Phạm Tiến Duật – Tiếng thơ sôi nổi và ngọn lửa tuổi trẻ trên tuyến đường Trường Sơn
Chân dung nhà thơ Phạm Tiến Duật, người lính tiêu biểu cất lên những vần thơ ngang tàng, trẻ trung và hào hùng trên con đường huyền thoại.
Trong thế hệ các nhà thơ trưởng thành từ cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Phạm Tiến Duật đứng ở vị trí ngọn cờ đầu. Được mệnh danh là "Con chim hót của tuyến đường Trường Sơn", thơ ông là tiếng hát rạo rực, ngang tàng, đập tan tiếng bom đạn của kẻ thù để khẳng định sức sống quật cường và tinh thần lạc quan phơi phới của thế hệ trẻ Việt Nam thời bấy giờ.
Sinh năm 1939 tại Phú Thọ, Phạm Tiến Duật nhập ngũ năm 1964 sau khi tốt nghiệp Đại học Sư phạm Hà Nội. Ông trực tiếp chiến đấu và gắn bó suốt 14 năm trên tuyến đường chiến lược Trường Sơn – nơi gian khổ, ác liệt nhất của cuộc chiến. Chính nhịp sống hối hả, bụi đường, hố bom và hơi ấm đồng đội nơi tiền tuyến đã nuôi dưỡng, chắp cánh cho tài năng thơ ca độc đáo của ông bùng nổ rực rỡ.
Thơ Phạm Tiến Duật mang đậm chất giọng văn xuôi tự nhiên, vừa hồn nhiên, nghịch ngợm lại vừa dồn nén chất suy tư triết lý. Trong tác phẩm kiệt tác "Bài thơ về tiểu đội xe không kính", ông đã tạc nên hình tượng những người lính lái xe Trường Sơn với tư thế dũng mãnh và tâm hồn ngập tràn tinh thần lãng mạn cách mạng:
"Không có kính không phải vì xe
không có kính Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi
Ung dung buồng lái ta ngồi,
Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng."
Cái gian khổ, nguy hiểm của chiến tranh không làm họ chùn bước, trái lại càng làm ngời sáng lên niềm lạc quan, tình đồng chí gắn kết ("Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi") và niềm tin sắt đá vào ngày thắng lợi ("Chỉ cần trong xe có một trái tim"). Bên cạnh đó, các bài thơ nổi tiếng như "Trường Sơn đông Trường Sơn tây", "Gửi em cô thanh niên xung phong" đều thể hiện sự thấu hiểu sâu sắc, lòng trân trọng đối với những đóng góp thầm lặng của tuổi trẻ trên con đường huyền thoại.
Sau chiến tranh, Phạm Tiến Duật tiếp tục bền bỉ lao động nghệ thuật và đóng góp lớn cho nền văn học nước nhà trên cương vị nhà báo, nhà quản lý văn hóa.
Di sản thơ ca mà Phạm Tiến Duật để lại cho thế hệ mai sau là bức chân dung sống động về một thời đại anh hùng. Tấm gương của ông gửi gắm bài học đắt giá cho tuổi trẻ hôm nay về thái độ sống: hãy biết đối mặt với khó khăn bằng tinh thần lạc quan, sống có lý tưởng và luôn giữ trọn niềm tin để cống hiến hết mình cho đất nước.
