PHẠM TƯ TRỰC Nhà giáo làm thơ bằng chí khí dân tộc

Phạm Tư Trực sinh tại làng Hoàng Xá, Thái Bình. Đỗ cử nhân thủ khoa năm 1906, tài năng nổi bật khiến Hoàng Cao Khải tìm cách lôi kéo, nhưng ông kiên quyết khước từ.

Tham gia Đông Kinh nghĩa thục, Phạm Tư Trực là thành viên Ban Tu thư, viết và dịch sách giáo khoa, sáng tác thơ văn cổ vũ cải cách. Thơ ông có lúc cứng như thép, có lúc dịu dàng như lời mẹ ru, nhưng tất cả đều hướng về một mục tiêu: dân trí – dân khí – dân sinh.

Những câu thơ về cải cách lối học, về chữ Quốc ngữ của ông trở thành tuyên ngôn giáo dục của cả phong trào. Ông mất năm 1921, thọ 53 tuổi, để lại gia tài lớn nhất là những trang sách gieo mầm thức tỉnh.