tại căn cứ địa Thái Nguyên, và năm 1956, hài cốt của chị được đưa về an táng cạnh mộ liệt sĩ Hoàng Văn Thụ tại Nghĩa trang Mai Dịch, Hà Nội, khép lại cuộc đời kiên trung, trọn vẹn hiến dâng cho sự nghiệp cách mạng và trở thành biểu tượng bất khuất của người phụ nữ Việt Nam.

Nguồn: Cổng thông tin Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam