PHẠM TRUNG HẢI – Y NẢY: MỐI TÌNH HƠN NỬA THẾ KỶ TỪ CHIẾN TRƯỜNG TÂY NGUYÊN

Từ cậu bé đi ở đợ đến người lính

Ông Phạm Trung Hải sinh ra trong một gia đình nghèo ở Bình Sơn, Quảng Ngãi. Tuổi thơ của ông gắn với những ngày phải đi ở đợ cho địa chủ, chăn trâu, cắt cỏ để kiếm sống.

Cũng trong những năm tháng ấy, ông có dịp gặp những người lính cách mạng. Qua những câu chuyện được nghe, người thiếu niên nghèo dần hiểu hơn về cách mạng và mong muốn được tham gia chiến đấu.

Năm 1945, khi mới 16 tuổi, Phạm Trung Hải xin gia nhập lực lượng khởi nghĩa. Do tuổi còn nhỏ, sức khỏe yếu, ông được tổ chức khuyên trở về.

Ba năm sau, ông tiếp tục đăng ký và lần này được chấp nhận tham gia du kích xã.

Một năm sau, ông nhập ngũ, được biên chế vào Tiểu đoàn 19, Trung đoàn 108, Liên khu 5. Từ đó, người thanh niên quê Quảng Ngãi có mặt trên nhiều chiến trường, từ đồng bằng ven biển Nam Trung Bộ đến Tây Nguyên, đặc biệt là khu vực Gia Lai - Kon Tum và miền Tây Quảng Ngãi.

Năm 1950, ông được kết nạp vào Đảng.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, Phạm Trung Hải tập kết ra Bắc học tập. Đến năm 1960, ông trở lại chiến trường Kon Tum, tiếp tục chiến đấu.

Mười năm sau, ông giữ chức Huyện đội trưởng H.40, địa bàn thuộc vùng tây bắc tỉnh Kon Tum lúc bấy giờ.

Cũng chính tại đây, người lính đã trải qua hơn hai thập niên chiến đấu gặp người phụ nữ sau này gắn bó với mình suốt cuộc đời.

Cô gái Gié Triêng trong đội quân cách mạng

Y Nảy sinh ra trong một gia đình đồng bào Gié Triêng tại H.40.

Từ nhỏ, bà đã có nhiều tình cảm với bộ đội cách mạng. Đến năm 1962, Y Nảy tham gia lực lượng thanh niên xung phong.

Năm 1967, bà nhập ngũ và công tác tại Quân khu 6. Ba năm sau, nữ quân nhân trẻ được điều về Huyện đội H.40, giữ nhiệm vụ trung đội trưởng.

Người trực tiếp chỉ huy đơn vị khi ấy chính là Phạm Trung Hải.

Y Nảy mới 23 tuổi.

Còn người Huyện đội trưởng đã 41 tuổi.

Trong quá trình cùng công tác, cô gái Gié Triêng dần dành tình cảm cho người chỉ huy hơn mình 18 tuổi. Bà đánh giá ông là người cương trực, quyết đoán và trách nhiệm trong công việc.

Điều đặc biệt là trong mối tình ấy, Y Nảy là người chủ động.

Một buổi chiều, cô gái 23 tuổi trực tiếp hỏi người chỉ huy liệu ông có muốn xây dựng gia đình với mình hay không.

Câu hỏi khiến Phạm Trung Hải bất ngờ.

Bao nhiêu năm chiến đấu, ông gần như chưa nghĩ đến việc lập gia đình. Khoảng cách tuổi tác, sự khác biệt về dân tộc, ngôn ngữ, phong tục và hơn hết là chiến tranh vẫn đang diễn ra khiến ông do dự.

Ông tìm cách từ chối bằng việc nói rằng mình đã có vợ con ở quê.

Nhưng Y Nảy không tin.

Trước khi bày tỏ tình cảm, cô gái trẻ đã tìm hiểu khá kỹ hoàn cảnh của người mình thương và biết ông chưa lập gia đình.

Sự thẳng thắn và kiên định ấy cuối cùng khiến người lính thay đổi quyết định.

Đám cưới giữa chiến trường

Năm 1970, Phạm Trung Hải và Y Nảy tổ chức đám cưới.

Không nhà hàng, không lễ nghi cầu kỳ, đám cưới của họ diễn ra giữa rừng, ngay trong những năm tháng chiến tranh, với đồng đội là những người chứng kiến và chúc phúc.

Sau khi trở thành vợ chồng, cả hai vẫn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ.

Một người là Huyện đội trưởng.

Một người là nữ quân nhân, trung đội trưởng.

Họ vừa chiến đấu, vừa xây dựng cuộc sống gia đình trong điều kiện chiến trường. Sự khác biệt về tuổi tác, ngôn ngữ và phong tục từng khiến ông Hải lo lắng dần được hai người vượt qua trong quá trình chung sống.

Đến ngày đất nước hòa bình, cả hai đều được trao tặng nhiều huân, huy chương ghi nhận những năm tháng tham gia kháng chiến.

Nhưng một thử thách khác lại xuất hiện khi ông Hải quyết định đưa người vợ Gié Triêng về quê Quảng Ngãi.

Gia đình ban đầu không đồng ý.

Ở thời điểm ấy, khoảng cách về ngôn ngữ, phong tục và đời sống giữa các cộng đồng dân tộc vẫn còn khá lớn. Việc người con trai đưa một cô gái dân tộc thiểu số từ Tây Nguyên về quê làm vợ khiến người thân khó tránh khỏi băn khoăn.

Y Nảy chọn cách chứng minh bằng chính cuộc sống của mình.

Sự chân thành, đảm đang và cách cư xử của bà dần khiến gia đình chồng thay đổi thái độ. Người nữ quân nhân năm nào từng chỉ huy đơn vị giữa chiến trường sau đó trở thành người con dâu được gia đình chồng đón nhận.

Trở lại với núi rừng

Sau một thời gian sống tại quê chồng, ông Hải đưa vợ con trở lại Kon Tum tiếp tục công tác.

Năm 1980, hai vợ chồng nghỉ hưu.

Từ số tiền dành dụm được, họ mua một rẫy cà phê tại xã Đăk Ui, bắt đầu cuộc sống mới sau nhiều năm chiến tranh.

Từ hai người lính từng sống giữa rừng, họ trở thành những người nông dân, cùng lao động và nuôi dạy 4 người con trưởng thành. Các con đều được học hành và có công việc ổn định, trong đó có người tham gia công tác tại địa phương.

Hơn nửa thế kỷ sau đám cưới giữa chiến trường, ông Phạm Trung Hải và bà Y Nảy vẫn sống bên nhau trong căn nhà nhỏ giữa vườn cà phê.

Khi Báo Thanh Niên gặp lại vào năm 2025, ông Hải đã 96 tuổi, bà Y Nảy 78 tuổi. Tuổi cao khiến việc đi lại của ông phải nhờ đến cây gậy, nhưng ký ức về những năm tháng chiến đấu và người con gái Gié Triêng năm nào vẫn còn rõ ràng.

Gia đình ông bà cũng là một trong những gia đình người có công tiêu biểu tại địa phương. Vào các dịp lễ lớn, đoàn viên, thanh niên thường xuyên đến thăm hỏi, tri ân.

Từ cuộc gặp giữa một người chỉ huy quê Quảng Ngãi và cô nữ quân nhân Gié Triêng giữa chiến trường Tây Nguyên, một gia đình đã được hình thành và tồn tại bền bỉ qua hơn nửa thế kỷ.

Câu chuyện của Phạm Trung Hải và Y Nảy vì thế không chỉ là một mối tình trong chiến tranh. Cả hai trước hết đều là những người trẻ đã lựa chọn tham gia cách mạng: ông Hải từ một cậu bé nghèo đi ở đợ trở thành người lính, Huyện đội trưởng; Y Nảy từ cô gái Gié Triêng trở thành thanh niên xung phong rồi nữ quân nhân, trung đội trưởng.

Họ gặp nhau khi đất nước còn chiến tranh, xây dựng gia đình giữa chiến trường và cùng trở về sau ngày hòa bình.

Hơn 55 năm kể từ đám cưới năm 1970, người lính quê Quảng Ngãi và cô gái Gié Triêng vẫn ở bên nhau. Mối tình bắt đầu giữa chiến trường năm ấy cũng trở thành một câu chuyện đẹp về tình đồng đội, tình yêu và sự gắn bó giữa những con người đến từ những dân tộc khác nhau nhưng cùng chung một lý tưởng, cùng chiến đấu cho độc lập của đất nước.